< Powrót
8
grudnia 2015
Tekst:
Tomasz Falba
Zdjęcie:
Wikipedia
Bonaparte przed Sfinksem.

Słyszeliście… jak Napoleon przechytrzył Nelsona?

Wiosną 1798 roku Napoleon postanowił wyruszyć na podbój Egiptu. Przygotowania do ekspedycji prowadzone były w ścisłej tajemnicy. W szybkim czasie Francuzom udało się zgromadzić armię 38 tysięcy żołnierzy.

Przez Morze Śródziemne przewieźć ich miała nad Nil flotylla złożona z 400 jednostek transportowych eskortowanych przez 13 okrętów liniowych i 7 fregat. Na punkty koncentracji Napoleon wyznaczył Tulon i Marsylię we Francji, Genuę i Civitavecchia we Włoszech oraz Ajaccio na Korsyce. 20 maja 1798 roku eskadra, niezauważona przez brytyjskich szpiegów, wyszła w morze.

Kiedy Napoleon zbierał siły – jego śmiertelny wróg – Horatio Nelson dowodził niewielkim zespołem trzech siedemdziesięcioczterodziałowych okrętów liniowych o nazwach – „Vanguard”, „Alexsander” i „Orion” – oraz taką samą liczbą, o połowę lżej uzbrojonych, fregat. Brytyjski admirał nie miał szans, aby w tym składzie w jakikolwiek sposób zagrozić wypływającym Francuzom. Poprosił zatem o pomoc lorda St Vincenta, dowodzącego większym zgrupowaniem okrętów operujących pod Kadyksem.

Francuzom sprzyjała pogoda. Wiejący z północy, sztormowy wiatr, spychał flotyllę Nelsona na południe w kierunku zachodniego brzegu Sardynii, oddalając ją od wychodzących w morze jednostek Napoleona. Był na tyle silny, że uszkodził „Vangaurda” tak, że „Alexander” musiał go wziąć na hol. Na domiar złego liniowce straciły kontakt z fregatami. 

Anglikom udało się zakotwiczyć u wybrzeży wysepki San Pietro dla dokonania napraw. Remont trwał cztery dni, ale zmienne wiatry uniemożliwiły eskadrze powrót pod Tulon. Kiedy w końcu, 3 czerwca, wróciła ona na posterunek, francuskiej floty już tam nie było. Nikt też nie potrafił powiedzieć, w którym kierunku popłynęła. Na osłodę Nelson dostał jedynie informację, że spod Kadyksu wyruszyło jedenaście liniowców mających wzmocnić jego zespół. Siły się wyrównały.

Tymczasem Napoleon, opłynąwszy od północy Korsykę, zebrał po kolei statki i okręty z poszczególnych portów zbornych w jeden wielki konwój, po czym ruszył na południe. 9 czerwca pierwsze francuskie jednostki przybiły do wybrzeży Malty, którą z marszu zajęły i złupiły. Dziesięć dni później flota ruszyła dalej. 

Nelson także nie zasypywał gruszek w popiele. Nie czekając na obiecane posiłki mające nadejść spod Kadyksu, 7 czerwca samodzielnie wyruszył w pościg za nieprzyjacielem, obierając kurs na Neapol. Niebawem powiadomiony został, że francuską eskadrę widziano u wybrzeży Sycylii. Wydedukował stąd słusznie, że jej celem jest Egipt. Po naradzie z oficerami ruszył w kierunku Aleksandrii.

Jeszcze w trakcie narady Anglicy spostrzegli na horyzoncie cztery okręty, które szybko rozpoznano jako francuskie fregaty. Nelson zwykle atakował w takiej sytuacji, ale tym razem zrezygnował, uznając, że opóźni to pościg za głównymi siłami Francuzów. Pomylił się jednak. Owe cztery fregaty należały bowiem do straży przedniej francuskiej floty inwazyjnej. Oba zespoły minęły się więc zaledwie o kilka mil, nie podejrzewając swojej obecności.

Nelson gnał do Aleksandrii na złamanie karku. Udało mu się tam dotrzeć przed Francuzami 28 czerwca. Dwa dni później jednak, nie doczekawszy armady Napoleona, odbił od brzegu i ruszył na północny-wschód.

Tymczasem zaledwie dobę po odpłynięciu Anglików, na redzie Aleksandrii pojawiły się pierwsze jednostki francuskie. Niemal natychmiast po przybyciu do Egiptu Napoleon rozpoczął operację lądowania swoich oddziałów. Już 2 lipca o świcie Bonaparte poprowadził pięć tysięcy żołnierzy na Aleksandrię.

Dokładnie tego samego dnia Nelson, którego eskadra znajdowała się wtedy u południowych wybrzeży Turcji, nie znalazłszy Francuzów, zawrócił na zachód i po osiemnastu dniach żeglugi zawinął do Syrakuz na Sycylii.

Rozgoryczony admirał napisał do swojej żony: „Nie udało mi się znaleźć floty francuskiej, czego wielce się wstydzę, jako że w nasze nad nią zwycięstwo nie wątpię. Byliśmy pod Maltą, w Aleksandrii, w Syrii, na wodach Azji. Wróciliśmy tu bez sukcesu, nikt jednak nie powie, że to skutek bezczynności. Żyję jeszcze nadzieją spotkania z tymi panami, z rozkoszą przyłapałbym bowiem Bonapartego na pełnym morzu, bo nie tylko ich flotą dowodzi, ale i armią”.

Wyprawa Francuzów do Egiptu okazała się klęską. Ich flota pokonana została pod Abukirem, a pochód armii lądowej powstrzymany pod Akką. Bonaparte postanowił wrócić do domu. Nelson znowu stanął przed szansą schwytania Napoleona, ten ponownie mu się jednak wymknął. Dyskretnie przygotował do podróży dwie fregaty i dwa inne, mniejsze okręty i rok po rozpoczęciu ekspedycji odpłynął nimi potajemnie do kraju. Jego malutkiemu zespołowi udało się uniknąć nie tylko blokujących Egipt okrętów brytyjskich, ale nawet nie napotkać żadnego z nich na pełnym morzu w czasie trwającego 47 dni rejsu do Francji. 

PODZIEL SIĘ OPINIĄ