Podstawowe węzły żeglarskie – naprawdę musisz je znać!

Węzły żeglarskie to coś co każdy szanujący się żeglarz i żeglarka znać musi. Jest kilka węzłów, bez których na jachcie ani rusz, a umiejętność sprawnego ich wiązania przydaje się nie tylko w czasie spokojnego rejsu, ale i w sytuacjach krytycznych. Wybraliśmy kilkanaście, naszym zdaniem najważniejszych węzłów, które przypominamy.

Podobno żeglarze wymyślili ponad 3 tysiące węzłów, w tym wiele mających zastosowanie w żeglarstwie. Nasze zestawienie jest znacznie skromniejsze, a zaprezentowane w nim węzły dzielą się na kilka kategorii – mocujące, związy i pętle.

Żeby obejrzeć filmy w nowym oknie trzeba kliknąć prawym przyciskiem w link na nazwie węzła:

Węzeł ratowniczy – bywa wiązany wokół jakiegoś przedmiotu lub na sobie. Stosowany między innymi do wiązania pętli na końcu cumy, mocowania końca liny do ucha, do łączenia lin o różnych średnicach oraz w wielu innych sytuacjach, w których potrzebna jest niezaciskająca się pętla, łatwa do rozwiązania nawet po obciążeniu węzła. Tak naprawdę jego przydatność w ratownictwie jest niewielka, a umiejętność wiązania go na sobie to właściwie sztuka dla sztuki.

Węzeł knagowy – jak sama nazwa wskazuje wiąże się go na knadze. Węzeł ten służy do zamocowania lin olinowania ruchomego i półstałego oraz do cumowania. Wiązanie wygląda tak: najpierw okłada się wokół knagi linę, potem jeden raz na skos, następnie do połowy na skos i robi się pętlę, obraca się ją tak, by wolny koniec liny znalazł się pod spodem i zakłada się na knagę, tak jakby lina miała być dalej obwiązywana na skos, po czym zaciąga się cały węzeł.

Węzeł kotwiczny – służy do przymocowania liny kotwicznej do kotwicy, ewentualnie sondy lub innego przedmiotu, który będzie zanurzony w wodzie (np. wiadro). Jak go zawiązać? Zostawiamy sobie około dwa łokcie liny na jednym z jej końców. W połowie odmierzonej długości wiążemy supeł. Końcówkę przekładamy dookoła „oczka” kotwicy. Powstały węzeł zabezpieczamy, przewlekając pozostałą końcówkę liny przez uprzednio zawiązany supeł i wykonujemy powtórny oplot wewnątrz supła.

Węzeł szotowy – jest dość łatwy w wiązaniu. Służy do mocowania liny manewrowej przy rogu szotowym żagla. Można nim łączyć dwie liny o zbliżonej średnicy.

Związ wantowy – służy do łączenia dwóch lin dając równocześnie możliwość ich rozsuwania i zsuwania. Jak go zrobić? Zaczynamy od ułożenia końcówek dwóch równoległych lin, przeciwbieżnie. Na każdej  końcówce wiążemy supeł, przez który przechodzi sąsiednia lina.

Węzeł kapitański – to węzeł składający się z dwóch pętli, który może służyć m.in. do przytrzymywania dwóch żerdzi, czy łączenia beleczek. Pętle można wykonać w dowolnym miejscu na linie bez szukania jej końca.

Wyblinka – to węzeł o charakterze uniwersalnym, dość łatwy do zawiązania, ale raczej słaby. Jeśli lina jest zbyt elastyczna, może się rozwiązać, a gdy lina nasiąknie wodą, wyblinka może zacisnąć w sposób znacząco utrudniający rozwiązanie węzła. Wyblinkę można stosować m.in. do wiązania szczebli want. Często stosuje się ją również jako szybki, tymczasowy węzeł przy cumowaniu czy podwiązywaniu liny na linie.

Kilka prostych węzłów

Półsztyk i sztyk  – to najprostsze węzły, zna je każdy, bez względu na to czy jest żeglarzem, czy nie. W żeglarstwie stosuje się również jako elementy  innych wiązań.

Węzeł flagowy – zgodnie z nazwą stosowany jest przy wiązaniu bandery lub flagi do flaglinki. Jest łatwy do wykonania i bardzo szybko daje się rozwiązać.

Ósemka – stosowana jest najczęściej jako zabezpieczenie końcówki liny.

Węzeł płaski – służy do łączenia dwóch lin o tej samej grubości i elastyczności. Jest skuteczny przy linach podlegających obciążeniu.

Węzły specjalne…

… a wśród nich Buchta – to pole do popisu dla wielbicieli pokładowego klaru i żeglarzy o szczególnym poczuciu estetyki. Wbrew pozorom nie o estetykę tu jednak chodzi, a o bezpieczeństwo. W praktyce jest to bowiem zwój liny przewiązany tak, by można było korzystać z liny bez ryzyka jej splątania w każdej, także krytycznej sytuacji.

Jest jeszcze jeden typ wiązania. Dziś stosowany głównie dla ozdoby, ale w przeszłości bardzo popularny wśród żeglarzy i znany zastosowań praktycznych. Chodzi o węzeł turecki. Na dawnych żaglowcach stosowany był w miejscach styku drzewców – np. masztów, bomów i gafli. Wielkie i ciężkie kłody drzewc miały miejsca, w których się stykały i ciągnięte żaglami napierały na siebie z ogromną siłą. Liny zaplatane węzłem tureckim idealnie nadawały się na element łagodzący obijanie się drzewców.

To oczywiście nie wszystkie węzły, które warto znać. Czy wszystkie przydadzą się w czasie rejsu? Każdy żeglarz ma swój żelazny zestaw węzłów stosowanych przy najróżniejszych okazjach i dzięki nim radzi sobie w potrzebie. Bez względu jednak na to, ilu węzłów używamy do żeglowania, warto pamiętać, że znajomość węzłów żeglarskich po prostu ułatwia życie w różnych sytuacjach, także na lądzie.