Baza wiedzy

AIS na jachcie: kto musi go mieć, jak zdobyć numer MMSI w UKE, klasa A i B, kiedy wolno wyłączyć nadajnik

AIS na jachcie rekreacyjnym o pojemności brutto poniżej 300 nie jest w Polsce obowiązkowy, ale każdy zamontowany nadajnik musi znaleźć się w pozwoleniu radiowym UKE, w którym jacht dostaje numer MMSI. Pozwolenie kosztuje 82 zł, UKE wydaje je w ciągu do 6 tygodni na maksymalnie 10 lat.

Wyświetlacz AIS Simrad AI70 z listą pobliskich jednostek na mostku promu Bastø II w Norwegii, kwiecień 2006Wyświetlacz AIS Simrad AI70 z listą pobliskich jednostek na mostku promu Bastø II w Norwegii, kwiecień 2006 · fot. Ulf Larsen / Wikimedia Commons, CC BY-SA 3.0
Galeria zdjęć (2) - zobacz wszystkie

AIS na jachcie pokazuje statki w okolicy i sprawia, że jacht widać na ich ekranach, ale polski armator jachtu rekreacyjnego nie ma obowiązku go montować. Gdy jednak nadajnik pojawi się na pokładzie, musi trafić do pozwolenia radiowego Urzędu Komunikacji Elektronicznej, a jacht dostaje w nim własny numer MMSI.

Kto musi mieć AIS, a kto jest zwolniony

Jacht rekreacyjny o pojemności brutto poniżej 300 nie musi mieć urządzenia AIS. Art. 14 ust. 1 ustawy o bezpieczeństwie morskim wymaga od statku wyposażenia w AIS spełniające wymagania rozdziału V Konwencji SOLAS, ale rozporządzenie w sprawie kategorii statków zwolnionych z tego wymogu (tekst jednolity: Dz.U. 2014 poz. 651) zwalnia z niego statki inne niż pasażerskie o pojemności brutto poniżej 300. Wyjątkiem są statki rybackie o długości całkowitej powyżej 15 m, które AIS mieć muszą.

Obowiązek z prawidła V/19 Konwencji SOLAS obejmuje trzy grupy jednostek:

  • statki o pojemności brutto 300 i większej w podróżach międzynarodowych,

  • statki towarowe o pojemności brutto 500 i większej, które nie odbywają podróży międzynarodowych,

  • wszystkie statki pasażerskie, bez względu na wielkość.

Wymóg objął wszystkie te statki do 31 grudnia 2004 roku. Typowy jacht żaglowy czy motorowy nie mieści się w żadnej z grup, więc system automatycznej identyfikacji montuje się na nim dobrowolnie, dla bezpieczeństwa załogi.

Transponder AIS klasy B True Heading AIS-CTRX na targach METS w Amsterdamie, listopad 2009
Transponder AIS klasy B True Heading AIS-CTRX na targach METS w Amsterdamie, listopad 2009 · fot. S.J. de Waard / Wikimedia Commons, CC BY 2.5

Statki pasażerskie i jachty komercyjne

Granica przebiega na liczbie pasażerów. W rozumieniu ustawy o bezpieczeństwie morskim statek pasażerski to statek przeznaczony lub używany do przewozu więcej niż 12 pasażerów. Jacht komercyjny, który zabiera do 12 osób, pozostaje więc w grupie statków innych niż pasażerskie i przy pojemności brutto poniżej 300 korzysta ze zwolnienia.

Dla statków pasażerskich zwolnienia są wąskie. Obejmują jednostki o długości całkowitej poniżej 15 m w żegludze krajowej oraz statki o pojemności brutto poniżej 300 w żegludze krajowej, które pływają w granicach portu lub nie dalej niż 1,5 mili morskiej od tych granic. Armator, który planuje rejsy z większą grupą, powinien to sprawdzić przed sezonem.

Klasa A i klasa B: czym różnią się nadajniki AIS

Nadajnik klasy A spełnia wymagania IMO dla statków objętych obowiązkiem. Klasa B nie ma pełnej funkcjonalności wymaganej przez IMO i jest przeznaczona dla jednostek spoza obowiązku SOLAS, czyli między innymi dla jachtów. W systemie pierwszeństwo mają urządzenia klasy A, a transpondery klasy B nadają rzadziej albo wtedy, gdy są wolne szczeliny czasowe.

Cecha

Klasa A

Klasa B

Przeznaczenie

statki objęte SOLAS

jednostki spoza SOLAS, w tym jachty

Pierwszeństwo w kanale

tak

nie, korzysta z wolnych szczelin

Raport w ruchu do 14 węzłów

co 10 s

co 30 s (CS i SO)

Raport na postoju

co 3 min

co 3 min

Dane statyczne

co 6 min

co 6 min

Klasa B występuje w dwóch odmianach: CS i SO. Nadajnik CS przy prędkości powyżej 2 węzłów wysyła pozycję co 30 sekund. Odmiana SO przyspiesza raporty wraz z prędkością: co 30 sekund przy 2-14 węzłach, co 15 sekund przy 14-23 węzłach i co 5 sekund powyżej 23 węzłów. Klasa A przy zmianie kursu w przedziale 0-14 węzłów raportuje co 3 i 1/3 sekundy.

Transponder AIS klasy B True Heading AIS-CTRX na targach METS w Amsterdamie, listopad 2009
Transponder AIS klasy B True Heading AIS-CTRX na targach METS w Amsterdamie, listopad 2009 · fot. S.J. de Waard / Wikimedia Commons, CC BY 2.5

AIS pracuje na dwóch kanałach VHF: AIS1 (161,975 MHz) i AIS2 (162,025 MHz). Zasięg na morzu wynosi zwykle 20-30 mil morskich i zależy od wysokości anteny. Każdy nadajnik wysyła dane statyczne (nazwa, MMSI, wymiary), dynamiczne (pozycja, kurs, prędkość) i podróżne. Dla jachtu, który pracuje na akumulatorach, ciągle włączone urządzenie to stały pobór prądu, warto więc policzyć go w bilansie energii na pokładzie.

Numer MMSI z UKE: jak złożyć wniosek

Numer MMSI nadaje Prezes UKE w pozwoleniu radiowym na używanie urządzeń radiowych stacji statkowej. To dziewięciocyfrowy identyfikator, którego pierwsze trzy cyfry (MID) wskazują państwo. Polska ma MID 261. Ten sam numer wpisuje się do radiotelefonu z DSC i do transpondera AIS, dlatego w pozwoleniu trzeba wymienić wszystkie nadajniki: radiotelefon, AIS, EPIRB, radiotelefony ręczne i radar.

Wniosek RM-S wysyła się w formie papierowej, listem poleconym albo kurierem, na adres: Urząd Komunikacji Elektronicznej, ul. Kielecka 103, 81-650 Gdynia. Skany przesłane e-mailem nie są przyjmowane. Wniosek podpisują własnoręcznie wszyscy współwłaściciele jachtu, a pełnomocnikiem może być tylko osoba fizyczna, nie firma. Formularz i aktualna lista załączników są na stronie UKE o pozwoleniu dla stacji statkowej.

Element

Szczegóły

Formularz

wniosek RM-S, podpisany przez wszystkich właścicieli

Deklaracje

kopie deklaracji zgodności CE każdego nadajnika

Rejestracja jachtu

kopia zaświadczenia o rejestracji z systemu REJA24

Opłata

82 zł, z pełnomocnictwem 99 zł (82 + 17 zł)

Rachunek

Urząd m.st. Warszawy, PL 21 1030 1508 0000 0005 5000 0070

Tytuł przelewu

POZWOLENIE RADIOWE i nazwa jachtu

Czas

do 6 tygodni przy kompletnych dokumentach

Ważność

maksymalnie 10 lat

Opłatę wnosi się wyłącznie w złotych. UKE nie wystawia za nią faktury.

Dołożenie AIS do istniejącego pozwolenia

Montaż nowego nadajnika, na przykład AIS albo EPIRB, oznacza wymianę pozwolenia. Właściciel wpisany w obecnym pozwoleniu składa po polsku pisemny wniosek o jego uchylenie z zachowaniem znaku wywoławczego i numeru MMSI, a równocześnie nowy wniosek RM-S z pełną listą nadajników. Oba dokumenty można wysłać w jednej kopercie, a uchylenie jest bezpłatne. Przy kompletnych papierach decyzja o uchyleniu i nowe pozwolenie przychodzą razem.

Świadectwo operatora i rejestracja EPIRB

Pozwolenie dotyczy jachtu, a obsługa radia wymaga osobnych uprawnień człowieka. Prawo komunikacji elektronicznej (art. 157) wymaga świadectwa operatora urządzeń radiowych od każdego, kto obsługuje nadajnik w służbie radiokomunikacyjnej morskiej. Na jachtach jest to zwykle świadectwo SRC, czyli operatora łączności bliskiego zasięgu. Planując uprawnienia, warto pamiętać też o stażu morskim potrzebnym do patentu.

Jeśli w pozwoleniu jest radiopława EPIRB, po jej otrzymaniu trzeba zarejestrować radiopławę w dziale poszukiwania i ratownictwa Urzędu Lotnictwa Cywilnego.

Kiedy wolno wyłączyć nadajnik AIS

AIS powinien pracować zawsze, gdy jednostka jest w drodze lub stoi na kotwicy. Art. 14 ust. 2 ustawy o bezpieczeństwie morskim nakazuje statkowi wyposażonemu w AIS utrzymywać urządzenie w działaniu ciągłym. Wyłączenie jest dopuszczalne w dwóch sytuacjach: gdy przepisy międzynarodowe chronią informację nawigacyjną albo gdy kapitan uzna, że praca AIS zagraża bezpieczeństwu lub ochronie statku.

Kapitan statku o polskiej przynależności, który wyłącza AIS w obszarze obowiązkowego systemu meldunkowego lub rozgraniczenia ruchu, niezwłocznie informuje organ nadzorujący ruch w tym obszarze i wpisuje do dziennika pokładowego przyczynę oraz czas wyłączenia. Nadajnik należy włączyć ponownie, gdy tylko zagrożenie minie. Po włączeniu zasilania urządzenie zaczyna nadawać po około 2 minutach, bo zachowuje w pamięci dane statyczne i podróżne. W porcie pracą AIS rządzą przepisy portowe.

Na jachcie rekreacyjnym, który AIS ma dobrowolnie, najrozsądniej przyjąć te same zasady: nadajnik włączony w drodze i na kotwicy, a wyłączenie tylko z powodów bezpieczeństwa i z notatką w dzienniku jachtowym.

Czego AIS nie pokaże

AIS uzupełnia radar i obserwację, ale ich nie zastępuje. Wiele jednostek nie ma nadajnika: okręty wojenne, część łodzi rybackich i jachtów, a także niektóre stacje brzegowe. Statki zobowiązane do AIS mogą go wyłączyć decyzją kapitana. Obraz ruchu na ekranie bywa więc niepełny, a sygnał, którego nie widać, nie oznacza pustego akwenu.

Najczęściej zadawane pytania

Czy jacht rekreacyjny musi mieć AIS w Polsce?
Nie. Jacht rekreacyjny o pojemności brutto poniżej 300 korzysta ze zwolnienia dla statków innych niż pasażerskie poniżej 300 GT. Obowiązek AIS dotyczy statków od 300 GT w podróżach międzynarodowych, towarowych od 500 GT oraz wszystkich statków pasażerskich, czyli przewożących więcej niż 12 pasażerów, poza wąskimi wyjątkami w żegludze krajowej.
Jak uzyskać numer MMSI dla jachtu?
Numer MMSI nadaje Prezes UKE w pozwoleniu radiowym na stację statkową. Trzeba wysłać papierowy wniosek RM-S do UKE w Gdyni (ul. Kielecka 103) z kopiami deklaracji CE nadajników, zaświadczeniem o rejestracji jachtu z REJA24 i potwierdzeniem opłaty 82 zł. Pozwolenie przychodzi w ciągu do 6 tygodni.
Ile kosztuje pozwolenie radiowe na jacht i jak długo jest ważne?
Opłata wynosi 82 zł, a przy działaniu przez pełnomocnika 99 zł (82 zł plus 17 zł za pełnomocnictwo). Przelew idzie na rachunek Urzędu m.st. Warszawy z tytułem POZWOLENIE RADIOWE i nazwą jachtu. Pozwolenie jest wydawane maksymalnie na 10 lat.
Czym różni się AIS klasy A od klasy B?
Klasa A spełnia wymagania IMO dla statków objętych obowiązkiem SOLAS i ma pierwszeństwo w kanale. Klasa B jest przeznaczona dla jednostek spoza SOLAS, takich jak jachty, nadaje rzadziej, na przykład co 30 sekund w ruchu zamiast co 10 sekund, i korzysta z wolnych szczelin czasowych.
Kiedy można wyłączyć AIS na jednostce?
AIS powinien działać w drodze i na kotwicy. Wyłączenie jest dopuszczalne, gdy kapitan uzna, że praca urządzenia zagraża bezpieczeństwu lub ochronie jednostki, albo gdy przepisy międzynarodowe chronią informację nawigacyjną. Wyłączenie wpisuje się do dziennika z przyczyną i czasem, a nadajnik włącza ponownie po ustąpieniu zagrożenia.
← Wróć do portalu

Czytaj również

Więcej artykułów
Jacht AC75 13 Stripes zespołu ARC Team USA na wodzie w Pensacoli na Florydzie, listopad 2026 roku 19 listopada 202616:34 ARC Team USA i jacht 13 Stripes przed Pucharem Sport i regaty Michał Łaszkiewicz · 2 min czytania Łodzie klasy Snipe podczas regat w Gijón w Hiszpanii, wrzesień 2006 19 listopada 202615:51 Klasa Snipe (Słonka): historia w Polsce Historia Mateusz Praszczak · 3 min czytania Jacht Bayesian w porcie Milazzo na Sycylii, 8 sierpnia 2024 roku 19 listopada 202615:11 Raport MAIB: zatonięcie Bayesiana u Sycylii Rejsy Mateusz Praszczak · 4 min czytania Lisa Berger na pokładzie Class40 Wilson na oceanie 19 listopada 202614:47 Lisa Berger w Global Solo Challenge 2027 Sport i regaty Mateusz Praszczak · 3 min czytania Radiotelefon morski VHF z przyciskiem DISTRESS zamontowany przy stanowisku nawigacyjnym jachtu 19 listopada 202613:25 Egzamin SRC w UKE: zapisy, opłaty i sesje na 2027 Baza wiedzy Michał Łaszkiewicz · 8 min czytania Rektor UMG prof. Adam Weintrit i prezes SDK UMG dr Tomasz Łączyński przecinają wstęgę przy sali symulatorów ROV w Gdyni, 17 listopada 2026 19 listopada 202610:48 Szkolenie operatorów ROV na UMG w Gdyni Biznes Mateusz Praszczak · 2 min czytania Jacht Hannah of Cowes Guida Cantiniego na starcie Golden Globe Race 2026 w zatoce Les Sables-d'Olonne, 6 września 2026 19 listopada 202606:53 Golden Globe Race 2026: 10 z 16 samotników w grze Sport i regaty Mateusz Praszczak · 6 min czytania Dwa komitety World Sailing zarekomendowały włączenie zawodów wingfoilingu kobiet i mężczyzn do programu Igrzysk Olimpijskich w 2032 roku 18 listopada 202615:59 Żeglarstwo na igrzyskach 2032 pod znakiem zapytania Sport i regaty Mateusz Praszczak · 3 min czytania Brygantyna La Malouine na plaży Ballure w Ramsey na Wyspie Man, kwiecień 2026 18 listopada 202613:23 La Malouine zerwała się z cum i uderzyła w most Rejsy Michał Łaszkiewicz · 2 min czytania Jacht z bomem Seldén IBF i rolowanym grotem, materiał prasowy producenta, 2026 18 listopada 202613:12 Seldén IBF i S19: nowości na METSTRADE 2026 Biznes Oskar Wojciechowski · 3 min czytania Jachty na kotwicowisku, zdjęcie ilustracyjne 18 listopada 202612:52 REJA24: projekt wraca do komisji sejmowej Biznes Michał Łaszkiewicz · 3 min czytania Katamarany F50 w Abu Zabi podczas finałowej rundy sezonu SailGP, 29 listopada 2025 18 listopada 202611:20 SailGP 2026: finał sezonu w Dubaju i Abu Zabi Sport i regaty Oskar Wojciechowski · 2 min czytania Kapitan Ryszard Wabik (1943-2026), jachtowy kapitan żeglugi wielkiej, dwukrotny laureat Srebrnego Sekstantu 18 listopada 202610:51 Ryszard Wabik odszedł na wieczną wachtę Historia Oskar Wojciechowski · 3 min czytania Francesca Clapcich na mecie Route du Rhum na Gwadelupie, 13 listopada 2026 18 listopada 202609:48 Clapcich pierwszą kobietą z tytułem IMOCA Globe Series Sport i regaty Mateusz Praszczak · 3 min czytania Achille Nebout na Class40 Amarris podczas Route du Rhum 2026 18 listopada 202609:12 Route du Rhum 2026: Nebout i Bourgnon z rekordami Sport i regaty Mateusz Praszczak · 4 min czytania Zawodnik klasy O'pen Skiff przy znaku kursowym podczas regat w Polsce 18 listopada 202607:36 O'pen Skiff: sezon 2026 w SKŻ Sopot Sport i regaty Mateusz Praszczak · 2 min czytania Brytyjski AC75 zespołu GB1 po przyjeździe do Neapolu, 20 października 2026 17 listopada 202619:11 Ugoda INEOS i Athena Racing w sprawie AC75 Sport i regaty Michał Łaszkiewicz · 4 min czytania Parada żaglowców podczas The Tall Ships Races w A Coruñi w 2023 roku, w tym „Cuauhtémoc” i „Fryderyk Chopin” 17 listopada 202618:02 A Coruña rezygnuje z The Tall Ships Races 2027 Rejsy Mateusz Praszczak · 3 min czytania Jachty SSL47 podczas ostatniego dnia kwalifikacji panamerykańskich SSL Gold Cup na Zatoce Guanabara, 15 listopada 2026 17 listopada 202616:07 SSL Gold Cup: komplet 40 drużyn w Rio Sport i regaty Mateusz Praszczak · 3 min czytania Bruce Mahoney, mistrz świata A-Class we flocie Classic, Tampa 2026 17 listopada 202613:12 Noetzel z brązem MŚ A-Class 2026 w Tampie Sport i regaty Mateusz Praszczak · 5 min czytania Gala 100-lecia Żeglarstwa Wielkopolskiego 17 listopada 202612:02 Gala 100-lecia Żeglarstwa Wielkopolskiego Historia Oskar Wojciechowski · 3 min czytania Poczet sztandarowy z nowym sztandarem Yacht Klubu Człuchów podczas gali 30-lecia, 12 listopada 2026 17 listopada 202609:15 Yacht Klub Człuchów: 30 lat i sztandar Pomorski Związek Żeglarski Oskar Wojciechowski · 3 min czytania Biały pojemnik samoczynnie otwieranej tratwy ratunkowej na metalowej podstawie, z instrukcją użycia na obudowie 17 listopada 202607:30 Weekend Bezpieczeństwa Szczecin: program i prelegenci Rejsy Mateusz Praszczak · 5 min czytania Wychowankowie Fundacji Ocean Marzeń na pokładzie, obok jacht Farciarz 16 listopada 202615:20 Mikołajkowa Fala Marzeń 2026: zbiórka Ocean Marzeń Rejsy Oskar Wojciechowski · 2 min czytania