Staż morski do patentu jachtowego sternika morskiego: 200 godzin, dwa rejsy i opinia z rejsu. Jak go zebrać i udokumentować
Staż morski do patentu jachtowego sternika morskiego to co najmniej 200 godzin żeglugi w minimum dwóch rejsach po wodach morskich, potwierdzonych opiniami z rejsu. Wyjaśniamy na podstawie rozporządzenia z 2013 roku, co się liczy do stażu, czym różni się opinia od karty rejsu i ile stażu trzeba potem na patent kapitana.
Staż morski do patentu jachtowego sternika morskiego · fot. otss.pl 
Patentu jachtowego sternika morskiego nie zdobywa się na kursie weekendowym. Zanim kandydat w ogóle usiądzie do egzaminu, musi udowodnić, że przepłynął po morzu wymaganą liczbę godzin. Ten staż morski to dla większości żeglarzy najdłuższy etap drogi do patentu, bo zbiera się go przez kilka rejsów, czasem kilka sezonów. Poniżej wyjaśniamy, ile godzin trzeba mieć, co się liczy i jak to udokumentować, żeby Polski Związek Żeglarski nie odesłał wniosku.
Ile stażu trzeba na patent jachtowego sternika morskiego
Wymagania określa rozporządzenie Ministra Sportu i Turystyki z 9 kwietnia 2013 roku w sprawie uprawiania turystyki wodnej. Zgodnie z paragrafem 6 patent jachtowego sternika morskiego uzyskuje osoba, która:
ukończyła 18 lat,
odbyła co najmniej dwa rejsy po wodach morskich w łącznym czasie co najmniej 200 godzin żeglugi,
zdała egzamin z wymaganej wiedzy i umiejętności.
Warunek dwóch rejsów jest osobny od liczby godzin. Jeden długi rejs, nawet ponad 200 godzin, formalnie nie wystarczy. Patent żeglarza jachtowego nie jest w rozporządzeniu wymieniony jako warunek, ale większość kandydatów go ma, bo daje podstawy potrzebne na morzu. Czym różnią się poszczególne stopnie, pisaliśmy w przewodniku po patentach żeglarskich w Polsce.
Te same 200 godzin w dwóch rejsach obowiązuje przy patencie motorowodnego sternika morskiego.
Co liczy się do stażu morskiego
Do stażu liczą się godziny żeglugi po wodach morskich. Na opinii z rejsu kapitan wpisuje osobno godziny pod żaglami i na silniku, a ich suma jest stażem. Godziny postoju w porcie się nie liczą. Według szkół żeglarskich tygodniowy rejs rekreacyjny daje zwykle 40 do 60 godzin, rejs turystyczny z dłuższymi przelotami na ciepłych wodach 60 do 80 godzin, a intensywny rejs stażowy na Bałtyku lub Morzu Północnym od 75 do nawet 100 godzin. To dane orientacyjne, bo liczba godzin zawsze zależy od pogody i planu rejsu.
Rodzaj rejsu | Orientacyjny staż |
|---|---|
Tygodniowy rejs rekreacyjny lub rodzinny | 40 do 60 godzin |
Rejs turystyczny z dłuższymi przelotami, np. Chorwacja, Grecja | 60 do 80 godzin |
Rejs turystyczno-stażowy lub stażowy, Bałtyk, Morze Północne | 75 do 100 godzin |
W praktyce 200 godzin to więc zwykle trzy do czterech tygodniowych rejsów albo dwa intensywne rejsy stażowe.
Opinia z rejsu i karta rejsu: czym się różnią
Rozporządzenie wymienia wprost trzy rodzaje dokumentów potwierdzających staż: pozytywne opinie z odbytych rejsów wystawione przez kapitana jachtu, karty rejsu oraz przy rejsach prowadzonych samodzielnie inne dokumenty potwierdzone przez armatora jachtu.
Opinia z rejsu to dokument, który dostaje członek załogi. Wystawia go kapitan po zakończeniu rejsu. Zawiera dane jachtu, trasę i odwiedzone porty, godziny żeglugi pod żaglami i na silniku oraz dane kontaktowe kapitana, bo związek zdarza się, że weryfikuje złożone opinie. Warto zabrać na rejs wydrukowany wzór opinii i poprosić skippera o wypełnienie jej na koniec żeglugi.
Karta rejsu dokumentuje rejs, który prowadziłeś sam jako kapitan, w granicach posiadanych uprawnień. Jej zgodność z rzeczywistością potwierdza armator jachtu, a przy żegludze własnym jachtem do karty dołącza się kopię dokumentu potwierdzającego własność. Najczęściej używa się karty rejsu na druku PZŻ.
Zasady wydawania patentów i wzory tych dokumentów opisuje Instrukcja PZŻ nr 1/2023 w sprawie wydawania patentów żeglarskich. Książeczka żeglarska jest cenną pamiątką, ale według szkół żeglarskich nie zastępuje opinii z rejsu przy staraniach o patent.
Egzamin po zebraniu stażu
Dopiero spełnienie wymagań stażowych dopuszcza do egzaminu. Część teoretyczna na jachtowego sternika morskiego to test z 75 pytaniami i zadanie nawigacyjne, na które kandydat ma 120 minut. Trzeba udzielić 65 prawidłowych odpowiedzi i poprawnie rozwiązać zadanie. Część praktyczna sprawdza wybrane elementy manewrowania jachtem, a źle wykonany element można powtórzyć raz. Opłata egzaminacyjna wynosi 350 zł, wydanie patentu kosztuje 50 zł, a uczniowie i studenci do 26 lat płacą połowę.
Patent jachtowego sternika morskiego uprawnia do prowadzenia jachtów żaglowych o długości kadłuba do 18 metrów po wodach morskich i daje też uprawnienia motorowodnego sternika morskiego.
Ile stażu na patent kapitana jachtowego
Kapitan jachtowy nie zdaje kolejnego egzaminu, ale wymagania stażowe są dużo wyższe. Według paragrafu 7 rozporządzenia po uzyskaniu patentu jachtowego sternika morskiego trzeba:
odbyć co najmniej sześć rejsów po wodach morskich w łącznym czasie co najmniej 1200 godzin żeglugi,
w tym co najmniej 400 godzin samodzielnie prowadzić jacht o długości kadłuba powyżej 7,5 metra,
odbyć co najmniej jeden rejs powyżej 100 godzin na jachcie o długości kadłuba powyżej 20 metrów,
odbyć co najmniej jeden rejs powyżej 100 godzin po wodach pływowych z zawinięciem do co najmniej dwóch portów pływowych.
Dlatego staż warto dokumentować od pierwszego rejsu, nawet jeśli patent kapitana wydaje się odległy. Kto planuje zbierać godziny za granicą, powinien też sprawdzić, jakie dokumenty oprócz patentu są potrzebne przy czarterze.
