Gedania 50 lat po wyprawie za oba kręgi polarne. Jacht kapitana Boguckiego wrócił z Nordkappu i szykuje się do The Tall Ships Races 2027

Minęła właśnie pięćdziesiąta rocznica zakończenia jednego z najważniejszych rejsów w historii polskiego i światowego żeglarstwa. 9 września 1976 roku do kei na Motławie zacumował jacht Gedania, po pokonaniu ponad 32 tysięcy mil morskich i dotarciu do obszarów położonych daleko poza północnym, a następnie południowym kręgiem polarnym oraz opłynięciu przylądka Horn.

Wyprawa trwająca ponad 14 miesięcy miała 10 bohaterów. Najważniejszy to oczywiście pomysłodawca i kapitan rejsu Dariusz Bogucki – już przed rozpoczęciem tego rejsu legendarny kapitan prowadzący śmiałe ekspedycje na arktyczne wody europejskie. Z ośmiu pozostałych członków załogi niektórzy mieli już za sobą bardzo spektakularne, długie rejsy, wszyscy kontynuowali swoje odkrywcze i żeglarskie pasje w późniejszych latach jako kapitanowie i członkowie załóg w dalekich rejsach, które otwierały okno na częściowo zamknięty wówczas ze względów politycznych świat. To była jedna z tych wypraw, z których nieczęste wiadomości wyczekiwane były przez wielu pozostających w domach, rozpalając emocje i marzenia.

Był także bohater dziesiąty – jacht. Wymyślony przez kapitana Boguckiego, pracującego zawodowo jako konstruktor w Centralnym Biurze Konstrukcji Okrętowych w Gdańsku. Gedania była wynikiem wieloletnich doświadczeń kapitana Boguckiego w żegludze na wodach dalekiej Północy.

Od marzenia do planu wyprawy

Ten rejs, jak większość rejsów, zarówno tych dużych, jak i tych małych, zaczął się od marzeń. Tak o tym pisał później kapitan Bogucki:

„…trzeba spróbować. Przygotować się odpowiednio i znaleźć właściwych ludzi. I zbudować jacht, który zdolny byłby sprostać warunkom polarnego żeglowania, a jednocześnie na tyle szybki, byśmy zdążyli. Teraz to już nie było tylko marzenie. To był pomysł i realny plan wyprawy”.

Taka kolejność działania i późniejsza dobra, żeglarska robota doprowadziła do tak dużego sukcesu.

Przejście Północno-Zachodnie

Wyprawie nie udało się wprawdzie osiągnąć jej głównego celu – przepłynięcia pod żaglami Przejścia Północno-Zachodniego. Tak o nim pisał kapitan, a ten ponury obraz był dla niego ambicjonalnym wyzwaniem i młodzieńczym marzeniem:

„…a w miarę jak wydłużały się pokonywane drogi, narastała też myśl, zrazu ulotna, potem coraz śmielsza, o drodze dla żeglarzy największej, o trudnym, groźnym, tajemniczym Przejściu Północno-Zachodnim. Długi, ponad trzy tysiące mil liczący, arktyczny szlak morski łączący Morze Baffina z Cieśniną Beringa, Atlantyk z Pacyfikiem, wiodący daleko górą, ponad Kanadą i Alaską. Skuty lodem przez cały niemal rok, broniony nieustanną mgłą, zimnem przenikliwym i wiatrem podstępnym. Kręte przesmyki między wyspami Arktycznego Archipelagu pełne skał i mielizn, nieoznakowane, bezludne. A dalej nagi brzeg Alaski, atakowany przez dryfujący od samego bieguna zwarty lodowy pak”.

Na taką właśnie wyprawę szykowany był ten jacht, na taką wyprawę płynęła ta załoga. Mogło się udać, to wyjątkowo twardzi ludzie i wyjątkowo dzielny jacht. Niestety, światowa polityka nie zna się na marzeniach – załodze nie pozwolono kontynuować rejsu trasą prowadzącą przez rejony ważne ze względów militarnych. Wariant zastępczy trasy (był przygotowany) zaowocował dotarciem do brzegów Antarktydy – kierunku wtedy jeszcze przez jachty żaglowe nieosiąganego – oraz powrotem na Atlantyk i do Europy drogą wokół przylądka Horn.

Losy jachtu po wyprawie

Po zakończeniu tego rejsu jego uczestnicy kontynuowali swoje arktyczno-antarktyczne pasje w wielu wspaniałych rejsach. Kapitan Dariusz Bogucki odszedł na wieczną wachtę w roku 2002.

Jacht Gedania, tak dzielnie znoszący trudy wymagających rejsów, popadł w kłopoty techniczne i częściowe zapomnienie, podobnie jak większa część zasłużonych polskich jachtów. To wynik zmienionych w wyniku przemian ustrojowych zasad gospodarczych. Niszczejący kadłub został na szczęście zakupiony w 2002 roku przez nowo powstałe stowarzyszenie Sail Training Association Poland i po gruntownym remoncie i przebudowie, począwszy od roku 2006, pozwala realizować kolejne żeglarskie marzenia, także na północnych, trudnych morzach.

Gedania wciąż pisze swoją historię

Historia Gedanii nie zakończyła się na wielkim rejsie sprzed pięćdziesięciu lat. Jacht, który zapisał się w historii światowego żeglarstwa, wciąż pozostaje pod żaglami, pokonuje kolejne morskie szlaki i realizuje marzenia następnych pokoleń żeglarzy. Pomimo upływu lat Gedania nie straciła swojego najważniejszego zadania – nadal szkoli, inspiruje i pozwala zdobywać morskie doświadczenie tym, którzy chcą poznawać świat od strony morza.

Wyprawa na Nordkapp

Najlepszym potwierdzeniem, że jacht wciąż jest w doskonałej żeglarskiej formie, jest zakończona w październiku tego roku czteromiesięczna wyprawa na Nordkapp. W rejsie na północne krańce Norwegii uczestniczyły kolejne załogi z różnych stron Polski. Każda z nich miała okazję stać się częścią historii Gedanii, poznać smak dalekiej morskiej żeglugi i zmierzyć się z wymagającymi warunkami północnych wód.

W sierpniu, po zdobyciu Nordkappu wspólnie z żeglarzami z Olsztyna, Gedania rozpoczęła drogę powrotną. Trasa prowadziła przez jedne z najsłynniejszych i najpiękniejszych norweskich fiordów. Był to kolejny etap niezwykłej podróży, podczas której załogi mogły podziwiać surowe piękno norweskiego wybrzeża i doświadczyć żeglowania wśród monumentalnych gór, stromych skalnych ścian i głębokich zatok.

Szczególny charakter miał ostatni etap powrotu do Gdyni. Na pokład Gedanii zaprosiliśmy podopiecznych placówek wychowawczych z Kościerzyny, dając im możliwość przeżycia prawdziwej morskiej przygody. W ten sposób jacht, który od dziesięcioleci służy kolejnym pokoleniom żeglarzy, ponownie stał się miejscem spotkania, nauki i odkrywania nowych możliwości.

3 października Gedania wpłynęła do portu w Gdyni. Podobnie jak pięćdziesiąt lat wcześniej, kiedy kończyła swój historyczny rejs dookoła świata, na kei czekali na nią sympatycy jachtu, przyjaciele oraz członkowie załóg uczestniczących w poszczególnych etapach wyprawy. Powrót stał się okazją do wspólnego świętowania, wspomnień i podsumowania kolejnej wielkiej żeglarskiej przygody.

The Tall Ships Races 2027 i Morze Śródziemne

Można powiedzieć, że Gedania ma już swoje lata, ale zdecydowanie nie zamierza przechodzić na żeglarską emeryturę. Wciąż wypływa na kolejne morza, przyjmuje nowych załogantów i przekazuje im to, czego nie da się nauczyć wyłącznie z książek – doświadczenie, odpowiedzialność, współpracę i szacunek do morza. Każdy kolejny rejs dopisuje nowy rozdział do historii rozpoczętej przez kapitana Dariusza Boguckiego i jego załogę.

Przyszłość zapowiada się równie ciekawie. Już w 2027 roku Gedania wystartuje w prestiżowych regatach The Tall Ships Races 2027, a następnie zawita na wody Morza Śródziemnego. Przed jachtem kolejne tysiące mil morskich, nowe porty, nowe załogi i kolejne żeglarskie wyzwania. Plan rejsów na nadchodzący sezon jest już przygotowany. Można się z nim zapoznać na nowej stronie internetowej jachtu: www.gedania.org.pl. To właśnie tam można znaleźć informacje o planowanych wyprawach i możliwościach dołączenia do załogi.

Pięćdziesiąt lat po historycznym rejsie Gedania nadal jest w drodze. Zmieniają się załogi, trasy i pokolenia żeglarzy, ale nie zmienia się idea, która przyświecała jej twórcom – odwaga w realizowaniu marzeń, ciekawość świata i przekonanie, że najpiękniejsze żeglarskie historie wciąż są przed nami.

Cytaty pochodzą z książki Dariusza Boguckiego „Gedanią za oba kręgi polarne”, wydanie I, 1980 r.

Andrzej Potulski, członek Zarządu STAP, i Grzegorz Piątkowski, dyrektor Biura STAP