Żeglowanie bez patentu. Co trzeba wiedzieć?

Polskie prawo przewiduje możliwość żeglowania bez patentu. Obowiązują jednak pewne zasady i ograniczenia, których należy przestrzegać.

Bez uprawnień pod żaglami można pływać na małych łódkach o długości kadłuba do 7,5 metra.

Uprawnienia nie są także wymagane w przypadku jednostek motorowych o mocy silnika do 10 kW. Można również prowadzić barki turystyczne o długości do 13 metrów i o mocy silnika do 75 kW, z ograniczoną konstrukcyjnie prędkością do 15 km/h.

Jak zdobyć patent żeglarski?

Aby otrzymać dokument trzeba zdać egzamin z wiedzy i umiejętności żeglarskich. Choć szkolenia i kursy nie są warunkiem koniecznym, dobrym pomysłem jest wziąć w nich udział. Patenty nadaje państwo na podstawie zdanego egzaminu, a wydaje je Polski Związek Żeglarski oraz Polski Związek Motorowodny i  Narciarstwa Wodnego. Jest to uregulowane przez Ustawę z 21 grudnia 2000 roku o żegludze śródlądowej oraz Rozporządzenie Ministra Sportu i Turystyki z 9 kwietnia 2013 roku w sprawie uprawiania turystyki wodnej.

Jakie uprawnienia daje patent?

Pierwszym stopniem uprawnień żeglarskich jest patent żeglarza jachtowego. Pozwala żeglować osobom, które ukończyły 14 lat. Umożliwia żeglugę jachtami żaglowymi o długości kadłuba do 12 metrów po wodach wewnętrznych oraz pozostałych wodach morskich do 2 mil od brzegu w porze dziennej.

Rozszerzeniem jest stopień jachtowego sternika morskiego. Takie uprawnienia pozwalają osobom, które mają ukończone 18 lat prowadzić jachty do 18 metrów długości kadłuba po wodach morskich.

Trzecim, najwyższym stopniem żeglarskim są uprawnienia kapitana jachtowego. Z tym dokumentem można prowadzić jachty żaglowe po wodach śródlądowych i morskich bez ograniczeń.

Wzór patentu żeglarza jachtowego. Ilustr. PZŻ

Pływanie pod nadzorem

Według rozporządzenia Ministra Sportu za prowadzenie jachtów pod nadzorem uważa się żeglugę w porze dziennej na akwenie, na którym prowadzona jest ciągła obserwacja, przy zapewnieniu możliwości podjęcia na tym akwenie natychmiastowej akcji ratowniczej, z wykorzystaniem łodzi ratunkowej oraz odpowiedniego sprzętu ratunkowego i wyposażenia technicznego. Osoba prowadząca nadzór musi być pełnoletnia i posiadać patent żeglarski.

Obowiązki i prawa prowadzącego jacht

Przed wypłynięciem w rejs kapitan powinien sprawdzić stan techniczny jachtu, liczbę i stan środków bezpieczeństwa, a także prognozę pogody. Załoga musi być też poinformowana o zasadach bezpieczeństwa panujących na pokładzie.

Podczas rejsu dowodzący powinien kontrolować pozycję jednostki na wodzie i stale obserwować akwen. Musi także przestrzegać obowiązujących na nim przepisów i analizować warunki nawigacyjne i zmiany pogody. Kapitan ma obowiązek osobiście poprowadzić statek w obrębie portów, kanałów, rzek oraz w szczególnie trudnych przypadkach lub niebezpieczeństwie w żegludze.

Prowadzący jacht musi dążyć do tego, aby zapewnić bezpieczeństwo załogi i jednostki. Powinien reagować i nieść pomoc w sytuacjach zagrożenia, a będąc w pobliżu miejsca wypadku, udzielić pomocy podczas akcji ratowniczej.

Kapitan ma prawo do wydawania poleceń załodze w zakresie obowiązków i bezpieczeństwa. Może także określać zasady żeglugi na pokładzie i żądać udzielenia pomocy.

Prawo drogi

Żeglując bez patentu należy pamiętać przede wszystkim o bezpieczeństwie. Z tego wynikają zasady pierwszeństwa w oparciu o wielkość jednostek, rodzaj napędu i ich zdolności manewrowe.

Duże statki mają mniejsze zdolności manewrowe i większą masę, dlatego trudniej im wytracać prędkość. Są więc najwyżej w hierarchii pierwszeństwa. Niżej są jachty żaglowe. Ich manewrowość jest zależna od zmiennej siły i kierunku wiatru. Z tego powodu mają pierwszeństwo przed małymi statkami. Ostatnie w hierarchii pierwszeństwa są statki poruszające się z prędkością większą niż 40 km/h.

Tak samo jak na lądzie, również na wodzie zdarzają się sytuacje wymuszenia pierwszeństwa. Należy ich unikać oraz stosować zasadę ograniczonego zaufania.

O czym jeszcze należy pamiętać?

Uprawnienia żeglarskie są certyfikatem posiadanych umiejętności. Dają większe możliwości i ułatwiają np. wyczarterowanie jachtu. Warto więc odbyć szkolenie i podejść do egzaminu, nawet posiadając już żeglarskie doświadczenie.