Kamizelka ratunkowa czy asekuracyjna? Co znaczą 50N, 100N, 150N i 275N i jak dobrać kamizelkę na jacht

Kamizelka ratunkowa i kamizelka asekuracyjna to dwa różne środki bezpieczeństwa, choć w potocznej mowie obie bywają nazywane „kapokiem”. Pierwsza ma utrzymać nad wodą także osobę nieprzytomną, druga tylko pomaga w pływaniu komuś, kto jest przytomny i umie pływać. O tym, z którą masz do czynienia, mówi liczba z literą N na metce.

Co oznacza N na metce

N to niutony, jednostka siły. W praktyce 10 N odpowiada mniej więcej 1 kilogramowi wyporności. Kamizelka 150N daje więc co najmniej około 15 kg wyporu.

W Europie kamizelki i środki asekuracyjne muszą spełniać normę ISO 12402 i nosić znak CE, który potwierdza, że model przeszedł badanie typu w niezależnym laboratorium. Norma wyróżnia cztery klasy.

Producent SECUMAR opisuje klasę 150N jako uniwersalną kamizelkę ratunkową, a 275N jako klasę na wyjątkowe wymagania.

Kamizelka asekuracyjna 50N: kiedy wystarczy

Kamizelka asekuracyjna pomaga utrzymać się na wodzie, ale wymaga aktywności: trzeba samemu pracować, żeby twarz była nad powierzchnią. Sprawdza się tam, gdzie wejście do wody jest wpisane w aktywność: na łódce mieczowej, desce windsurfingowej czy skuterze wodnym. Zakłada się, że pomoc jest blisko. Wersje 50N są zawsze piankowe, nigdy pompowane. Według SECUMAR nie są przeznaczone dla dzieci poniżej 30 kg, a według poradnika Powerboat & RIB dla dzieci poniżej 25 kg.

Kamizelka ratunkowa: kiedy nie planujesz kąpieli

Kamizelka ratunkowa jest przeznaczona dla sytuacji, w których nie spodziewasz się wpaść do wody: na jachcie kabinowym, motorówce czy pontonie RIB. Wyporność skupiona z przodu i kołnierz obracają człowieka na plecy. Według wymagań konwencji SOLAS dla statków kamizelka musi obrócić nieprzytomną osobę do pozycji z ustami nad wodą w ciągu 5 sekund i utrzymać usta co najmniej 120 mm nad powierzchnią.

Ważne zastrzeżenie: samoczynne obrócenie nigdy nie jest gwarantowane. Wpływa na nie ubranie (suchy skafander może je utrudnić), budowa ciała, stan morza i sposób wpadnięcia do wody.

Klasa 275N daje najwięcej wyporu, ale po napompowaniu jest bardzo obszerna. RYA, na którą powołuje się magazyn Powerboat & RIB, odradza ją do zwykłego użytku, bo może utrudniać wejście do tratwy ratunkowej.

Piankowa czy pompowana

Piankowa jest zawsze gotowa i nie zawiedzie jej mechanizm, ale jest większa. Dobra dla dzieci, do sportów wodnych i na trudne warunki.

Pompowana ręcznie napełnia się po pociągnięciu linki, która przebija nabój CO2. Jest płaska i wygodna, ale wymaga, by użytkownik był przytomny i zdolny ją uruchomić, więc nie nadaje się dla dzieci, osób nieumiejących pływać ani nieprzytomnych.

Pompowana automatycznie napełnia się po zanurzeniu, zwykle z możliwością ręcznego uruchomienia. Może zadziałać od bryzgów i według poradnika nie nadaje się do noszenia w kabinie.

Jak sprawdzić, czy kamizelka pasuje

Kamizelka działa tylko wtedy, gdy przylega do ciała. Prosty test:

1. Załóż kamizelkę i dociągnij wszystkie paski.

2. Chwyć ją za ramiona i pociągnij do góry.

3. Jeśli podnosi się więcej niż o około 5 cm, jest za duża.

U dzieci luz nie powinien przekraczać około 2,5 cm. Dzieciom kupuje się kamizelkę na obecną wagę, nigdy „na wyrost”. Mają one większą głowę w stosunku do ciała, dlatego kamizelki dziecięce mają więcej wyporu przy szyi i głowie.

Na morze wybieraj model z paskami krokowymi: bez nich kamizelka potrafi podjechać do góry, a przy wpięciu lonżą nawet zsunąć się przez głowę. Przydają się też gwizdek, elementy odblaskowe, uchwyt do podnoszenia i lampka.

Metka: co na niej przeczytać

• numer normy (ISO 12402-3 dla 150N, ISO 12402-4 dla 100N, ISO 12402-5 dla 50N, ISO 12402-2 dla 275N),

• klasę wyporności w niutonach,

• zakres wagi użytkownika w kilogramach i obwód klatki piersiowej,

• znak CE,

• datę produkcji i wymagania serwisowe.

Przegląd przed sezonem

Sprawdzaj kamizelki regularnie: rozdarcia, postrzępione taśmy, uszkodzone klamry i zamki, zgniecioną piankę, nieczytelne oznaczenia i ślady korozji solnej. W pompowanych skontroluj, czy nabój CO2 jest dobrze przykręcony i nieskorodowany, a mechanizm i elementy reagujące na wodę nie są przeterminowane. Profesjonalny serwis raz w roku jest zalecany, a dla modeli SOLAS obowiązkowy. Przechowuj kamizelki suche, z dala od słońca i tam, gdzie da się po nie szybko sięgnąć.

Najlepsza kamizelka to ta, którą naprawdę masz na sobie. Więcej o bezpieczeństwie znajdziesz w dziale Baza wiedzy, a o wyprawach, na które warto ją zabrać, w dziale Rejsy.