Kwatera Pamięci admirała Józefa Unruga

Rozstrzygnięty został konkurs na budowę Kwatery Pamięci na cmentarzu w Gdyni-Oksywiu. Spoczną w niej prochy admirała Józefa Unruga i jego żony oraz komandorów zamordowanych przez komunistów w latach 50.

W lipcu 2016 roku Biuro Bezpieczeństwa Narodowego rozpoczęło starania o sprowadzenie do Polski prochów Józefa Unruga, dowódcy Floty i Obrony Wybrzeża w 1939 roku. Uroczysty pogrzeb admirała i jego małżonki, Zofii Unrug, planowany jest na 2018 rok – stulecie odzyskania niepodległości i powstania Marynarki Wojennej. Wcześniej, w październiku 2017 roku, na cmentarzu w Gdyni-Oksywiu spoczną podkomendni admirała – Stanisław Mieszkowski, Zbigniew Przybyszewski i Jerzy Staniewicz – którzy zostali rozstrzelani w 1952 roku po tzw. procesie komandorów.

W listopadzie 2016 roku miasto ogłosiło konkurs rzeźbiarsko-architektoniczny na Kwaterę Pamięci. Wśród wymogów projektu było nie tylko stworzenie miejsca pochówku, ale również przestrzeni dla uroczystości wojskowych. Miał on także przypominać o pierwszej latarni morskiej w Gdyni, która stała w tym miejscu.

Pierwsze miejsce w konkursie, nagrodzone 40 000 zł i zaproszeniem do realizacji projektu, zajęła praca rzeźbiarza Zbigniewa Mikielewicza i Studia Projektowo-Realizacyjnego „Domino” z Torunia. Ma ona formę „pękniętego prostokąta”, w którym będą mieściły się sarkofagi Józefa i Zofii Unrugów oraz trzech komandorów. Nad całością kompozycji górować ma szesnastometrowy krzyż z patynowanego brązu. Z kolei zarys historycznej latarni morskiej będzie oznaczony przez ośmiokątny plac z siedziskami, który będzie otoczony żywopłotem.

– Przy okazji tego konkursu musieliśmy poznać sporo historii – mówi Przemysław Dudziak ze Studia Projektowo-Realizacyjnego „Domino”. – Było to duże wyzwanie również z inżynierskiego punktu widzenia, bo miejsce jest przy skarpie o dużym nachyleniu i 20 metrów od nadmorskiego klifu. Ryzyka jednak nie ma – przed rozpoczęciem prac odbędą się badania geotechniczne, określi się ryzyko i położy głębokie fundamenty przy pomocy pali.

Drugie miejsce zajęła praca pracowni projektowej M Kwadrat Michał Dąbek i rzeźbiarza Jana Kuki, a trzecie praca rzeźbiarza Grzegorza Witka. Sąd Konkursowy, w skład którego weszli przedstawiciele miasta, środowisk rzeźbiarskich i reprezentanci rodzin ofiar, przyznał również wyróżnienie honorowe projektowi autorstwa R3D3 Pracownia Architektoniczna Grzegorz Ziętek za odważne i niekonwencjonalne podejście do tematyki konkursu.

Józef Unrug (1884 – 1973) choć jest najbardziej znany jako dowódca Marynarki Wojennej, dał się poznać również jako zapalony żeglarz. Był pierwszym i jedynym przedwojennym komandorem Oddziału Morskiego Yacht Klubu Polski (obecnie YKP Gdynia) oraz współzałożycielem Oficerskiego Yacht Klubu i Jacht Klubu Morskiego „Gryf”. Kierował także od 1938 roku Delegaturą Morską Polskiego Związku Żeglarskiego.

W 2014 roku Pomorski Związek Żeglarski, Fundacja Helios i Yacht Klub Polski Gdynia zorganizowały wystawę Józef Unrug – człowiek, marynarz, żeglarz, na której przypominano postać admirała.