Muzeum Rybołówstwa w Helu znowu otwarte!

Zupełnie nowy, po trwającym trzy lata kapitalnym remoncie i modernizacji, oddział Narodowego Muzeum Morskiego w Gdańsku, czyli  Muzeum Rybołówstwa w Helu, czeka od dzisiaj, 5 kwietnia na zwiedzających.

4 kwietnia 2016 roku odbyło się oficjalne otwarcie, wśród gości byli m.in. senatorowie RP Bogdan Borusewicz (wicemarszałek Senatu RP), Sławomir Rybicki, a także delegacja Pomorskiego Związku Żeglarskiego, na czele z Prezesem Bogusławem Witkowskim. Wszystkich witał dyrektor Narodowego Muzeum Morskiego w Gdańsku dr Jerzy Litwin.

Muzeum mieści się w zabytkowym, poewangelickim kościele pod wezwaniem św. Piotra i Pawła. Najstarszy zachowany w mieście budynek powstał w XV w., a w latach 1525-1945 był świątynią lokalnej Gminy Ewangelickiej. Zdewastowany w trakcie działań wojennych w latach 1939-45, został przeznaczony pod koniec lat 50. XX w. do rozbiórki, od której uchroniła go decyzja konserwatora zabytków w Gdańsku o zaadaptowaniu świątyni na siedzibę lokalnej wystawy rybacko – przyrodniczej.

W 1972 r. obiekt przekazano Centralnemu Muzeum Morskiemu w Gdańsku. Ceglana bryła gotyckiego kościoła przykryta ceramicznym dachem nadaje panoramie miasta charakterystyczną formę. Elewacja frontowa budynku zwieńczona jest odnowioną drewnianą wieżą widokową o wysokości ok. 21 m, z której roztacza się piękna panorama na miasto, port i Zatokę Gdańską. Wokół budynku znajduje się skansen tradycyjnych łodzi rybackich.

– Muzeum Rybołówstwa to symbol Helu i jedno z najlepiej rozpoznawalnych miejsc na Półwyspie Helskim – opowiada Tadeusz Muża, kierownik Muzeum Rybołówstwa w Helu. – Ma charakterystyczną formę i ciekawą historię. Helanie są bardzo z tym miejscem zżyci i dlatego cieszymy się, że po wielu latach został ukończony remont, modernizacja budynku i mamy nową wystawę stałą.

Remont

Zabytkowy obiekt Muzeum Rybołówstwa, w którym nie prowadzono żadnych większych prac remontowych od lat 70. ub. w. był w złym stanie technicznym, a specyficzne warunki klimatyczne panujące na Półwyspie Helskim nie sprzyjały kondycji budynku. W 2013 roku, dzięki pozyskaniu dotacji ministra kultury i dziedzictwa narodowego, przeprowadzono w oddziale prace remontowo-konserwatorskie, obejmujące wymianę pokrycia dachowego, wzmocnienie i zabezpieczenie drewnianych elementów konstrukcji obiektu przed dalszą degradacją, rewaloryzację i konserwację wszystkich elewacji ceglanych oraz innych detali budynku. W 2014 roku zainstalowano tam windę. W tym samym roku , podczas remontu prezbiterium, została odkryta zabytkowa polichromia, pochodząca z XIX/XX wieku. Niezbędnym stało się pozyskanie nowych środków na jej zabezpieczenie oraz konserwację glifu okiennego i wybranych fragmentów fryzu.

 – W 2015 roku w obiekcie zmodernizowano  lub wykonano nowe wewnętrzne instalacje wewnętrzne: sanitarne, elektryczne, SSWiN, CCTV oraz systemów przeciwpożarowych, a także wybudowano nad częścią prezbiterium przeszkloną emporę oraz  przystosowano poddasze budynku do wykorzystania w celach wystawienniczych – mówi Anita Bober, główny specjalista ds. inwestycji i remontów w Narodowym Muzeum Morskim w Gdańsku. – Poszerzona została też przestrzeń ekspozycyjna, przeznaczona na wystawy czasowe.

Wystawa stała

Wystawa stała w Muzeum Rybołówstwa nosi tytuł „Dzieje rybołówstwa na wodach Zatoki Gdańskiej”. Została zrealizowana w oparciu o scenariusz przygotowany przez dyrektora NMM dr inż. Jerzego Litwina. Autorem projektu aranżacji plastycznej jest prof. Aleksander Widyński z ASP w Gdańsku, a projekt zrealizowali Barbara i Aleksander Widyńscy. 

– Po ostatniej przebudowie powierzchnia wystawiennicza została powiększona o emporę stanowiącą przedłużenie pierwszego piętra w przestrzeni dawnego prezbiterium – mówi dyrektor NMM, dr inż. Jerzy Litwin –  Znajdującą się tu galerię marynistyczną tworzą obrazy z muzealnych zbiorów, obok prezentacji kultury rybaków słowińskich. Jej elementem jest żaglowa łódź rybacka, tzw. czołn łebski, którą porównać można  z podwieszoną do stropu morską łódź rybacką z Mechelinek. Na emporze ustawiony jest także ocalały z pożogi wojennej model wotywny fregaty z XVIII wieku, który dawniej zdobił wnętrze świątyni.

Wystawa prezentuje w ujęciu chronologicznym zagadnienia związane z tradycyjnym rybołówstwem i szkutnictwem kaszubskim, dziejami samego Helu, historią polskiego rybołówstwa morskiego i z ekologią Bałtyku. Przedstawiane zagadnienia ilustrują mapy, archiwalne zdjęcia i najciekawsze eksponaty ze zbiorów muzealnych – nie tylko Oddziału Rybołówstwa, spośród których wybrano ponad 200, ale także innych działów Muzeum.

Używane do połowu ryb w połowie XX w. sprzęty i narzędzia przybliża diorama, która przedstawia scenę z dawnej przystani rybackiej, z typowymi jej elementami rozmieszczonymi na piasku plaży, w tym żaglową łodzią rybacką z Jastarni. Centrum zrekonstruowanego warsztatu szkutniczego zajmuje zatrzymana w fazie budowy kaszubska łódź rybacka.

Sztuka i edukacja

Na pierwszym piętrze Muzeum Rybołówstwa mieścić się będzie galeria obrazów dedykowanych tematyce morskiej.

– W naszym helskim oddziale chcieliśmy zaprezentować prace artystów, którzy swoje życie artystyczne lub jego część związali z  Półwyspem Helskim – mówi dr Monika Jankiewicz-Brzostowska z Działu Sztuki Marynistycznej NMM. – Jak Stanisław Kamocki, Michalina Krzyżanowska, Władysław Lam i Henryk Uziembło. Półwysep Helski inspirował malarzy, bo jest niezwykle wdzięcznym tematem zarówno dla kolorystów, jak i impresjonistów. Wielu marynistów właśnie Hel i okolice uczyniło tematem przewodnim części swych prac.

Pod koniec roku 2016 helską wystawę uzupełnią nowoczesne stanowiska interaktywne, w tym symulator przechyłów kutra rybackiego, które umożliwią zwiedzającym doświadczalne poznanie niektórych zagadnień związanych z tematyką rybacką.  

– Stanowiska edukacyjne na pewno urozmaicą naszą ofertę – mówi Krystyna Stubińska, kierownik Działu Edukacji NMM. – Po trzech latach mamy niedosyt Helu i  dużo pomysłów na zajęcia i warsztaty dla dzieci i młodzieży. W tym roku w Muzeum Rybołówstwa odbędą się zajęcia dla  uczniów szkół specjalnych w ramach Programu Kultura Dostępna, szykujemy się też na helską Noc Muzeów i mamy nadzieję na współpracę ze szkołami z regionu.

O współpracy mówi również Szymon Kulas, zastępca dyrektora NMM:  – Część z naszych oddziałów jest poza Trójmiastem i dlatego dobre stosunki ze szkołami, organizacjami, władzami regionu są kluczowe dla Muzeum. Bardzo sobie chwalimy współpracę z Urzędem Miasta Helu – to przykład idealnej synergii na linii miasto – instytucja kultury. Dla Helan Muzeum Rybołówstwa to coś więcej niż muzeum, to miejska ikona, najstarszy budynek, były kościół. Takie miejsca generują bardzo pozytywne emocje. Przez remont i modernizację chcieliśmy podkreślić, jak bardzo jest ono ważne i dla nas – ludzi spoza Helu, ale przez Muzeum z Helem związanych.