Historia

Pamięci legendarnych ludzi morza

W piątek 17 czerwca Akademia Morska w Gdyni organizuje uroczystość upamiętnienia dwóch wybitnych postaci szkolnictwa morskiego – kpt. ż.w. rybołówstwa morskiego Wiktora Gorządka i kapitana K.O. Borchardta. Pamiątkowa …

Dar Pomorza remont Jedrzej SzerleDar Pomorza remont 2015 09 28 Jedrzej Szerle
Galeria zdjęć (1) - zobacz wszystkie

W piątek 17 czerwca Akademia Morska w Gdyni organizuje uroczystość upamiętnienia dwóch wybitnych postaci szkolnictwa morskiego – kpt. ż.w. rybołówstwa morskiego Wiktora Gorządka i kapitana K.O. Borchardta.

Pamiątkowa tablica poświęcona kapitanowi żeglugi wielkiej rybołówstwa morskiego Wiktorowi Gorządkowi, wmurowana w Nabrzeże Pomorskie – miejsce, skąd wypływał na dalekomorskie łowiska – odsłonięta zostanie przez rektora AMG prof. zw. dr hab. Piotra Jędrzejowicza oraz przewodniczącego Stowarzyszenia Kapitanów Żeglugi Wielkiej kpt. ż.w. dr Andrzeja Królikowskiego. W uroczystości, obok władz Akademii Morskiej w Gdyni, wezmą udział członkowie SKŻW, w tym wychowankowie kapitana Gorządka.

Ponadto, w hallu budynku Wydziału Nawigacyjnego AMG, odsłonięte zostanie popiersie wybitnego marynisty, marynarza, wychowawcy kadr morskich – kpt. ż.w. Karola Olgierda Borchardta. Kapitan Borchardt właśnie w tym gmachu, prowadził przez lata wykłady z astronawigacji. Rzeźba stanowi depozyt Muzeum Miasta Gdyni.

Plan uroczystości – piątek 17 czerwca:
godz. 11.30
– odsłonięcie tablicy pamiątkowej kapitana Wiktora Gorządka (Nabrzeże Pomorskie, w miejscu cumowania „Daru Młodzieży”)
godz. 11.45 – odsłonięcie popiersia kapitana K.O. Borchardta (budynek Wydziału Nawigacyjnego AMG – al. Jana Pawła II).

Kapitan Wiktor Gorządek – legenda polskiego rybołówstwa

Wiktor Gorzadek arch.AMGUrodził się 1 grudnia 1908 r. w Taszkiencie.  Po służbie w Marynarce Wojennej (Flotylla Pińska), w 1931 r. przeniósł się do Gdyni i podjął pracę jako rybak w Polsko-Holenderskiej Spółce „Mopol”. Następnie pływał na statkach przedsiębiorstw połowowych „Mewa” i „Pomorze” oraz kończył kursy motorowy i nawigacyjne dla rybaków.

Wybuch wojny zastał go – wówczas bosmana – na łowisku Morza Północnego. W Wielkiej Brytanii początkowo pływał na trawlerach brytyjskich, następnie polskim statku handlowym „Kromań” – uczestniczył m.in. w słynnej ucieczce z francuskiego Dakaru.  Po powrocie na wyspy brytyjskie pływał na polskich statkach rybackich, zdobywając kolejne dyplomy szyprowskie.

Pod koniec 1945 r. przeszedł do pracy w polskiej Szkole Połowów Dalekomorskich i Przetwórstwa Rybnego w Aberdeen w Szkocji, a latem 1946 r. wrócił do kraju, przyprowadzając do Gdyni trawler „Ławica”. Przez kolejne lata pływał w rybołówstwie, od 1949 r. w przedsiębiorstwie „Dalmor”, prowadząc m.in. pierwszą polską wyprawę trzech trawlerów na Morze Barentsa.

 W 1954 r. Wiktor Gorządek, pierwszy szyper Polak w naszym rybołówstwie i  pierwszy kapitan żeglugi wielkiej rybołówstwa morskiego (od 1959 r.), obejmuje trawler Szkoły Rybołówstwa Morskiego w Gdyni „Jan Turlejski”.  Prowadził, pionierskie dla całej naszej floty rybackiej, wyprawy na łowiska zachodnich brzegów Afryki, Wyspy Niedźwiedziej, zachodniej Grenlandii, aż po granice lodów w rejonie wyspy Disco. W trakcie tych rejsów rozpoznawano, nieznane wtedy jeszcze dla polskiego rybołówstwa akweny, badano możliwości stosowania odpowiedniego sprzętu i technik połowowych. „Jan Turlejski” odbywał także rejsy z zaopatrzeniem dla polskiej stacji polarnej na Spitsbergenie, pływał na wody Morza Śródziemnego, Czarnego, Wyspy Kanaryjskie. Praktycznie cała kadra polskiego rybołówstwa dalekomorskiego wychowała się pod okiem kapitana Gorządka. Dowodził „Janem Turlejskim” do 1980 r.  

Kapitan Wiktor Gorządek – znakomity marynarz, człowiek morza, bohater wielu anegdot był postacią nietuzinkową, jedną z najbarwniejszych w całej historii naszej floty. Zmarł w Gdyni 11 lipca 1988 r.

Kapitan  Karol Olgierd Borchardt

Borchardt k.o archAMGNajwybitniejszy polski marynista – kronikarz pionierskich lat polskiego szkolnictwa morskiego, polskiej bandery handlowej. Dzięki znakomitym, pełnym humoru i historycznych detali opowiadaniom, poznajemy realia nauki w tczewskiej Szkole Morskiej, służby na „Lwowie” i „Darze Pomorza”, świat  dawnej Gdyni, pokłady polskich transatlantyków i przenikliwe charakterystyki słynnych ludzi polskiego morza. Kultowe dla miłośników spraw morza „Znaczy kapitan” czy „Krążownik spod Somosierry”, to perełki polskiej marynistyki. 

Karol Olgierd Borchardt urodził się 25 marca 1905 r. w Moskwie, najmocniej związany był jednak z Wilnem, gdzie spędził lata młodzieńcze. Jako piętnastoletni ochotnik walczył w wojnie polsko-bolszewickiej – uhonorowany po raz pierwszy Krzyżem Walecznych.

W 1925 roku rozpoczął naukę w Szkole Morskiej w Tczewie, którą ukończył w roku 1928. Następnie pływał na transatlantykach GAL-u, pełniąc kolejne funkcje oficerskie. W 1936 roku otrzymał dyplom kapitana żeglugi wielkiej, a dwa lata później rozpoczął pracę w Państwowej Szkole Morskiej w Gdyni, obejmując stanowisko starszego oficera fregaty „Dar Pomorza”.

Wybuch II wojny światowej zastał go na „Darze Pomorza”, podczas bałtyckiej podróży szkolnej. Po internowaniu żaglowca w Sztokholmie, ewakuowany wraz z uczniami na polskim statku do Wielkiej Brytanii. Został starszym oficerem transatlantyku „Piłsudski” – w listopadzie 1939 r. przeżył jego zatopienie. Na skutek wychłodzenia zmarł wówczas, mimo uratowania z wody, kapitan „Piłsudskiego”  Mamert Stankiewicz – mentor i marynarski wzór Borchardta. To wówczas narodził się pisarz Karol Olgierd Borchardt i pomysł napisania poświęconego Stankiewiczowi „Znaczy kapitana”.

Kolejnym przydziałem była funkcja starszego oficera transatlantyku „Chrobry” – w 1940 r. przeżył jego zbombardowanie i zatopienie w kampanii norweskiej. Za ewakuację załogi „Chrobrego” otrzymał ponownie Krzyż Walecznych. Odniesione rany sprawiły jednak, że przeszedł do służby na lądzie. Był m.in. organizatorem, a potem dyrektorem polskiego gimnazjum i liceum morskiego w Landywood w Anglii. 

Po powrocie do Polski, na skutek wojennych kontuzji uznany za niezdolnego do pływania, rozpoczął pracę dydaktyczną w Państwowym Centrum Wychowania Morskiego, następnie Technikum Rybołówstwa Morskiego, Państwowej Szkole Rybołówstwa Morskiego (1954–1968), wreszcie w Wyższej Szkole Morskiej w Gdyni, w której wykładał aż do przejścia na emeryturę w listopadzie 1970.

Karol Olgierd Borchardt – pisarz, wychowawca pokoleń ludzi polskiego morza zmarł 20 maja 1986 roku. Spoczął na Cmentarzu Witomińskim w Gdyni.

← Wróć do portalu

Czytaj również

Więcej artykułów
Czteroosobowa załoga Trynidadu i Tobago wychylona za burtę przechylonego jachtu RS21 13 listopada 202607:30 Żeglarstwo bez wzroku: zaufanie i czucie łódki Sport i regaty Mateusz Praszczak · 2 min czytania Corentin Horeau z uniesionymi rękami w kokpicie jachtu IMOCA MACSF po zwycięstwie w Route du Rhum 2026 12 listopada 202618:06 Route du Rhum 2026: Horeau wygrywa IMOCA z rekordem Sport i regaty Oskar Wojciechowski · 3 min czytania Kapitan Marek Lewenstein z nagrodą Żeglarski Gryf przy mikrofonie podczas Zachodniopomorskiej Gali Żeglarskiej w Szczecinie 12 listopada 202615:49 Żeglarskie Gryfy 2026: zgłoszenia do 6 grudnia Sport i regaty Oskar Wojciechowski · 1 min czytania Samorządowiec przemawia do mikrofonów, za nim czterech przedstawicieli samorządów Powiatu Puckiego 12 listopada 202614:11 Plan ochrony Zatoki Puckiej: uwagi do 13 listopada Turystyka Michał Łaszkiewicz · 2 min czytania Jachty klasy Star na trasie mistrzostw świata 2026 na Biscayne Bay w Miami 12 listopada 202613:15 Kusznierewicz 2. i 3. w wyścigach MŚ Star w Miami Sport i regaty Michał Łaszkiewicz · 3 min czytania Martinique Suchocka, reprezentantka Polski w Dakarze 12 listopada 202613:05 Martinique Suchocka 8. przed finałem w Dakarze Sport i regaty Mateusz Praszczak · 3 min czytania Żeglarz stoi przy maszcie i ciągnie fał, podnosząc grot na jachcie z czarnym kadłubem u skalistego wybrzeża 12 listopada 202612:00 Fał: co to jest i jak się nim stawia żagiel Baza wiedzy Oskar Wojciechowski · 2 min czytania Biała łódź motorowa Askeladden C76 Cruiser z silnikiem zaburtowym płynie ślizgiem po fiordzie 11 listopada 202609:00 Parker Poland przejmuje markę Askeladden Biznes Michał Łaszkiewicz · 3 min czytania Gala nagród Rejs Roku 2025, kategoria wyprawy i rejsy morskie 10 listopada 202616:37 Rejs Roku 2026: zgłoszenia do 10 grudnia Rejsy Oskar Wojciechowski · 2 min czytania Ślubowanie Olimpijskiej Młodzieżowej Reprezentacji Polski Dakar 2026 10 listopada 202616:05 Martinique Suchocka w Dakarze: Techno293 na YOG 2026 Sport i regaty Michał Łaszkiewicz · 2 min czytania Jacht Gedania z napisem na burcie przy czole lodowca 10 listopada 202615:50 Gedania 50 lat po wyprawie polarnej Boguckiego Historia Oskar Wojciechowski · 5 min czytania Szkolenie regionalne sędziów żeglarskich – zapraszamy do Szczecina 10 listopada 202614:33 Szkolenie sędziów żeglarskich w Szczecinie 14.11 Sport i regaty Michał Łaszkiewicz · 1 min czytania Niebieska flaga z logo World Sailing na tle przystani 10 listopada 202613:24 Kodeks kategoryzacji World Sailing: zmiany Sport i regaty Mateusz Praszczak · 2 min czytania Flota łodzi RS Venture Connect z czarnymi żaglami na wyścigu przed zabudową Portimão 10 listopada 202612:00 Centrum treningowe Portimão dla para żeglarzy Sport i regaty Mateusz Praszczak · 2 min czytania Pierwszy dzień mistrzostw świata klasy Star 2026 w Miami 10 listopada 202611:58 Kusznierewicz 40. w 1. wyścigu MŚ Star w Miami Sport i regaty Mateusz Praszczak · 2 min czytania Dwie uśmiechnięte kobiety w kamizelkach asekuracyjnych na łodzi przy piaszczystym brzegu jeziora 10 listopada 202607:30 JachtFilm 2026 w Kinie Wisła: program i bilety Turystyka Oskar Wojciechowski · 2 min czytania Żaglowy jacht przechylony w nocnym przyboju przy oświetlonym nabrzeżu na Maderze 9 listopada 202614:34 Polski żeglarz uratowany u Madery po orkanie Bruna Rejsy Mateusz Praszczak · 1 min czytania Jachty RC44 na trasie regat 44Cup Calero Marinas 2026 9 listopada 202613:14 44Cup 2026: finał cyklu RC44 w Kartagenie Sport i regaty Michał Łaszkiewicz · 1 min czytania Jachty regatowe podczas mistrzostw świata ORC 2026 w Sorrento we Włoszech 9 listopada 202611:09 ORC 2027: nowy VPP, ORC Light i mistrzostwa Sport i regaty Mateusz Praszczak · 2 min czytania Kamil Manowiecki  – mistrz świata mężczyzn w mistrzostwach świata X-15 w wingfoilu 2026 9 listopada 202610:17 Manowiecki mistrzem świata X-15 na Ibizie Sport i regaty Oskar Wojciechowski · 3 min czytania Trimaran SVR-Lazartigue Toma Laperche’a na mecie Route du Rhum 2026 w Pointe-à-Pitre 9 listopada 202610:05 Route du Rhum 2026: Tom Laperche wygrywa z rekordem Sport i regaty Oskar Wojciechowski · 3 min czytania W Miami rozpoczęły się mistrzostwa świata klasy Star 2026 9 listopada 202607:31 Kusznierewicz na mistrzostwach świata Star w Miami Sport i regaty Oskar Wojciechowski · 1 min czytania Okrągły wyświetlacz Galvanic Voice z zielonymi diodami na konsoli sterowej jachtu, obok kompas i radiotelefon B&G 9 listopada 202607:30 Galvanic Sailing: nowa aplikacja na jacht Biznes Oskar Wojciechowski · 2 min czytania Craig Wood z protezami nóg siedzi na burcie katamaranu Sirius II w marinie 8 listopada 202621:34 Craig Wood: film o samotnym rejsie przez Pacyfik Rejsy Mateusz Praszczak · 2 min czytania