Nowojorski klub idzie do prokuratora. Puchar Ameryki znów mierzy się dokumentem z 1887 roku

Spór o najstarsze trofeum w sporcie toczy się tym razem nie na wodzie, a w papierach. Pod koniec sierpnia 2026 roku New York Yacht Club, klub, w którego rękach puchar znalazł się w 1857 roku, zwrócił się do wydziału nadzorującego w stanie Nowy Jork organizacje powiernicze z pytaniem, czy nowa struktura zarządzania Pucharem Ameryki nie wykracza poza akt, który tę rywalizację ustanowił.

Wniosek o kontrolę, nie pozew

Adresatem jest Charities Bureau, komórka w biurze prokuratora generalnego stanu Nowy Jork zajmująca się fundacjami i powiernictwami. Klub nie złożył pozwu. Poprosił urząd o cztery rzeczy: zbadanie, jak administrowane jest powiernictwo, pozyskanie nieujawnionych dotąd umów partnerskich, ocenę, czy konstrukcja America's Cup Partnership mieści się w prawach i obowiązkach wynikających z aktu, oraz rozważenie, czy sprawa nie wymaga dalszych kroków albo kontroli sądowej.

Komodor klubu Clare Harrington uzasadniła to krótko: „Puchar Ameryki przetrwał ponad 170 lat, bo Deed of Gift daje trwałe ramy prawne, których nie można po prostu przeorganizować według własnej woli". Klub zaznacza, że jego zastrzeżenia dotyczą konstrukcji prawnej i trybu jej powstania, a nie zachowania rywalizujących ekip.

Pięć zarzutów wobec spółki pięciu ekip

Wniosek wylicza pięć problemów. Pierwszy: America's Cup Partnership tworzy stały organ władzy nad kolejnymi edycjami, niezależnie od tego, który klub będzie wtedy trzymał puchar, podczas gdy akt przewiduje dwustronny układ obrońcy i pretendenta z wyboru. Drugi: artykuł 13.1 protokołu pozwala odrzucić zgłoszenie klubu spełniającego wymogi, jeśli nie przystąpi on do spółki, o ile zarząd nie zdecyduje inaczej jednomyślnie. Trzeci: organ ustala warunki meczów między klubami, których jeszcze nie znamy, co wypiera przewidzianą w akcie zasadę wzajemnej zgody. Czwarty: same umowy partnerskie nie zostały pokazane ani zainteresowanym klubom, ani, jak wynika z wniosku, urzędowi. Piąty i najpoważniejszy: zmiana miałaby przekształcić otwarte trofeum wyzwania w cyklicznie rozgrywane, centralnie zarządzane regaty, a to zmiana celu samego powiernictwa.

America's Cup Partnership powstała 22 grudnia 2025 roku. Zawiązało ją pięć ekip: Emirates Team New Zealand, Athena Racing, Luna Rossa, Tudor Team Alinghi i K-Challenge. Zapowiedziano wtedy stały kalendarz z regatami co dwa lata, niezależny zarząd zawodowych menedżerów, wspólne przychody i kontrolę kosztów, a okno przystąpienia dla kolejnych zespołów miało być otwarte do 31 stycznia 2026 roku. „Zabezpieczamy pozycję Pucharu Ameryki na szczycie innowacji i zawodowego sportu na dekady" mówił wtedy Grant Dalton, szef Emirates Team New Zealand.

Obrońca i pretendent: witamy zapytanie

Odpowiedź przyszła 1 września 2026 roku i podpisały ją dwa kluby: Royal New Zealand Yacht Squadron jako obrońca, reprezentowany przez Emirates Team New Zealand, oraz Royal Yacht Squadron Ltd jako pretendent z wyboru, reprezentowany przez Athena Racing. Oba witają zapytanie i odbijają zarzut o brak konsultacji. „NYYC był konsultowany na całym etapie prac nad ACP i popierał jego powstanie" napisano w komunikacie. I dalej: „Protokół 38. Pucharu Ameryki, który odbędzie się w Neapolu w 2027 roku, został ustanowiony za wzajemną zgodą obrońcy i pretendenta z wyboru, na warunkach określonych w Deed of Gift".

Innymi słowy: obie strony powołują się na ten sam dokument, a różnią się w ocenie, czy stały organ zarządzający da się z niego wyprowadzić.

Dokument z 1887 roku, który wciąż rządzi

Akt darowizny liczy trzy strony i jest starszy niż większość klubów, które dziś się nim posługują. Obowiązująca wersja wyszła spod ręki George'a Schuylera w 1887 roku i została złożona w sądzie w Nowym Jorku. Wcześniejsze zmiany aktu, w 1956 i 1983 roku, przechodziły przez sąd. Tego kroku, jak podnosi nowojorski klub, przy America's Cup Partnership zabrakło.

W tej chronologii jest drobna ironia historyczna. Pretendentem z wyboru jest dziś Royal Yacht Squadron Ltd, klub z akwenu, na którym w 1851 roku wszystko się zaczęło, a stroną pytającą o legalność zmian jest klub, który trofeum przez dekady przechowywał.

Co to znaczy przed Neapolem

Sprawa otwiera front prawny przed 38. Pucharem Ameryki, zaplanowanym na 2027 rok w Neapolu, do którego zespoły już się przygotowują. O tym, jak wygląda ta praca po stronie techniki, pisaliśmy przy okazji przebudowy AC75 przez Tudor Team Alinghi. Wiosną wyjaśniło się też, że amerykański zespół w stawce jednak będzie. Obrońcą pozostaje ekipa, która wygrała 37. edycję w Barcelonie.

Na razie nie ma ani rozstrzygnięcia urzędu, ani terminu, w jakim miałoby ono nastąpić. Charities Bureau może sprawę zbadać, poprosić o dokumenty, może też uznać, że nie ma podstaw do działania. Dopóki tego nie wiemy, każde zdanie o skutkach dla kalendarza 2027 byłoby wróżeniem. Więcej wiadomości z zagranicznych akwenów zbieramy w dziale Na świecie.