Trofea polskich żeglarzy: Ostatni rejs komendanta Jurkiewicza

Operacja Żagiel ’76 była niezwykła na wielu płaszczyznach – wzięło w niej udział aż dziewięć polskich żaglowców, trasa miała 4590 mil morskich i był to ostatni rejs „Daru Pomorza” pod dowództwem Kazimierza Jurkiewicza.

Losy najsłynniejszego polskiego żaglowca i kapitana Kazimierza Jurkiewicza splotły się pierwszy raz jesienią 1931 roku, kiedy popłynął on w rejs kandydacki jako student Szkoły Morskiej w Gdyni. W 1937 roku żeglarz wrócił na pokład „Daru Pomorza”, obejmując stanowisko IV oficera wachtowego. Pływał na żaglowcu aż do wybuchu wojny.

Po wojnie kariera Jurkiewicza potoczyła się szybko – jesienią 1945 roku został mianowany p.o. komendanta „Daru Pomorza”, później został oficerem, po dwóch latach zaś otrzymał patent kapitana żeglugi wielkiej. W 1953 roku, po krótkim okresie pełnienia funkcji kapitana na szkunerze „Zew Morza”, Kazimierz Jurkiewicz został komendantem „Daru Pomorza”.

„Dar” pod jego dowództwem służył głównie szkoleniu studentów, ale od końca lat 60. coraz częściej reprezentował Polskę na zlotach żaglowców i regatach. W 1967 roku brał udział w kanadyjskiej wystawie EXPO 67, a w 1972 roku jako pierwszy statek z kraju socjalistycznego w Operacji Żagiel. Regaty z 1972 roku okazały się niewiarygodnym sukcesem – polski żaglowiec niespodziewanie wygrał i Polska zyskała prawo do organizacji następnej edycji imprezy. A Operacja Żagiel 1974 przyciągnęła do Trójmiasta dużą liczbę zagranicznych statków i tłumy zwiedzających.

Dwa lata później z Plymouth do Nowego Jorku w Operacji Żagiel 1976 płynęło już dziewięć polskich żaglowców – „Dar Pomorza”, „Zew Morza”, „Polonez”, „Hetman”, „Wojewoda Koszaliński”, „Polonez”, „Dar Szczecina” oraz „Leonid Teliga” i „Zawisza Czarny”. „Dar Pomorza” w wyścigu sprawował się bardzo dobrze, w pierwszych dwóch etapach, z Anglii na Bermudy, zajmował 4 miejsce, a w trzecim, do Newport, był drugi. Komendant Jurkiewicz mądrze prowadził swoją jednostkę, dzięki jego szybkiej reakcji „Dar Pomorza” uniknął kolizji na starcie trzeciego etapu, która wyeliminowała z regat kilka żaglowców.

Po Operacji Żagiel 1976 nowym komendantem żaglowca został Tadeusz Olechnowicz. W 1981 roku jednostka została przekazana Centralnemu Muzeum Morskiemu jako statek-muzeum, a pierwszym komendantem-kustoszem został Kazimierz Jurkiewicz.

Jedną z pamiątek z udziału w Operacji Żagiel 1976 jest naszywka, którą otrzymali członkowie załogi „Daru Pomorza”.