Trwają zgłoszenia do Żeglarskiej Akcji Badania Akwenów na Mazurach
Trwają zgłoszenia żeglarzy, szkół żeglarstwa i klubów studenckich zainteresowanych udziałem w III. edycji Żeglarskiej Akcji Badania Akwenów (ŻABA). Jest to inicjatywa Fundacji Żeglarstwo jest eko, w ramach której żeglarze podczas codziennych rejsów wykonują proste pomiary przejrzystości wody na szlaku Wielkich Jezior Mazurskich.
Celem ŻABY jest zaangażowanie żeglarzy w obywatelskie pomiary przejrzystości wód na szlaku Wielkich Jezior Mazurskich. Wspólnymi siłami i w prosty sposób uczestnicy zbierają dane, które posłużą naukowcom do badań nad czystością mazurskich jezior i sposobami ich ochrony. Jednocześnie udział w akcji to dobry punkt wyjścia do rozmowy o środowisku naturalnym Mazur i o tym, co możemy robić, by cieszyć się nim jak najdłużej.
Fundacja publikuje wyniki na swojej stronie internetowej i podsumowuje je w social mediach. W latach 2024-2025 uczestnicy akcji wykonali 467 pomiarów na 27 jeziorach. W tegorocznej edycji nabór trwa do końca sezonu żeglarskiego. Do akcji zgłosiło się już 16 partnerów i 20 prywatnych załóg, które łącznie otrzymają 60 zestawów pomiarowych.
Badanie trwa kilka minut i może być wykonane podczas zwykłego rejsu. Wyniki przekazywane są za pomocą prostego formularza online, a następnie trafiają na stronę Fundacji i do naukowców. Ważnym elementem akcji są także działania edukacyjne – wszyscy uczestnicy otrzymują materiały edukacyjne, w tym mini podręcznik o zrównoważonym żeglarstwie, a akcji towarzyszą wykłady i warsztaty poświęcone tej tematyce.
Zaproszenia do udziału w tej inicjatywie kierowane są do szkół żeglarstwa, studenckich klubów żeglarskich oraz prywatnych załóg żeglujących po Mazurach. Uczestnicy otrzymują zestaw badawczy, instrukcję oraz materiały edukacyjne dotyczące zrównoważonego żeglarstwa.
Zestaw pomiarowy – Żeglarska Akcja Badania Akwenów. Fot. Żeglarstwo jest eko
Pierwsze podsumowanie Żeglarskiej Akcji Badania Akwenów 2026
Do naszej bazy trafiły już pierwsze wyniki pomiarów przejrzystości wody wykonanych przez żeglarzy na Mazurach. Każdy pomiar to cenna informacja, która pomaga lepiej zrozumieć stan jezior i wspiera działania na rzecz ich ochrony. Dotychczasowe wyniki (średnia przejrzystość wody): Łabap – 290 cm, Boczne – 210 cm, Bełdany – 160 cm, Tałty – 155 cm, Jeziorak – 50,3 cm. W tym roku Jeziorak został dodany do listy badanych jezior na życzenie samych żeglarzy, którzy licznie wyrażali zainteresowanie objęciem tego akwenu akcją.
– Warto pamiętać, że sama przejrzystość wody nie musi świadczyć o złym stanie jeziora. Na jej wartość wpływa wiele naturalnych czynników, takich jak specyfika danego akwenu. Dlatego każdy pomiar analizowany jest w szerszym kontekście środowiskowym. W tym przypadku jednak Jeziorak charakteryzuje się słabym stanem ekologicznym i stanem chemicznym poniżej dobrego (2023-2024 r.) – wyjaśniają organizatorzy inicjatywy.
Dlaczego to ważne?
Badania stanu polskich jezior prowadzone są stosunkowo rzadko – głównie ze względu na ograniczone zasoby i dużą liczbę akwenów wymagających monitoringu.
Tymczasem regularne zbieranie danych pozwala:
– lepiej zrozumieć zmiany zachodzące w jeziorach
– szybciej reagować na pogarszający się stan wód
– skuteczniej planować działania ochronne
Dlatego tak ważne jest wsparcie społeczności żeglarskiej w ich pozyskiwaniu.
Akcja realizowana jest przy partnerstwie merytorycznym Instytutu Ochrony Środowiska – Państwowego Instytutu Badawczego. W 2026 roku przedsięwzięcie odbywa się również w ramach Międzynarodowego Roku Wolontariatu.