Baza wiedzy

Akcja ratownicza – kiedy jest niezbędna i jak się do niej przygotować

Choć każdy żeglarz chciałby jej uniknąć, czasami podczas trudnej sytuacji na wodzie musi zostać przeprowadzona akcja ratownicza. Wyjaśniamy, kiedy akcje ratownicze są potrzebne, kto je wykonuje i jak …

Canada Search and Rescue Bmpower WikipediaCanada Search and Rescue Bmpower Wikipedia
Galeria zdjęć (2) - zobacz wszystkie

Choć każdy żeglarz chciałby jej uniknąć, czasami podczas trudnej sytuacji na wodzie musi zostać przeprowadzona akcja ratownicza. Wyjaśniamy, kiedy akcje ratownicze są potrzebne, kto je wykonuje i jak przebiegają.

Jak ratowano przed wiekami?

Już w średniowieczu i nowożytności istniały regulacje dotyczące przejęcia mienia pochodzącego z katastrof morskich czy udzielaniu pomocy uszkodzonym okrętom. Ratownictwo było jednak prowadzone indywidualnie, a nie systemowo. Np. w 1616 roku gdański kupiec i armator Jerzy Klefeld otrzymał zgodę władz Gdańska na zbudowanie jednostki przeznaczonej do ratowania ludzi i statków. Nowoczesne ratownictwo wodne narodziło się w 1824 roku w Wielkiej Brytanii, gdzie w 1824 roku powstał National Institution for the Preservation of Live from Shipwreck (pol. Krajowa Instytucja do spraw Ochrony Życia z Wraków Statków).W drugiej połowie XIX wieku stacje ratownicze pojawiły się także nad Bałtykiem. W okresie 20-lecia międzywojennego na wąskim kawałku polskiego wybrzeża akcje ratownicze wykonywał najpierw Urząd Marynarki Handlowej, a od 1932 roku Żegluga Polska. Po II wojnie światowej ratownictwem zajmowało się kilka instytucji, m.in. Urzędy Morskie i Polskie Ratownictwo Okrętowe (PRO). Dopiero w 2002 roku powołana została Morska Służba Poszukiwania i Ratownictwa służąca wyłącznie do ratowania życia.

Jakie służby przeprowadzają akcje ratownicze?

W Polsce do ratowania życia na morzu służy Morska Służba Poszukiwania i Ratownictwa, znana najczęściej pod nazwą Służba SAR. Dba ona o bezpieczeństwo nie tylko na naszych wodach terytorialnych, ale też na dużej części południowego Bałtyku. Przy realizacji zadań współpracuje m.in. z Marynarką Wojenną i Morskim Oddziałem Straży Granicznej. Na wodach przybrzeżnych i śródlądowych działają z kolei różne inne podmioty, które otrzymały zgodę w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych na wykonywanie ratownictwa wodnego. Najczęściej są to Wodne Ochotnicze Pogotowia Ratunkowe i organizacje zrzeszone od 2004 roku w Ratownictwie Wodnym Rzeczypospolitej, które działają w całej Polsce. Ratownictwo wodne prowadzą także, choć w mniejszym zakresie, strażacy oraz policja wodna.

Bezpieczeństwo na morzu w innych krajach i na wodach międzynarodowych regulowane jest zaś Konwencją SAR, na mocy której świat podzielony został na 13 obszarów. W każdym z nich przyległe kraje dzielą się między sobą strefami odpowiedzialności. Dzięki temu np. po utracie kontaktu z Grzegorzem Węgrzynem, płynącym w samotnym rejsie z RPA do Australii, poszukiwaniami zajmowało się Centrum Koordynacji Ratownictwa Morskiego w Kapsztadzie. Ponadto Międzynarodowa Konwencja o Bezpieczeństwie Życia na Morzu (SOLAS) nakazuje wszystkim statkom spieszyć z pomocą innej jednostce w sytuacji zagrożenia, co jest zgodne z wielowiekową tradycją morską.

akcja ratownicza
akcja ratownicza

Niemiecki statek SAR „Hermann Helms”.
Fot. Chris Hartmann/Wikipedia

Kiedy akcja ratownicza jest potrzebna?

Kiedy istnieje zagrożenie życia ludzkiego, niezbędne jest podjęcie akcji ratowniczej. Ocena zdarzenia należy do kapitana lub sternika jednostki, który musi zadecydować o wezwaniu pomocy. Warto przy tym skontaktować się ze służbami w momencie pojawienia niebezpieczeństwa, ale zanim sytuacja gwałtownie się pogorszy. Dzięki temu ratownicy będą mieli najważniejsze informacje o potrzebujących pomocy, a żeglarze potwierdzenie o organizowanej akcji ratowniczej.

Do czasu rozpoczęcia akcji ratowniczej przez służby lub inne jednostki, za akcję odpowiada kapitan lub sternik. Powinien on znać stan załogi, nakazać użycie indywidualnych lub zbiorowych środków ratunkowych, takich jak pasy, koła, kombinezony, ubrania termoizolacyjne, tratwy i łodzie oraz zabezpieczyć dokumenty. Po przybyciu ratowników koordynator akcji odpowiedzialny jest za jej dalszy przebieg.

Przebieg akcji ratowniczej na morzu

Z punktu widzenia SAR najczęściej akcję ratowniczą na morzu dzieli się na cztery etapy. Pierwszym jest przyjęcie wezwania, po którym trzeba m.in. ocenić sytuację, określić obszar zdarzenia i utworzyć scenariusze możliwych wydarzeń. Drugi to wysyłanie jednostek do akcji – czyli ich wybór i przydzielenie im zadań. Trzeci to wyznaczenie koordynatora na miejscu akcji i jej przeprowadzenie. Czwarty zaś polega na ocenieniu, czy wszystkie osoby zostały uratowane i czy akcję można zakończyć, czy należy kontynuować.

Akcja ratownicza będzie łatwiejsza, jeżeli przed wyjściem w rejs lub rozpoczęciem regat organizator zgłosił do Morskiej Służby Poszukiwania i Ratownictwa informację o jachcie lub jachtach oraz załodze, wraz z numerami telefonów do organizatorów i uczestników. Żeglarze nie są jednak do tego w żaden sposób zobowiązani. Po pojawieniu się konieczności wezwania pomocy, trzeba też pamiętać o różnej skuteczności różnych systemów – np. reakcja służb po wyrzuceniu za burtę boi EPIRB będzie późniejsza niż po informacji przekazanej telefonem satelitarnym.

Przebieg akcji ratowniczej na wodach śródlądowych

Na akwenach śródlądowych sposób postępowania jest podobny. Po zdarzeniu należy sprawdzić stan załogi i wyposażenie jej w środki ratunkowe, ocenić sytuację i jeżeli to możliwe nie opuszczać jachtu oraz wezwać pomoc

Kontakt do służb ratunkowych

SAR

+48 58 661 01 97 – numer alarmowy do Służby SAR

Morskie kanały radiowe monitorowane przez MRCK

VHF – kanał 11 – łączność operacyjna Służby SAR

VHF – kanał 16

Współpracujące stacje nadawczo – odbiorcze

Polish Rescue Radio: VHF – kanał 16

strefa A1 DSC: kanał 70

strefa A2 DSC: 2 187,5 kHz

Ratownictwo wodne

601 100 100 – numer ratunkowy nad wodą w całym kraju

984 – numer alarmowy na szlaku Wielkich Jezior Mazurskich i na Jezioraku

Morska Służba Asysty Telemedycznej

Uniwersyteckie Centrum Medycyny Morskiej i Tropikalnej w Gdyni

tel. +48 58 699 84 60, +48 58 699 85 78,

e-mail: tmas@ucmmit.gdynia.pl

← Wróć do portalu

Czytaj również

Więcej artykułów
Czteroosobowa załoga Trynidadu i Tobago wychylona za burtę przechylonego jachtu RS21 13 listopada 202607:30 Żeglarstwo bez wzroku: zaufanie i czucie łódki Sport i regaty Mateusz Praszczak · 2 min czytania Corentin Horeau z uniesionymi rękami w kokpicie jachtu IMOCA MACSF po zwycięstwie w Route du Rhum 2026 12 listopada 202618:06 Route du Rhum 2026: Horeau wygrywa IMOCA z rekordem Sport i regaty Oskar Wojciechowski · 3 min czytania Kapitan Marek Lewenstein z nagrodą Żeglarski Gryf przy mikrofonie podczas Zachodniopomorskiej Gali Żeglarskiej w Szczecinie 12 listopada 202615:49 Żeglarskie Gryfy 2026: zgłoszenia do 6 grudnia Sport i regaty Oskar Wojciechowski · 1 min czytania Samorządowiec przemawia do mikrofonów, za nim czterech przedstawicieli samorządów Powiatu Puckiego 12 listopada 202614:11 Plan ochrony Zatoki Puckiej: uwagi do 13 listopada Turystyka Michał Łaszkiewicz · 2 min czytania Jachty klasy Star na trasie mistrzostw świata 2026 na Biscayne Bay w Miami 12 listopada 202613:15 Kusznierewicz 2. i 3. w wyścigach MŚ Star w Miami Sport i regaty Michał Łaszkiewicz · 3 min czytania Martinique Suchocka, reprezentantka Polski w Dakarze 12 listopada 202613:05 Martinique Suchocka 8. przed finałem w Dakarze Sport i regaty Mateusz Praszczak · 3 min czytania Żeglarz stoi przy maszcie i ciągnie fał, podnosząc grot na jachcie z czarnym kadłubem u skalistego wybrzeża 12 listopada 202612:00 Fał: co to jest i jak się nim stawia żagiel Baza wiedzy Oskar Wojciechowski · 2 min czytania Biała łódź motorowa Askeladden C76 Cruiser z silnikiem zaburtowym płynie ślizgiem po fiordzie 11 listopada 202609:00 Parker Poland przejmuje markę Askeladden Biznes Michał Łaszkiewicz · 3 min czytania Gala nagród Rejs Roku 2025, kategoria wyprawy i rejsy morskie 10 listopada 202616:37 Rejs Roku 2026: zgłoszenia do 10 grudnia Rejsy Oskar Wojciechowski · 2 min czytania Ślubowanie Olimpijskiej Młodzieżowej Reprezentacji Polski Dakar 2026 10 listopada 202616:05 Martinique Suchocka w Dakarze: Techno293 na YOG 2026 Sport i regaty Michał Łaszkiewicz · 2 min czytania Jacht Gedania z napisem na burcie przy czole lodowca 10 listopada 202615:50 Gedania 50 lat po wyprawie polarnej Boguckiego Historia Oskar Wojciechowski · 5 min czytania Szkolenie regionalne sędziów żeglarskich – zapraszamy do Szczecina 10 listopada 202614:33 Szkolenie sędziów żeglarskich w Szczecinie 14.11 Sport i regaty Michał Łaszkiewicz · 1 min czytania Niebieska flaga z logo World Sailing na tle przystani 10 listopada 202613:24 Kodeks kategoryzacji World Sailing: zmiany Sport i regaty Mateusz Praszczak · 2 min czytania Flota łodzi RS Venture Connect z czarnymi żaglami na wyścigu przed zabudową Portimão 10 listopada 202612:00 Centrum treningowe Portimão dla para żeglarzy Sport i regaty Mateusz Praszczak · 2 min czytania Pierwszy dzień mistrzostw świata klasy Star 2026 w Miami 10 listopada 202611:58 Kusznierewicz 40. w 1. wyścigu MŚ Star w Miami Sport i regaty Mateusz Praszczak · 2 min czytania Dwie uśmiechnięte kobiety w kamizelkach asekuracyjnych na łodzi przy piaszczystym brzegu jeziora 10 listopada 202607:30 JachtFilm 2026 w Kinie Wisła: program i bilety Turystyka Oskar Wojciechowski · 2 min czytania Żaglowy jacht przechylony w nocnym przyboju przy oświetlonym nabrzeżu na Maderze 9 listopada 202614:34 Polski żeglarz uratowany u Madery po orkanie Bruna Rejsy Mateusz Praszczak · 1 min czytania Jachty RC44 na trasie regat 44Cup Calero Marinas 2026 9 listopada 202613:14 44Cup 2026: finał cyklu RC44 w Kartagenie Sport i regaty Michał Łaszkiewicz · 1 min czytania Jachty regatowe podczas mistrzostw świata ORC 2026 w Sorrento we Włoszech 9 listopada 202611:09 ORC 2027: nowy VPP, ORC Light i mistrzostwa Sport i regaty Mateusz Praszczak · 2 min czytania Kamil Manowiecki  – mistrz świata mężczyzn w mistrzostwach świata X-15 w wingfoilu 2026 9 listopada 202610:17 Manowiecki mistrzem świata X-15 na Ibizie Sport i regaty Oskar Wojciechowski · 3 min czytania Trimaran SVR-Lazartigue Toma Laperche’a na mecie Route du Rhum 2026 w Pointe-à-Pitre 9 listopada 202610:05 Route du Rhum 2026: Tom Laperche wygrywa z rekordem Sport i regaty Oskar Wojciechowski · 3 min czytania W Miami rozpoczęły się mistrzostwa świata klasy Star 2026 9 listopada 202607:31 Kusznierewicz na mistrzostwach świata Star w Miami Sport i regaty Oskar Wojciechowski · 1 min czytania Okrągły wyświetlacz Galvanic Voice z zielonymi diodami na konsoli sterowej jachtu, obok kompas i radiotelefon B&G 9 listopada 202607:30 Galvanic Sailing: nowa aplikacja na jacht Biznes Oskar Wojciechowski · 2 min czytania Craig Wood z protezami nóg siedzi na burcie katamaranu Sirius II w marinie 8 listopada 202621:34 Craig Wood: film o samotnym rejsie przez Pacyfik Rejsy Mateusz Praszczak · 2 min czytania