Baza wiedzy

Bajdewind: co to jest i jak płynąć pod wiatr. Słownik pojęć żeglarskich

Bajdewind to kurs jachtu, przy którym wiatr wieje z przodu pod kątem od około 30 do 80 stopni od dziobu, między martwym kątem a półwiatrem. Wyjaśniamy, skąd nazwa, jak ustawić żagle, jak halsować pod wiatr i jakich błędów unikać.

Schemat kursów jachtu względem wiatru z zaznaczonym martwym kątem i bajdewindemKursy jachtu względem wiatru, bajdewind tuż za martwym kątem · fot. Andrew c / Wikimedia Commons, CC BY-SA 3.0
Galeria zdjęć (1) - zobacz wszystkie

Bajdewind (też bejdewind, ćwierćwiatr) to kurs jachtu względem wiatru, przy którym wiatr pozorny wieje z przodu, z kierunku między martwym kątem a trawersem, zwykle pod kątem od około 30 do około 80 stopni od dziobu. Nazwa oznacza zarówno taki wiatr, jak i kurs, którym jacht wtedy płynie. Definicję i zakres kątów podaje hasło Bajdewind w polskiej Wikipedii.

Schemat kursów jachtu względem wiatru z zaznaczonym martwym kątem i bajdewindem
Schemat kursów jachtu względem wiatru z zaznaczonym martwym kątem i bajdewindem · fot. Andrew c / Wikimedia Commons, CC BY-SA 3.0

Skąd nazwa i gdzie leży bajdewind wśród kursów

Słowo pochodzi z niemieckiego „bei dem Wind”, czyli dosłownie „przy wietrze”. Bajdewind to najostrzejszy kurs, jakim jacht może płynąć na wiatr. Bliżej linii wiatru zaczyna się martwy kąt (zwany też mordewindem), w którym żagle łopoczą i jacht nie płynie. Po drugiej stronie bajdewind przechodzi w półwiatr, gdy wiatr wieje prostopadle do burty, a dalej są baksztag i fordewind.

Dokładna granica zależy od jednostki: jacht regatowy popłynie ostrzej niż turystyczny, więc martwy kąt i zakres bajdewindu dla każdej łodzi są nieco inne. W języku żeglarzy mówi się też o ostrym bajdewindzie, gdy jacht płynie tuż przy granicy martwego kąta, i o pełnym bajdewindzie, gdy kurs jest bliżej półwiatru.

Jak płynąć bajdewindem: ustawienie żagli

Na bajdewindzie żagle pracują blisko osi jachtu, więc szoty są mocno wybrane. Sternik prowadzi łódź tak ostro, jak pozwalają żagle: gdy przedni lik zaczyna łopotać, jacht jest za ostro i trzeba odpaść, czyli odsunąć dziób od wiatru. Pomagają w tym wskaźniki przepływu przy przednim liku, które przy dobrym ustawieniu opływają żagiel równo po obu stronach.

Na tym kursie jacht wyraźnie się przechyla, a załoga siedzi na nawietrznej burcie. Bajdewind bywa mokry i wymagający, ale tylko nim da się realnie zyskiwać wysokość pod wiatr.

Halsowanie: jak dopłynąć do celu pod wiatr

Celu leżącego dokładnie pod wiatrem nie da się osiągnąć prosto. Jacht płynie wtedy zygzakiem, bajdewindem na jednym halsie, a potem zwrotem przez sztag przechodzi na drugi. Zwrot przez sztag polega na przejściu dziobem przez linię wiatru, a szoty foka przekłada się wtedy na drugą burtę. Takie halsowanie wydłuża drogę, dlatego żeglarze planują je z prognozą i lokalnymi zjawiskami, o których piszemy w tekście bryza morska i teoria ćwiartek.

Najczęstsze błędy na bajdewindzie

  • prowadzenie jachtu zbyt ostro, przez co żagle łopoczą, a prędkość spada;

  • zbyt mocno wybrane szoty przy słabym wietrze, przez co żagiel traci ciąg;

  • ignorowanie przechyłu w porywie zamiast odpadnięcia lub poluzowania szotu;

  • zbyt częste zwroty, z których każdy kosztuje prędkość.

Podstawy kursów względem wiatru są częścią szkolenia na patent żeglarza jachtowego.

Powiązane hasła

  • Szot: lina, którą na bajdewindzie wybiera się najmocniej.

  • Bom: na bajdewindzie przyciągnięty blisko osi jachtu.

  • Rumpel: dźwignia, którą sternik prowadzi jacht ostro na wiatr.

Najczęściej zadawane pytania

Co to jest bajdewind?
Bajdewind to kurs jachtu, przy którym wiatr wieje z przodu, pod kątem od około 30 do około 80 stopni od dziobu. To najostrzejszy kurs, jakim można płynąć na wiatr, między martwym kątem a półwiatrem.
Skąd pochodzi nazwa bajdewind?
Nazwa pochodzi z niemieckiego wyrażenia bei dem Wind, które dosłownie znaczy „przy wietrze”. W polskich tekstach spotyka się też formy bejdewind i ćwierćwiatr.
Czym bajdewind różni się od półwiatru?
Na bajdewindzie wiatr wieje skośnie z przodu, a na półwietrze prostopadle do burty jachtu. Na bajdewindzie szoty są mocniej wybrane, a żagle bliżej osi jachtu.
Jak dopłynąć do celu, który leży pod wiatr?
Do celu pod wiatr płynie się halsując, czyli zygzakiem: bajdewindem na jednym halsie, potem zwrot przez sztag i bajdewind na drugim halsie. Prosto w linię wiatru jacht nie popłynie, bo wchodzi w martwy kąt.
← Wróć do portalu

Czytaj również

Więcej artykułów
Czteroosobowa załoga Trynidadu i Tobago wychylona za burtę przechylonego jachtu RS21 13 listopada 202607:30 Żeglarstwo bez wzroku: zaufanie i czucie łódki Sport i regaty Mateusz Praszczak · 2 min czytania Corentin Horeau z uniesionymi rękami w kokpicie jachtu IMOCA MACSF po zwycięstwie w Route du Rhum 2026 12 listopada 202618:06 Route du Rhum 2026: Horeau wygrywa IMOCA z rekordem Sport i regaty Oskar Wojciechowski · 3 min czytania Kapitan Marek Lewenstein z nagrodą Żeglarski Gryf przy mikrofonie podczas Zachodniopomorskiej Gali Żeglarskiej w Szczecinie 12 listopada 202615:49 Żeglarskie Gryfy 2026: zgłoszenia do 6 grudnia Sport i regaty Oskar Wojciechowski · 1 min czytania Samorządowiec przemawia do mikrofonów, za nim czterech przedstawicieli samorządów Powiatu Puckiego 12 listopada 202614:11 Plan ochrony Zatoki Puckiej: uwagi do 13 listopada Turystyka Michał Łaszkiewicz · 2 min czytania Jachty klasy Star na trasie mistrzostw świata 2026 na Biscayne Bay w Miami 12 listopada 202613:15 Kusznierewicz 2. i 3. w wyścigach MŚ Star w Miami Sport i regaty Michał Łaszkiewicz · 3 min czytania Martinique Suchocka, reprezentantka Polski w Dakarze 12 listopada 202613:05 Martinique Suchocka 8. przed finałem w Dakarze Sport i regaty Mateusz Praszczak · 3 min czytania Żeglarz stoi przy maszcie i ciągnie fał, podnosząc grot na jachcie z czarnym kadłubem u skalistego wybrzeża 12 listopada 202612:00 Fał: co to jest i jak się nim stawia żagiel Baza wiedzy Oskar Wojciechowski · 2 min czytania Biała łódź motorowa Askeladden C76 Cruiser z silnikiem zaburtowym płynie ślizgiem po fiordzie 11 listopada 202609:00 Parker Poland przejmuje markę Askeladden Biznes Michał Łaszkiewicz · 3 min czytania Gala nagród Rejs Roku 2025, kategoria wyprawy i rejsy morskie 10 listopada 202616:37 Rejs Roku 2026: zgłoszenia do 10 grudnia Rejsy Oskar Wojciechowski · 2 min czytania Ślubowanie Olimpijskiej Młodzieżowej Reprezentacji Polski Dakar 2026 10 listopada 202616:05 Martinique Suchocka w Dakarze: Techno293 na YOG 2026 Sport i regaty Michał Łaszkiewicz · 2 min czytania Jacht Gedania z napisem na burcie przy czole lodowca 10 listopada 202615:50 Gedania 50 lat po wyprawie polarnej Boguckiego Historia Oskar Wojciechowski · 5 min czytania Szkolenie regionalne sędziów żeglarskich – zapraszamy do Szczecina 10 listopada 202614:33 Szkolenie sędziów żeglarskich w Szczecinie 14.11 Sport i regaty Michał Łaszkiewicz · 1 min czytania Niebieska flaga z logo World Sailing na tle przystani 10 listopada 202613:24 Kodeks kategoryzacji World Sailing: zmiany Sport i regaty Mateusz Praszczak · 2 min czytania Flota łodzi RS Venture Connect z czarnymi żaglami na wyścigu przed zabudową Portimão 10 listopada 202612:00 Centrum treningowe Portimão dla para żeglarzy Sport i regaty Mateusz Praszczak · 2 min czytania Pierwszy dzień mistrzostw świata klasy Star 2026 w Miami 10 listopada 202611:58 Kusznierewicz 40. w 1. wyścigu MŚ Star w Miami Sport i regaty Mateusz Praszczak · 2 min czytania Dwie uśmiechnięte kobiety w kamizelkach asekuracyjnych na łodzi przy piaszczystym brzegu jeziora 10 listopada 202607:30 JachtFilm 2026 w Kinie Wisła: program i bilety Turystyka Oskar Wojciechowski · 2 min czytania Żaglowy jacht przechylony w nocnym przyboju przy oświetlonym nabrzeżu na Maderze 9 listopada 202614:34 Polski żeglarz uratowany u Madery po orkanie Bruna Rejsy Mateusz Praszczak · 1 min czytania Jachty RC44 na trasie regat 44Cup Calero Marinas 2026 9 listopada 202613:14 44Cup 2026: finał cyklu RC44 w Kartagenie Sport i regaty Michał Łaszkiewicz · 1 min czytania Jachty regatowe podczas mistrzostw świata ORC 2026 w Sorrento we Włoszech 9 listopada 202611:09 ORC 2027: nowy VPP, ORC Light i mistrzostwa Sport i regaty Mateusz Praszczak · 2 min czytania Kamil Manowiecki  – mistrz świata mężczyzn w mistrzostwach świata X-15 w wingfoilu 2026 9 listopada 202610:17 Manowiecki mistrzem świata X-15 na Ibizie Sport i regaty Oskar Wojciechowski · 3 min czytania Trimaran SVR-Lazartigue Toma Laperche’a na mecie Route du Rhum 2026 w Pointe-à-Pitre 9 listopada 202610:05 Route du Rhum 2026: Tom Laperche wygrywa z rekordem Sport i regaty Oskar Wojciechowski · 3 min czytania W Miami rozpoczęły się mistrzostwa świata klasy Star 2026 9 listopada 202607:31 Kusznierewicz na mistrzostwach świata Star w Miami Sport i regaty Oskar Wojciechowski · 1 min czytania Okrągły wyświetlacz Galvanic Voice z zielonymi diodami na konsoli sterowej jachtu, obok kompas i radiotelefon B&G 9 listopada 202607:30 Galvanic Sailing: nowa aplikacja na jacht Biznes Oskar Wojciechowski · 2 min czytania Craig Wood z protezami nóg siedzi na burcie katamaranu Sirius II w marinie 8 listopada 202621:34 Craig Wood: film o samotnym rejsie przez Pacyfik Rejsy Mateusz Praszczak · 2 min czytania