Bajdewind: co to jest i jak płynąć pod wiatr. Słownik pojęć żeglarskich

Bajdewind (też bejdewind, ćwierćwiatr) to kurs jachtu względem wiatru, przy którym wiatr pozorny wieje z przodu, z kierunku między martwym kątem a trawersem, zwykle pod kątem od około 30 do około 80 stopni od dziobu. Nazwa oznacza zarówno taki wiatr, jak i kurs, którym jacht wtedy płynie. Definicję i zakres kątów podaje hasło Bajdewind w polskiej Wikipedii.

Skąd nazwa i gdzie leży bajdewind wśród kursów

Słowo pochodzi z niemieckiego „bei dem Wind”, czyli dosłownie „przy wietrze”. Bajdewind to najostrzejszy kurs, jakim jacht może płynąć na wiatr. Bliżej linii wiatru zaczyna się martwy kąt (zwany też mordewindem), w którym żagle łopoczą i jacht nie płynie. Po drugiej stronie bajdewind przechodzi w półwiatr, gdy wiatr wieje prostopadle do burty, a dalej są baksztag i fordewind.

Dokładna granica zależy od jednostki: jacht regatowy popłynie ostrzej niż turystyczny, więc martwy kąt i zakres bajdewindu dla każdej łodzi są nieco inne. W języku żeglarzy mówi się też o ostrym bajdewindzie, gdy jacht płynie tuż przy granicy martwego kąta, i o pełnym bajdewindzie, gdy kurs jest bliżej półwiatru.

Jak płynąć bajdewindem: ustawienie żagli

Na bajdewindzie żagle pracują blisko osi jachtu, więc szoty są mocno wybrane. Sternik prowadzi łódź tak ostro, jak pozwalają żagle: gdy przedni lik zaczyna łopotać, jacht jest za ostro i trzeba odpaść, czyli odsunąć dziób od wiatru. Pomagają w tym wskaźniki przepływu przy przednim liku, które przy dobrym ustawieniu opływają żagiel równo po obu stronach.

Na tym kursie jacht wyraźnie się przechyla, a załoga siedzi na nawietrznej burcie. Bajdewind bywa mokry i wymagający, ale tylko nim da się realnie zyskiwać wysokość pod wiatr.

Halsowanie: jak dopłynąć do celu pod wiatr

Celu leżącego dokładnie pod wiatrem nie da się osiągnąć prosto. Jacht płynie wtedy zygzakiem, bajdewindem na jednym halsie, a potem zwrotem przez sztag przechodzi na drugi. Zwrot przez sztag polega na przejściu dziobem przez linię wiatru, a szoty foka przekłada się wtedy na drugą burtę. Takie halsowanie wydłuża drogę, dlatego żeglarze planują je z prognozą i lokalnymi zjawiskami, o których piszemy w tekście bryza morska i teoria ćwiartek.

Najczęstsze błędy na bajdewindzie

• prowadzenie jachtu zbyt ostro, przez co żagle łopoczą, a prędkość spada;

• zbyt mocno wybrane szoty przy słabym wietrze, przez co żagiel traci ciąg;

• ignorowanie przechyłu w porywie zamiast odpadnięcia lub poluzowania szotu;

• zbyt częste zwroty, z których każdy kosztuje prędkość.

Podstawy kursów względem wiatru są częścią szkolenia na patent żeglarza jachtowego.

Powiązane hasła

• Szot: lina, którą na bajdewindzie wybiera się najmocniej.

• Bom: na bajdewindzie przyciągnięty blisko osi jachtu.

• Rumpel: dźwignia, którą sternik prowadzi jacht ostro na wiatr.