Szot: co to jest i jak się go używa. Słownik pojęć żeglarskich

Szot to lina olinowania ruchomego służąca do ustawiania rogu szotowego żagla, a przez to całego żagla względem wiatru. Wybierając szot, przyciąga się żagiel bliżej osi jachtu; luzując go, pozwala się żaglowi odejść na zewnątrz. Definicję podaje hasło Szot w polskiej Wikipedii.

Rodzaje szotów: szot grota, foka i spinakera

Nazwa szotu pochodzi od żagla, który obsługuje. Szot grota w ożaglowaniu bermudzkim i gaflowym mocuje się do noku bomu, więc ustawia jednocześnie bom i żagiel. Szoty foka (i innych żagli przednich) mocuje się do rogu szotowego, najczęściej szeklą; foka obsługują dwa szoty, po jednym na każdą burtę. Osobne szoty ma też spinaker. Szot grota prowadzi się zwykle przez układ bloków, który zmniejsza siłę potrzebną do jego wybrania; na większych jachtach dolny blok porusza się po szynie w poprzek kokpitu, co pozwala dodatkowo regulować położenie bomu.

Szoty prowadzi się przez bloki i kipy do kokpitu, gdzie unieruchamia się je na knagach albo wybiera na kabestanie szotowym, potocznie zwanym windą.

Jak pracować szotem: wybieranie i luzowanie

Podstawowe komendy to „wybierz szot” i „luzuj szot”. Przy zwrocie z foka obsługuje się dwa szoty naraz: dotychczas pracujący luzuje się, a szot po drugiej burcie wybiera, aż żagiel przejdzie na nowy hals i stanie bez łopotu.

Dobre ustawienie poznaje się po żaglu: zbyt wyluzowany łopocze przy przednim liku, zbyt mocno wybrany traci ciąg i przechyla jacht bez zysku na prędkości. Szot reguluje się więc stale, w miarę zmian wiatru i kursu.

Szot a kurs jachtu względem wiatru

Im ostrzej jacht płynie na wiatr, tym mocniej wybiera się szoty. Na bajdewindzie żagle są blisko osi jachtu, na półwietrze szoty są poluzowane, a na baksztagu i fordewindzie żagle wychodzą daleko za burtę. To dlatego przy każdej zmianie kursu szotowy musi zareagować razem ze sternikiem. Obserwuje przy tym przedni lik żagla: pierwszy łopot to sygnał, że szot trzeba dobrać albo że sternik prowadzi łódź za ostro.

Najczęstsze błędy przy obsłudze szotu

• brak węzła ósemki na końcu, przez co szot wysuwa się z bloku lub kipy (zobacz poradnik 10 podstawowych węzłów żeglarskich);

• zaknagowanie szotu na stałe w porywistym wietrze, bez możliwości szybkiego luzowania;

• owinięcie szotu wokół dłoni, co przy szarpnięciu żagla grozi urazem;

• luzowanie obu szotów foka przy zwrocie, przez co żagiel łopocze i jacht traci prędkość.

Obsługi szotów uczy się na kursie, o którym piszemy w tekście patent żeglarza jachtowego: kurs, egzamin, koszt.

Powiązane hasła

• Bom: drzewce, do którego noku mocuje się szot grota.

• Fał: lina, którą żagiel się stawia, zanim szotem ustawi się go do wiatru.

• Kabestan: urządzenie do wybierania szotu pod obciążeniem.

• Bajdewind: kurs, na którym szoty są wybrane najmocniej.