Baza wiedzy

Bom: co to jest i do czego służy. Słownik pojęć żeglarskich

Bom to pozioma belka zamocowana przegubowo piętą do masztu, na której rozpina się dolny lik grota. Wyjaśniamy, z czego jest zbudowany, jakie liny nim sterują, dlaczego bywa groźny przy zwrocie przez rufę i jakich błędów unikać.

Schemat bomu zamocowanego do masztu z obciągaczem, topenantą, szotem i rozpiętym grotemBudowa bomu z obciągaczem, topenantą i szotem grota · fot. ThoKay / Wikimedia Commons, CC BY 3.0
Galeria zdjęć (1) - zobacz wszystkie

Bom to pozioma belka zamocowana przegubowo jednym końcem (piętą) do masztu, na której rozpina się dolny lik żagla przymasztowego, najczęściej grota. Należy do drzewc ruchomych omasztowania: wychyla się na boki i w pionie, a dzięki temu pozwala ustawić żagiel względem wiatru. Definicję i budowę opisuje hasło Bom w polskiej Wikipedii.

Budowa bomu: pięta, nok i okucia

Bom ma dwa końce. Pięta to koniec przy maszcie, osadzony w okuciu, które pozwala bomowi wychylać się w poziomie i w pionie. Nok to wolny koniec od strony rufy; mocuje się do niego róg szotowy żagla, szot i topenantę. Wzdłuż bomu biegną okucia do reflinek, czyli lin używanych przy zmniejszaniu powierzchni żagla.

Współczesne bomy wykonuje się najczęściej ze stopów aluminium, na jachtach regatowych także z włókna węglowego. Drewniane bomy spotyka się dziś głównie na jednostkach klasycznych. Długość bomu i wysokość jego zamocowania dobiera konstruktor razem z masztem i grotem, dlatego bomu nie przenosi się dowolnie między jachtami. Na wielu jachtach turystycznych na bomie montuje się worek na grot z linkami lazy jack, które ułatwiają złożenie żagla po jego opuszczeniu.

Olinowanie bomu: szot, obciągacz i topenanta

Bomem steruje kilka lin. Szot grota przyciąga bom do osi jachtu albo pozwala go wyluzować, czyli decyduje o kącie ustawienia żagla. Obciągacz bomu (potocznie kicking) ściąga bom w dół i nie pozwala mu się unosić, co wpływa na kształt grota. Topenanta działa odwrotnie: podtrzymuje nok, gdy żagiel jest opuszczony, i nie pozwala bomowi opaść na pokład lub kokpit.

Jak bezpiecznie pracować przy bomie

Bom przechodzi nad kokpitem i przy zmianie halsu przerzuca się z jednej burty na drugą. Najgroźniejszy jest niekontrolowany przerzut przy kursie z wiatrem, gdy żagiel nagle przechodzi na drugą stronę. Dlatego przed każdym zwrotem sternik zapowiada manewr, a załoga pochyla głowę i schodzi z linii bomu. Na pełnym kursie część załóg zakłada odciąg zabezpieczający, który przytrzymuje bom po jednej stronie.

Nawet ostrożna załoga powinna znać procedurę na wypadek, gdy ktoś znajdzie się w wodzie. Opisujemy ją w poradniku manewr człowiek za burtą krok po kroku.

Najczęstsze błędy związane z bomem

  • stanie lub siedzenie w linii przerzutu bomu podczas zwrotu;

  • zwrot przez rufę bez zapowiedzi i bez kontrolowanego przeprowadzenia szotu;

  • puszczenie fału grota bez założonej topenanty, przez co bom spada na kokpit;

  • zbyt luźny obciągacz, przez co bom unosi się, a grot traci kształt;

  • słabo zamocowany szot przy noku; węzły żeglarskie trzeba znać na pamięć.

Powiązane hasła

  • Szot: lina, która ustawia bom i grot względem wiatru.

  • Fał: lina, którą stawia się grot rozpięty na bomie.

  • Rumpel: dźwignia sterowa, kolejne hasło słownika.

Najczęściej zadawane pytania

Co to jest bom na żaglówce?
Bom to pozioma belka przymocowana przegubowo do masztu, na której rozpina się dolną krawędź grota. Pozwala ustawiać żagiel względem wiatru i nadaje mu kształt.
Czym jest pięta i nok bomu?
Pięta to koniec bomu zamocowany w okuciu przy maszcie, a nok to jego wolny koniec od strony rufy. Do noku mocuje się róg szotowy żagla, szot i topenantę.
Do czego służy obciągacz bomu?
Obciągacz bomu ściąga bom w dół i nie pozwala mu się unosić pod naporem wiatru. Dzięki temu grot zachowuje właściwy kształt, szczególnie na kursach z wiatrem.
Dlaczego bom jest niebezpieczny?
Bom przechodzi nad kokpitem i przy zmianie halsu przerzuca się na drugą burtę, a niekontrolowany przerzut na kursie z wiatrem może uderzyć członka załogi. Dlatego każdy zwrot się zapowiada, a załoga schodzi z linii bomu.
← Wróć do portalu

Czytaj również

Więcej artykułów
Czteroosobowa załoga Trynidadu i Tobago wychylona za burtę przechylonego jachtu RS21 13 listopada 202607:30 Żeglarstwo bez wzroku: zaufanie i czucie łódki Sport i regaty Mateusz Praszczak · 2 min czytania Corentin Horeau z uniesionymi rękami w kokpicie jachtu IMOCA MACSF po zwycięstwie w Route du Rhum 2026 12 listopada 202618:06 Route du Rhum 2026: Horeau wygrywa IMOCA z rekordem Sport i regaty Oskar Wojciechowski · 3 min czytania Kapitan Marek Lewenstein z nagrodą Żeglarski Gryf przy mikrofonie podczas Zachodniopomorskiej Gali Żeglarskiej w Szczecinie 12 listopada 202615:49 Żeglarskie Gryfy 2026: zgłoszenia do 6 grudnia Sport i regaty Oskar Wojciechowski · 1 min czytania Samorządowiec przemawia do mikrofonów, za nim czterech przedstawicieli samorządów Powiatu Puckiego 12 listopada 202614:11 Plan ochrony Zatoki Puckiej: uwagi do 13 listopada Turystyka Michał Łaszkiewicz · 2 min czytania Jachty klasy Star na trasie mistrzostw świata 2026 na Biscayne Bay w Miami 12 listopada 202613:15 Kusznierewicz 2. i 3. w wyścigach MŚ Star w Miami Sport i regaty Michał Łaszkiewicz · 3 min czytania Martinique Suchocka, reprezentantka Polski w Dakarze 12 listopada 202613:05 Martinique Suchocka 8. przed finałem w Dakarze Sport i regaty Mateusz Praszczak · 3 min czytania Żeglarz stoi przy maszcie i ciągnie fał, podnosząc grot na jachcie z czarnym kadłubem u skalistego wybrzeża 12 listopada 202612:00 Fał: co to jest i jak się nim stawia żagiel Baza wiedzy Oskar Wojciechowski · 2 min czytania Biała łódź motorowa Askeladden C76 Cruiser z silnikiem zaburtowym płynie ślizgiem po fiordzie 11 listopada 202609:00 Parker Poland przejmuje markę Askeladden Biznes Michał Łaszkiewicz · 3 min czytania Gala nagród Rejs Roku 2025, kategoria wyprawy i rejsy morskie 10 listopada 202616:37 Rejs Roku 2026: zgłoszenia do 10 grudnia Rejsy Oskar Wojciechowski · 2 min czytania Ślubowanie Olimpijskiej Młodzieżowej Reprezentacji Polski Dakar 2026 10 listopada 202616:05 Martinique Suchocka w Dakarze: Techno293 na YOG 2026 Sport i regaty Michał Łaszkiewicz · 2 min czytania Jacht Gedania z napisem na burcie przy czole lodowca 10 listopada 202615:50 Gedania 50 lat po wyprawie polarnej Boguckiego Historia Oskar Wojciechowski · 5 min czytania Szkolenie regionalne sędziów żeglarskich – zapraszamy do Szczecina 10 listopada 202614:33 Szkolenie sędziów żeglarskich w Szczecinie 14.11 Sport i regaty Michał Łaszkiewicz · 1 min czytania Niebieska flaga z logo World Sailing na tle przystani 10 listopada 202613:24 Kodeks kategoryzacji World Sailing: zmiany Sport i regaty Mateusz Praszczak · 2 min czytania Flota łodzi RS Venture Connect z czarnymi żaglami na wyścigu przed zabudową Portimão 10 listopada 202612:00 Centrum treningowe Portimão dla para żeglarzy Sport i regaty Mateusz Praszczak · 2 min czytania Pierwszy dzień mistrzostw świata klasy Star 2026 w Miami 10 listopada 202611:58 Kusznierewicz 40. w 1. wyścigu MŚ Star w Miami Sport i regaty Mateusz Praszczak · 2 min czytania Dwie uśmiechnięte kobiety w kamizelkach asekuracyjnych na łodzi przy piaszczystym brzegu jeziora 10 listopada 202607:30 JachtFilm 2026 w Kinie Wisła: program i bilety Turystyka Oskar Wojciechowski · 2 min czytania Żaglowy jacht przechylony w nocnym przyboju przy oświetlonym nabrzeżu na Maderze 9 listopada 202614:34 Polski żeglarz uratowany u Madery po orkanie Bruna Rejsy Mateusz Praszczak · 1 min czytania Jachty RC44 na trasie regat 44Cup Calero Marinas 2026 9 listopada 202613:14 44Cup 2026: finał cyklu RC44 w Kartagenie Sport i regaty Michał Łaszkiewicz · 1 min czytania Jachty regatowe podczas mistrzostw świata ORC 2026 w Sorrento we Włoszech 9 listopada 202611:09 ORC 2027: nowy VPP, ORC Light i mistrzostwa Sport i regaty Mateusz Praszczak · 2 min czytania Kamil Manowiecki  – mistrz świata mężczyzn w mistrzostwach świata X-15 w wingfoilu 2026 9 listopada 202610:17 Manowiecki mistrzem świata X-15 na Ibizie Sport i regaty Oskar Wojciechowski · 3 min czytania Trimaran SVR-Lazartigue Toma Laperche’a na mecie Route du Rhum 2026 w Pointe-à-Pitre 9 listopada 202610:05 Route du Rhum 2026: Tom Laperche wygrywa z rekordem Sport i regaty Oskar Wojciechowski · 3 min czytania W Miami rozpoczęły się mistrzostwa świata klasy Star 2026 9 listopada 202607:31 Kusznierewicz na mistrzostwach świata Star w Miami Sport i regaty Oskar Wojciechowski · 1 min czytania Okrągły wyświetlacz Galvanic Voice z zielonymi diodami na konsoli sterowej jachtu, obok kompas i radiotelefon B&G 9 listopada 202607:30 Galvanic Sailing: nowa aplikacja na jacht Biznes Oskar Wojciechowski · 2 min czytania Craig Wood z protezami nóg siedzi na burcie katamaranu Sirius II w marinie 8 listopada 202621:34 Craig Wood: film o samotnym rejsie przez Pacyfik Rejsy Mateusz Praszczak · 2 min czytania