Węzły żeglarskie: 10 podstawowych węzłów, które musi znać każdy żeglarz, i do czego służą

Lina na jachcie jest tyle warta, ile węzeł, którym ją zawiązano. Źle dobrany węzeł potrafi się rozwiązać przy szkwale albo zacisnąć tak, że trzeba go ciąć nożem. Dlatego węzły żeglarskie są pierwszym tematem na każdym kursie i obowiązkowym punktem egzaminu. Poniżej 10 podstawowych węzłów, które warto mieć w palcach przed pierwszym rejsem, razem z tym, do czego naprawdę służą.

Które węzły obowiązują na egzaminie na żeglarza jachtowego

Na egzaminie na patent żeglarza jachtowego zdający musi zawiązać osiem węzłów: ósemkę, płaski (refowy), szotowy, ratowniczy, cumowniczy, knagowy, kotwiczny i wyblinkę (zestawienie wymagań przygotował m.in. serwis Sailing.org.pl). Do tej ósemki dokładamy dwa węzły, które na co dzień przydają się równie często: flagowy oraz dwa półsztyki. Jeśli dopiero planujesz szkolenie, sprawdź, jak wyglądają jesienne kursy na patent żeglarza jachtowego w Szczecinie.

Instruktorzy powtarzają jedną zasadę: ucz się węzła razem z jego zastosowaniem, a nie jako samego kształtu. Na egzaminie i na wodzie liczy się to, czy wiesz, kiedy go użyć.

Ósemka, czyli stoper na końcu liny

Ósemka to węzeł końcowy (stoperowy). Wiąże się ją na końcu szotów i fałów, żeby lina nie wysunęła się z bloczka, przelotki albo knagi szczękowej. Jest prosta, łatwa do rozwiązania i od niej zaczyna się większość kursów.

Węzeł ratowniczy: pętla, która się nie zaciska

Węzeł ratowniczy (w żeglarskim żargonie często nazywany królem węzłów, po angielsku bowline) tworzy na końcu liny pętlę, która nie zaciska się pod obciążeniem. Służy do zakładania pętli na końcu cumy, mocowania liny do ucha albo pierścienia i oczywiście do wyciągania człowieka z wody.

Ma dwie wady, o których trzeba pamiętać. Nie da się go rozwiązać, gdy lina jest pod obciążeniem, więc nie nadaje się do cumy, którą trzeba będzie szybko zwolnić. Bez obciążenia potrafi natomiast sam się poluzować, dlatego w zastosowaniach krytycznych zabezpiecza się go dodatkowym węzłem (opisuje to szczegółowo Animated Knots).

Knagowy i cumowniczy: jak zamocować jacht w porcie

Węzeł knagowy służy do mocowania na knagach rożkowych szotów, fałów, cum, szpringów i lin kotwicznych. Poprawnie założony jest trwały i nie rozwiązuje się samoczynnie. Częsty błąd początkujących to zbyt cienka lina na dużej knadze albo za mało obłożeń, przez co lina się ślizga.

Węzeł cumowniczy służy do przywiązania jachtu do pachołka, słupka lub pierścienia na nabrzeżu. Ma trzymać pewnie, a jednocześnie dać się oddać bez walki, gdy trzeba odejść od kei. O tym, jak przygotować łódź po sezonie, piszemy w poradniku zimowanie jachtu krok po kroku.

Płaski i szotowy: dwa sposoby łączenia lin

Węzeł płaski, nazywany też refowym, łączy dwie liny o jednakowej lub zbliżonej średnicy i służy do wiązania linek refowych przy zmniejszaniu powierzchni żagla. Łatwo go rozwiązać nawet na mokro. Nie nadaje się jednak do obciążeń rozciągających, na przykład do holowania, bo może się wywrócić i puścić.

Węzeł szotowy łączy liny o różnej grubości i służy do mocowania liny przy rogu szotowym żagla. Trzeba uważać, żeby nie zawiązać jego lustrzanej, słabszej wersji zwanej mańkutem, na co zwraca uwagę poradnik OTSS.

Kotwiczny: trwałe połączenie liny z kotwicą

Węzeł kotwiczny służy do trwałego wiązania liny na uchu kotwicy. To jeden z trudniejszych węzłów z kursowej listy, a jego wolny koniec zabezpiecza się, przekładając go dodatkowo przez supeł. Od tego połączenia zależy, czy jacht zostanie na miejscu w nocy, więc warto wiązać go spokojnie i starannie.

Wyblinka, flagowy i dwa półsztyki na co dzień

Wyblinka to szybki węzeł do tymczasowego mocowania, typowo do wieszania odbijaczy na relingu lub słupku. Jest uniwersalna, ale niezbyt mocna i pod zmiennym obciążeniem potrafi się przesuwać, dlatego nie powinna trzymać niczego ważnego samodzielnie.

Węzeł flagowy łączy dwie liny albo linę z kauszą i wyróżnia się tym, że bardzo łatwo go rozwiązać. Dwa półsztyki to prosty sposób na przywiązanie liny do słupka, pierścienia albo relingu, a w połączeniu z obłożeniem dają mocowanie, które da się szybko zwolnić.

Jak ćwiczyć węzły, zanim wypłyniesz

Węzły ćwiczy się na lądzie, z kawałkiem liny w ręku, aż da się je zawiązać bez patrzenia. Dobrą praktyką jest wiązanie każdego węzła wokół prawdziwego elementu (słupka, poręczy, knagi), a nie w powietrzu. Na jachcie przyda się też wiedza nawigacyjna, na przykład jak rozpoznać znaki kardynalne IALA, ale to węzły są umiejętnością, której używasz od pierwszej minuty rejsu.