Znaki kardynalne bez wkuwania. Jak czytać pławy systemu IALA na morzu: kolory, stożki i światła

Na morzu nie ma drogowskazów, ale są pławy, które mówią dokładnie tyle samo. Międzynarodowy system oznakowania nawigacyjnego IALA przewiduje pięć rodzajów znaków: boczne, kardynalne, odosobnionych niebezpieczeństw, bezpiecznej wody i specjalne. Każdy da się rozpoznać w dzień po kolorze, kształcie i znaku szczytowym, a w nocy po barwie i rytmie światła. Zaczynamy od znaków kardynalnych.

Co oznacza znak kardynalny

Znak kardynalny wskazuje, w jakim kierunku kompasowym od znaku znajduje się żeglowna woda. Nazwa znaku mówi, po której stronie należy go ominąć: znak kardynalny północny mijamy od północy, wschodni od wschodu, południowy od południa, a zachodni od zachodu. Najważniejsza zasada brzmi więc tak: znak nie pokazuje, gdzie jest niebezpieczeństwo, tylko gdzie jest bezpieczna woda.

Znaki ustawia się w czterech kwadrantach wokół niebezpieczeństwa, ograniczonych namiarami rzeczywistymi NW i NE, NE i SE, SE i SW oraz SW i NW. Znak przyjmuje nazwę od kwadrantu, w którym stoi. Stosuje się go, żeby wskazać, że najgłębsza woda jest po stronie nazwy znaku, żeby pokazać bezpieczną stronę przy omijaniu niebezpieczeństwa albo żeby zwrócić uwagę na zakręt, rozwidlenie lub złączenie toru wodnego czy koniec mielizny.

Jak rozpoznać znaki kardynalne w dzień

Znaki kardynalne mają zwykle kształt kolumnowy albo drążkowy i zawsze są malowane w poziome pasy żółte i czarne. Znakiem szczytowym są dwa czarne stożki, a ich układ podpowiada, gdzie leży czarny pas: stożki wierzchołkami do góry oznaczają czarny kolor na górze, wierzchołkami w dół czarny na dole, podstawami do siebie czarne pasy u góry i u dołu, a wierzchołkami do siebie czarny pas pośrodku.

Przy dobrej widoczności najważniejszym elementem każdego znaku kardynalnego są właśnie dwa stożki, dlatego stosuje się je wszędzie, gdzie to możliwe, możliwie duże i z wyraźnym prześwitem.

Światła znaków kardynalnych i zasada zegara

Znaki kardynalne świecą zawsze na biało, w rytmie migającym (Q, po polsku M) albo szybko migającym (VQ, po polsku MV). Światło migające to 50 lub 60 błysków na minutę, a szybko migające 100 lub 120 błysków na minutę.

Liczbę błysków najłatwiej zapamiętać z tarczą zegara w głowie. Wschód leży na godzinie 3 i znak wschodni daje 3 błyski w grupie, południe na godzinie 6 i znak południowy daje 6 błysków, zachód na godzinie 9 i znak zachodni daje 9 błysków. Znak północny miga bez przerwy. Południowy ma dodatkowo jeden długi błysk, trwający nie krócej niż 2 sekundy, tuż po grupie sześciu błysków, co jest jego cechą rozpoznawczą.

Więcej o charakterystykach świateł i o tym, jak z nich korzystać po zmroku, pisaliśmy w poradniku Światła nawigacyjne i nabieżniki.

Pozostałe znaki systemu IALA

Znaki kardynalne to tylko część systemu. Oprócz nich na morzu spotyka się znaki, które wyglądają zupełnie inaczej i mówią co innego.

Wśród pięciu podstawowych rodzajów znaków tylko znak bezpiecznej wody jest malowany w pionowe pasy, co odróżnia go od znaków ostrzegających przed niebezpieczeństwem. Znaki specjalne nie służą do prowadzenia nawigacji, tylko oznaczają na przykład kable i rurociągi, strefy ćwiczeń wojskowych, wysypiska, strefy rekreacyjne albo boje pomiarowe ODAS.

Znaki boczne w Regionie A, czyli także w Polsce

System IALA dzieli świat na dwa regiony, które różnią się wyłącznie kolorami znaków bocznych. Europa, a więc także Polska, należy do Regionu A. Znaki lewej strony toru są tu czerwone, mają kształt walcowy, kolumnowy lub drążkowy i czerwony walec jako znak szczytowy. Znaki prawej strony są zielone, mają kształt stożkowy, kolumnowy lub drążkowy i zielony stożek wierzchołkiem do góry. W Regionie B, obejmującym między innymi obie Ameryki i Japonię, kolory są odwrócone.

Strony toru liczy się według przyjętego kierunku oznakowania, czyli zasadniczo od strony morza w stronę portu, ujścia rzeki lub innej drogi wodnej. Wzdłuż wybrzeży kierunek ustalają właściwe władze i zasadniczo powinien on być zgodny z ruchem wskazówek zegara wokół masywu lądowego. Wchodząc do portu w Regionie A, zostawiamy więc czerwone znaki po lewej burcie, a zielone po prawej. Tam, gdzie tor się rozwidla, stoi zmodyfikowany znak boczny z szerokim poziomym pasem w drugim kolorze i światłem w rytmie Fl(2+1), zarezerwowanym właśnie dla rozgałęzień.

Na śródlądowych drogach wodnych obowiązuje odrębny system znaków, który omówiliśmy w tekście Oznakowanie śródlądowych dróg wodnych.

Nowe niebezpieczeństwo i znak dublujący

Nowym niebezpieczeństwem nazywa się świeżo wykrytą przeszkodę, na przykład mieliznę, skałę albo wrak, o której nie ma jeszcze informacji w publikacjach nautycznych. Jeśli władze uznają zagrożenie za szczególnie poważne, co najmniej jeden ze znaków powinien zostać jak najszybciej zdublowany identycznym znakiem. Taki znak może mieć racon nadający literę D alfabetu Morse’a, widoczną na ekranie radaru. Znak dublujący zdejmuje się, gdy informacja o przeszkodzie zostanie wystarczająco rozpowszechniona.

Zasady szczegółowo opisuje przewodnik po systemie IALA w serwisie Navipedia, a zestawienie znaków z tabelami i mnemotechnikami przygotował także SkipperCheck.