Światła nawigacyjne i nabieżniki – co warto o nich wiedzieć?

W nawigacji, zwłaszcza morskiej, światła i nabieżniki od wieków pełnią bardzo ważną rolę podczas pływania nocą, w trudnych warunkach atmosferycznych i przy ograniczonej widzialności.

Światła nawigacyjne są wynalazkiem niewiele młodszym niż żeglarstwo. Już w starożytności zaczęły powstawać pierwsze – początkowo dość prymitywne – latarnie morskie, które po zmroku wskazywały bliskość brzegu. Dopiero jednak od XIX wieku pojawił się bardziej złożony system świateł oraz nabieżników, które pomagały w nawigacji.

Światła nawigacyjne

Za światła nawigacyjne uznajemy wszelkie światła, jakie są umieszczone na znakach nawigacyjnych śródlądowych i morskich lub innych obiektach, służących do ułatwienia prowadzenia bezpiecznej żeglugi. Inne obiekty oznaczają takie budowle, które w dzień nie pełnią funkcji znaku nawigacyjnego, a na których zostało umieszczone światło nawigacyjne. Nie wszystkie znaki nawigacyjne są wyposażone w światła, natomiast każdy znak istotny pod względem nawigacyjnym musi je posiadać.

Istnieje kilka podziałów świateł nawigacyjnych. Według jednego z nich podzielić je można na:

– orientujące, które – jak sama nazwa wskazuje – pozwalają na zorientowanie się w położeniu konkretnego obiektu, na przykład lądu lub główek portu;

– sektorowe, które wyznaczają obszary, na przykład tory wodne lub akweny niebezpieczne, wyłączone z żeglugi;

– nabieżnikowe, czyli światła tworzące tzw. nabieżnik świetlny.

Na charakterystykę świateł nawigacyjnych składają się trzy cechy: rodzaj, okres i barwa.

Rodzaje świateł

– stałe, czyli świecące nieprzerwanie;

– rytmiczne, które występują w różnych konfiguracjach. Na przykład krótkich błysków i dłuższego okresu zaciemnienia lub nadające wiadomości w alfabecie Morse’a;

– zmienne, gdzie w poszczególnych fazach zmienia się barwa światła.

Okres świateł

Okres świateł to długość całego cyklu świecenia i zaciemnienia, czyli np. 5 sekund świecenia i 5 sekund zaciemnienia.

Barwy świateł

Stosowane są światła w czterech kolorach: białym, żółtym, pomarańczowym, czerwonym i zielonym.

Światła nawigacyjne na dany akwen są dokładnie opisane w „Spisie świateł i sygnałów nawigacyjnych”, gdzie podaje się ich charakterystykę – rodzaj, okres i barwę światła, najczęściej stosując skróty pojęć z języka angielskiego. Na przykład Q7 R oznacza, że jest to znak świetlny emitujący siedem krótkich błysków o barwie czerwonej przedzielonych dłuższym zaciemnieniem. Z kolei LFI G oznacza światło w kolorze zielonym z błyskami trwającymi dłużej niż dwie sekundy.

Nabieżnik Seili w Finlandii.
Fot. Vellari/Wikipedia

Nabieżniki

Nabieżniki są jednym z istotniejszych znaków nawigacyjnych. Składają się one z dwóch oddalonych od siebie, pokrywających się obiektów widzianych od strony morza (na śródlądziu: z wody). Linię łączącą te obiekty nazywamy linią nabieżnika. Wyznacza ona oś lub krawędź toru wodnego. Na przykład w Świnoujściu nabieżnik wejściowy, który wyznacza kierunek toru wodnego do portu, składa się z dwóch staw, które są oddalone 522 metry od siebie.

Najczęściej pierwszy nabieżnik jest niższy, a drugi – wyższy. Kiedy żeglarz lub marynarz zobaczy, że znalazły się one w jednej linii, będzie wiedział, że jest na właściwym kursie. Nabieżniki mogą pełnić funkcje znaków nawigacyjnych w dzień oraz w nocy. W tym drugim wypadku są wyposażone w światła nawigacyjne.