Typy ożaglowania na jachtach i żaglowcach

Jachty i żaglowce różnią się między sobą układem i liczbą żagli. Ze względu na liczbę masztów i żagli, ich rodzaje oraz liczbę i kształt żagli, możemy wyróżnić podstawowe typy ożaglowania. Jak rozpoznać fregatę, bryg czy szkuner?

Ket

To najprostszy typ ożaglowania. Stosowany jest na najmniejszych jednostkach. Kety posiadają tylko jeden żagiel dowolnego rodzaju, napędzający łódkę. Najpopularniejszym przykładem ketów są małe żaglówki szkoleniowe klasy Optimist.

Ożaglowanie typu ket. Fot. Wikipedia

Slup

Ten typ ożaglowania jest aktualnie spotykany najczęściej na małych jachtach. Tak samo jak ket, slup jest jednostką jednomasztową. Posiada dwa żagle – fok i grot. Dobrym przykładem slupów są łodzie klasy Omega.

Ożaglowanie typu slup. Fot. Wikipedia

Kuter

Kolejna jednomasztowa jednostka. Posiada trzy żagle. Dochodzą tutaj dwa sztaksle, czyli przednie żagle w kształcie trójkąta. Maszt jest przeważnie usytuowany bliżej środka łodzi niż w slupie, na którym jest wysunięty w kierunku dziobu. Kuter może nosić dwa rodzaje ożaglowania – gaflowe i bermudzkie.

Ożaglowanie typu kuter. Fot. Wikipedia

Kecz

Jest jednostką z dwoma masztami. Pierwszy z nich nazywany jest grotmasztem, natomiast drugi, tylny, to bezanmaszt. Oba noszą ożaglowanie skośne. Konstrukcyjnie grotmaszt jest wyższy niż bezanmaszt.

Jacht z ożaglowaniem typu kecz bermudzki. Fot. Wikipedia

Jol

Typ ożaglowania stosowany na jednostkach o średniej wielkości. Posiada dwa maszty. Grotmaszt jest umieszczony blisko środka wyporu jednostki, natomiast bezanmaszt, wielkości 1/3 głównego, mieści się na rufie poza granicą obrysu konstrukcyjnej linii wodnej. Stanowisko sternika na tego typu jachtach znajduje się przed bezanmasztem. Przykładem jednostek typu jol mogą być popularne na Bałtyku jachty klasy Opal III.

Ożaglowanie typu jol. Fot. Wikipedia

Szkuner

Posiada dwa lub więcej masztów, niosących ożaglowanie skośne. Przedni maszt (fokmaszt) jest nieco niższy, bądź równy głównemu, czyli grotmasztowi. Szkunery dzielą się na kilka rodzajów. W zależności od żagli są to szkuner bermudzki i szkuner gaflowy. Przykładem szkunera gaflowego jest „ORP Iskra I”, a „Zawisza Czarny” jest dobrym zobrazowaniem szkunera o ożaglowaniu Va Marie.

Szkuner gaflowy. Fot. Wikipedia

Bryg

Ożaglowanie stosowane na większych żaglowcach. Brygi posiadają dwa maszty niosące ożaglowanie rejowe. Były popularne w XVII wieku jako statki handlowe i okręty wojenne. Za przykład brygu może posłużyć polski żaglowiec „Fryderyk Chopin”.

Ożaglowanie typu bryg. Fot. Wikipedia

Brygantyna

Ten dwumasztowiec jest połączeniem szkunera z brygiem. Posiada dwa rodzaje ożaglowania. Na przednim maszcie są żagle rejowe, tylny natomiast niesie ożaglowanie gaflowe. Początkowo miała także wiosła i była znana ze względu na swoją szybkość i zwrotność. Historycznie wykorzystywana przez piratów śródziemnomorskich. Ten typ ożaglowania jest zastosowany na jachcie „Biegnąca po Falach”.

Ożaglowanie typu brygantyna. Fot. Wikipedia

Bark

Co najmniej trzymasztowy żaglowiec. Na wszystkich masztach poza bezanmasztem nosi ożaglowanie rejowe. Na tym ostatnim zaś znajduje się ożaglowanie skośne gaflowe. W XIX wieku służył często jako statek wielorybniczy. A na przełomie XIX i XX wieku jako statek towarowy i szkolny. Legendarne windjammery nierzadko prezentowały ten typ ożaglowania. Jako przykład barku posłużyć może niemiecki żaglowiec „Alexander von Humboldt”.

Ożaglowanie typu bark. Fot. Wikipedia

Barkentyna

Połączenie szkunera z barkiem. Rodzaj żaglowca posiadający trzy lub więcej masztów. Pierwszy z nich niesie ożaglowanie rejowe, pozostałe skośne, na ogół gaflowe lub bermudzkie. Dobrym przykładem barkentyny jest „Pogoria”.

Ożaglowanie typu barkentyna. Fot. Wikipedia

Fregata

Uważana za najpiękniejszy typ jednostki pływającej. Podobnie jak bryg ma przynajmniej trzy maszty, na wszystkich niesie ożaglowanie rejowe. Nazywana jest czasem pełnorejowcem. Zazwyczaj na ostatnim maszcie stawiany jest żagiel gaflowy. Żaglowiec typu fregata to na przykład „Dar Młodzieży”.

Fregata „Dar Młodzieży”. Fot. Patrick Wernhardt