Dzieje jachtu „Śmiały” na pokładzie „Daru Pomorza”

Dzienniki pokładowe, oryginalna bandera, elementy wyposażenia jachtu oraz historyczne fotografie to elementy wystawy o „Śmiałym”. Na „Darze Pomorza” od dzisiaj, 12 marca, można oglądać pamiątki po słynnym polskim jachcie i zapoznać się z postępem renowacji.

– „Śmiały” to niezwykle ważna jednostka dla historii polskiego żeglarstwa – mówił dr Robert Domżał, dyrektor Narodowego Muzeum Morskiego w Gdańsku otwierając wystawę. – Jacht dał początek nagradzaniu polskich żeglarzy „Rejsem Roku” do czego przyczyniło się opłynięcie Islandii, a wcześniej historyczny rejs dookoła Ameryki Południowej.

„Śmiały” to jacht typu J-140. Został zbudowany w 1958 roku dla Polskiego Związku Żeglarskiego. Skonstruował go zespół składający się z Henryka Kujawy, Włodzimierza Kuchty, Wojciecha Samolińskiego i Zdzisława Pieńkawy.

W latach 1965-1966 „Śmiały” pod dowództwem Bolesława Kowalskiego opłynął Amerykę Południową. Była to naukowa ekspedycja Polskiego Towarzystwa Geograficznego i jednocześnie pierwszy w historii polskiego żeglarstwa rejs oceaniczny, rozpoczęty i zakończony w polskim porcie.

W 1970 roku Andrzej Rościszewski z załogą jako pierwsi Polacy okrążyli na nim Islandię z zachodu na wschód, otrzymał wtedy pierwszą w historii nagrodę „Rejs Roku”.

Dwa lata później podczas rejsu do Spitsbergen na jachcie złamał się maszt. Rościszewski zdecydował się kontynuować rejs mimo awarii. Dopłynął do celu pokonując uszkodzoną jednostką ponad 1500 Mm. Później jacht służył głównie jako jednostka szkoleniowa, brał też udział m.in. w regatach The Tall Ships’ Races.

Wystawa „Śmiało naprzód. Historia i przyszłość jachtu „Śmiały” powstała z inicjatywy Narodowego Muzeum Morskiego w Gdańsku oraz Fundacji Klasyczne Jachty. Jej celem jest przybliżenie historii słynnej jednostki i prezentacja jej dokonań.

– Doszliśmy do wniosku że przy okazji odbudowy jachtu warto przybliżyć jego historię – mówi Radosław Paternoga, kurator wystawy. – Można obejrzeć dzienniki jachtowe ze słynnego rejsu wokół Ameryki Południowej, banderę podpisaną przez członków załogi, elementy wyposażenia, a także prestiżowe chilijskie odznaczenie „Gentil Hombre del Mar”. Tamtejsza społeczność rzadko odznaczała nim obcokrajowców, kapitan Bolesław Kowalski otrzymał je jako jedna z 14 osób w historii. Ciekawym eksponatem jest też tablica z pierwszą nagrodą „Rejsu Roku”, którą przekazała nam Fundacja Klasyczne Jachty.

W 2014 roku jacht został wyłączony z eksploatacji. Pod koniec 2017 roku na wniosek PZŻ „Śmiały” został wpisany do rejestru zabytków.

Fundacja Klasyczne Jachty od 2019 roku zajmuje się renowacją jednostki w ramach „Śmiałego Projektu”. Składa się on z dwóch etapów – renowacji i wyprawy jachtem historyczną trasą dookoła Ameryki Południowej.  Postępy prac są regularnie udostępniane na stronie Internetowej i na Facebooku organizacji.

– Od kilku lat remontujemy jednostkę – mówi Marcin Wągiel z Fundacji Klasyczne Jachty. – Mamy drobnych sponsorów i wolontariuszy. To ludzie w różnym wieku i z różnych środowisk. To pasjonaci, ludzie śledzący naszą aktywność w Internecie. Oprócz przekazania niektórych eksponatów, na wystawie pokazaliśmy zdjęcia ułożone chronologicznie od lat 60. do współczesności. Dokumentują historię jachtu i ukazują postępy prac przy renowacji.

Wystawę „Śmiało naprzód. Historia i przyszłość jachtu „Śmiały” można zwiedzić na pokładzie „Daru Pomorza” przy Molo Południowym w Gdyni do 8 maja 2022 roku od wtorku do niedzieli w godzinach 10:00 – 16:00.