Instalacje jachtowe – wszystko, co trzeba o nich wiedzieć

Zapewniają bezpieczeństwo, podnoszą komfort i sprzyjają ochronie środowiska. Instalacje jachtowe są nieodzownym elementem wyposażenia współczesnych jednostek.

Technika jachtowa rozwija się w ostatnich dekadach bardzo szybko. Jeszcze pół wieku temu wiele polskich jachtów morskich nie posiadało silnika, a prysznic lub toaleta była tylko w sferze marzeń. W międzyczasie zmieniły się zarówno przepisy prawa, standardy budowania jachtów, jak i oczekiwania samych żeglarzy, przez co łódki są coraz bardziej skomplikowanymi konstrukcjami. A instalacje jachtowe są ich ważnym elementem.

Instalacja elektryczna na jachcie

Na jachtach instalacja elektryczna jest niezbędna z kilku względów. Najważniejsze jest bezpieczeństwo – dzięki niej możliwe jest zasilanie lamp, świateł pozycyjnych, pomp, radia i całej elektroniki jachtowej. Podnosi też komfort korzystania z łódki, bo poza dosyć oczywistym oświetleniem wnętrza, daje też możliwość zamontowania chociażby lodówki czy bojlera.

Źródłem energii jest akumulator, który ładowany jest najczęściej z silnika, agregatów prądotwórczych, prądnic wiatrowych, hydrogeneratorów lub paneli słonecznych. Z kolei w portach i marinach można podłączyć się do tamtejszej instalacji. Rodzaje akumulatorów są różne. Rozruchowe na przykład służą do rozpoczęcia pracy silnika. Inne – utrzymujące stałe napięcie podczas eksploatacji – zasilają elektronikę jachtową. Ponieważ napięcie akumulatorowe różni się od tego, które znamy z mieszkań, żeby podłączyć do prądu np. laptopa czy inny sprzęt domowy potrzebne są inwertery transformujące i uzmienniające napięcie.

Instalacja elektryczna jest równocześnie bardzo wrażliwym elementem jachtu, podatnym na uszkodzenia, źle reagującym na wilgoć i sól. Dlatego ważne są regularne kontrole zarówno kabli, tablicy rozdzielczej, jak i akumulatora. Ten ostatni powinien znajdować się w odosobnionym, suchym, wentylowanym miejscu, pomieszczeniu na jachcie, z dala od silnika, zbiornika z paliwem, butli z gazem. Usterki tej instalacji mogą doprowadzić nie tylko do wyłączenia elektroniki jachtowej, ale przede wszystkim wybuchu pożaru. I nie jest to tylko teoria – takie wypadki zdarzają się regularnie.

Panele słoneczne zamontowane na szkunerze „Avontuur”.
Fot. Jean-Pierre Bazard/Wikipedia

Instalacja paliwowa na jachcie

Praktycznie każdy jacht morski jest wyposażony w silnik, co najczęściej wiąże się z obecnością instalacji paliwowej. Ma ona szczególne wymagania. Z jednej strony dostęp do niej powinien być na tyle łatwy, żeby móc przeprowadzać proste naprawy. Z drugiej zaś, musi być zabezpieczona przed przypadkowym uszkodzeniem. Pomieszczenie silnika musi być też odpowiednio wentylowane – nie tylko dla zapewnienia jego pracy, ale też ze względów bezpieczeństwa. W pomieszczeniu bowiem gromadzić się mogą łatwopalne gazy i opary. Instalacja paliwowa powinna być też regularnie przeglądana i czyszczona. Zwłaszcza zbiornik paliwa i filtr. Należy sprawdzać również stan kingstonu, czyli otworu czerpalnego, przez który przepływa woda do chłodzenia silnika.

Instalacja gazowa na jachcie

Kuchenka zasilana butlą z propan-butanem stanowi bardzo popularne wyposażenie kambuza. I tak jak w przypadku każdej instalacji gazowej, trzeba zachować przy niej szczególną ostrożność. Tym bardziej, że propan-butan jest cięższy od powietrza, więc może łatwo gromadzić się pod pokładem jachtu, zwłaszcza w zęzie. Butlę powinno się trzymać dobrze zamocowaną w osobnej, wentylowanej bakiście, a zawór powinien być otwierany tylko podczas używania kuchenki. W kolejności: zawór na butli – zawór przejściowy – zawór palnika i dopiero wtedy odpalenie palnika. Wyłączenie palnika powinno nastąpić przez kolejne odcinanie przepływu gazu zaworem – na butli gazowej – zaworu pośredniego – po zgaśnięciu płomienia palnika – zaworu palnika kuchenki. Dla bezpieczeństwa warto mieć też czujnik gazu.

Instalacja wodna i sanitarna na jachcie

Najprostsza instalacja wodna na jachcie to po prostu zbiornik na słodką wodę, z którego może być ona pobierana do picia, gotowania czy zmywania. Często instalacja jest bardziej skomplikowana i wykorzystuje także wodę morską, np. do spłukiwania toalety.

Coraz częściej mamy do czynienia z bardziej złożonymi systemami wodnymi i sanitarnymi, dzięki którym komfort przebywania na jachcie nie różni się wiele od tego znanego z domu. W takiej sytuacji woda ze zbiornika jest rozprowadzona za pomocą pompy po kolejnych punktach odbioru. Do bojlera, zlewozmywaka w kambuzie, umywalki i toalety. Nieczystości z dwóch pierwszych trafiają do zbiornika wody brudnej, natomiast z toalety do zbiornika na fekalia. Do punktów odbioru może być doprowadzona także woda zaburtowa.

Przy instalacji wodnej bardzo istotna jest ekologia. Do zmywania i mycia należy używać tylko detergentów biodegradowalnych, a zbiorniki z fekaliami i wodą brudną opróżniać tylko w ściśle określonych miejscach. Cały system należy też regularnie przepłukiwać i utrzymywać w odpowiedniej czystości.

Instalacja klimatyzacyjna

Coraz częściej na jachtach pojawia się klimatyzacja, która ma poprawić obieg powietrza oraz pozwolić na uzyskanie pożądanej temperatury wewnątrz. Taka instalacja wymaga nie tylko prądu, ale też wody do chłodzenia klimatyzatora. Dlatego na jachcie musi się znaleźć m.in. otwór czerpalny wody zaburtowej, pompa i odpływ. W przypadku większych jednostek, w maszynowni montuje się centralny chiller, a do wszystkich kabin doprowadza instalację zakończoną wymiennikami ciepła. Oczywiście instalację klimatyzacyjną także należy regularnie przeglądać i konserwować.