Jak się zmieni gdański Żuraw?

Jak wyglądała komora palowa, jakie towary przechowywano w magazynie kupieckim i co się działo w tawernie portowej – tego, w przyszłości, można będzie się dowiedzieć w gdańskim Żurawiu.

Gdański Żuraw – średniowieczny dźwig portowy, jeden z najcenniejszych zabytków i przede wszystkim jeden z symboli miasta – czekają duże zmiany. Narodowe Muzeum Morskie stara się o środki z Mechanizmu Finansowego Europejskiego Obszaru Gospodarczego na gruntowny remont swojego oddziału i stworzenie nowej wystawy stałej. W środę 12 lutego w Ośrodku Kultury Morskiej odbyły się konsultacje społeczne w tej sprawie, które zgromadziły ponad 30 mieszkańców miasta.

Konsultacje zgromadziły ponad 30 osób – muzealników, mieszkańców Gdańska i członków Rady Dzielnicy Śródmieście.
Fot. Jędrzej Szerle

– Jesteśmy muzealnikami i po latach pracy może dopaść nas myślenie schematami, co trochę zamyka oczy na inne punkty widzenia – mówi Szymon Kulas, zastępca dyrektora Narodowego Muzeum Morskiego w Gdańsku. – A konsultacje społeczne dają nam właśnie zupełnie inne spojrzenia na to, co chcemy zrobić, zwłaszcza jeżeli chodzi o wystawę – co chcemy pokazywać, w jaki sposób, i co jest najistotniejsze w Żurawiu.

Spotkanie zostało podzielone na dwie części. W pierwszej muzealnicy opowiedzieli o Żurawiu – stanie technicznym zabytku i zakresie renowacji, która obejmować będzie m.in. odnowienie elewacji, pogłębienie piwnic i wymianę instalacji, pomyśle na nową wystawę stałą oraz zajęciach edukacyjnych, które zostaną w oparciu o nią opracowane. Druga została poświęcona na dyskusję, w której wzięli udział mieszkańcy Śródmieścia i miłośnicy historii Gdańska.

Największe zainteresowanie wzbudziła aranżacja nowej ekspozycji, którą przedstawili Jadwiga Klim i Wojciech Ronowski. Wystawa rozlokowana zostanie w siedmiu salach, holu wejściowym i części dźwigowej. Kolejne pomieszczenia poświęcone zostaną nawigowaniu u ujścia Wisły i historii gdańskich latarni morskich, pracy urzędników portowych – poprzez rekonstrukcję komory palowej, pracy portu – przeładunkom, nabrzeżom, dźwigom i magazynom, funkcjonowaniu kantoru kupieckiego, rzemiosłom towarzyszącym szkutnictwu – m.in. powroźnictwu i żaglomistrzostwu, życiu tawerny portowej. We wnętrzu Żurawia nie zabraknie również sklepiku oraz tzw. sali mieszczańskiej, w której będą się odbywały zajęcia edukacyjne dla dzieci i młodzieży. Narracja nie będzie prowadzona za pomocą plansz z tekstem, ale filmów, których bohaterem będzie gdański kapitan Hans Kross.

W sali poświęconej nawigacji opowiedziana zostanie m.in. historia pierwszych gdańskich latarni morskich.

– Niezamierzone podobieństwo z Hansem Klossem bardzo nam się podoba, ale to autentyczna postać gdańskiego szypra, armatora i kupca, który pod koniec XVII wieku posiadał około 5 procent gdańskiej floty – tłumaczy Jadwiga Klim. – W centrum ekspozycji będą zabytki, wokół których zostaną zbudowane jej elementy – ciekawa scenografia, interesująca narracja i angażująca interakcja. Na przykład w tawernie będziemy chcieli wykorzystać zabytkowe wyposażenie stołowe i kuchenne, w sali poświęconej naprawom i rzemiosłom pokażemy autentyczne narzędzia wykorzystywane przez rzemieślników, a w komorze palowej znajdą się elementy wyposażenia wnętrz mieszczańskich.

Hall wejściowy Żurawia. Na ścianie widać hologram obiektu.

Po prezentacji nie obyło się bez pytań i wątpliwości. Mieszkańcy zauważyli m.in., że na skutek planowanego remontu i poszerzenia Długiego Pobrzeża linia Motławy oddali się od Żurawia, przez co jego pierwotna funkcja może stać się mniej czytelna. Nie obyło się też bez dyskusji na temat obecności multimediów na wystawie stałej – tu muzealnicy uspokajali, że wprawdzie zostaną zastosowane np. hologramy, animacje komputerowe i lustra interaktywne, ale nie zdominują one ekspozycji.

Jeżeli Narodowe Muzeum Morskie zdobędzie wnioskowane środki, to wszystkie prace remontowe i modernizacyjne potrwają trzy lata. Koszt inwestycji to 18 mln zł. Muzealnicy wciąż czekają na uwagi dotyczące Żurawia – można je przesyłać na adres mailowy konsultacje.zuraw@nmm.pl.

Żuraw, gdański średniowieczny dźwig portowy stojący nad brzegami Motławy, zbudowany został najprawdopodobniej w połowie XIV wieku, a obecną formę przyjął w latach 1442-1444. W 1945 roku został spalony i częściowo zrujnowany. Po odbudowie został przekazany powstającemu Muzeum Morskiemu, obecnie Narodowemu Muzeum Morskiemu. Żuraw jest obok fontanny Neptuna najważniejszym symbolem Gdańska. Jego cyfrowa wersja znalazła się nawet w drugiej i trzeciej części popularnej gry komputerowej „Wiedźmin”.