Ile łańcucha wydać przy kotwiczeniu? Zasada 3, 5 i 7 długości, poprawka na wiatr i wybór kotwicy do dna
Kotwiczenie jachtu to w dużej mierze pytanie, ile łańcucha wydać. Tradycyjna reguła każe mnożyć głębokość przez 3 do 7, ale rachunek sprawdzony w praktyce uwzględnia także siłę wiatru, prąd i długość jachtu. Wyjaśniamy, dlaczego kotwica trzyma, kiedy puszcza, jaką kotwicę dobrać do dna i jak policzyć łańcuch na spokojną noc.
Jacht na kotwicy w osłoniętej zatoce na Rodos · fot. Pjotr Mahhonin / Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0
Dziób jachtu z kotwicą pługową, łańcuchem i windą kotwiczną · fot. JLPC / Wikimedia Commons, CC BY-SA 3.0
Kolorowe znaczniki pokazują, ile łańcucha kotwicznego wydano · fot. Frank van Mierlo / Wikimedia Commons, licencja Attribution
Kotwica pługowa CQR na piaszczystym dnie · fot. C Smith / Wikimedia Commons, domena publiczna+1Kotwiczenie jachtu zaczyna się od prostego pytania: ile łańcucha wydać. Za mało, a kotwica wyrwie się z dna przy pierwszym mocniejszym podmuchu. Za dużo, a w ciasnej zatoce jacht zatoczy krąg, który zahaczy o sąsiada albo o płyciznę. Ten poradnik wyjaśnia, jak kotwica działa i jak policzyć łańcuch rozsądnie, a nie „na oko”.
Dlaczego kotwica trzyma
Wszystkie kotwice działają na tej samej zasadzie. Po rzuceniu na dno jednostka dryfuje i zaczyna ją ciągnąć. Im mniejszy kąt między łańcuchem a dnem, tym głębiej łapy zagłębiają się w grunt i tym większy opór stawia kotwica. Z tego samego powodu kotwicę da się podnieść dopiero wtedy, gdy łańcuch stoi pionowo, czyli jacht jest dokładnie nad nią.
Siła trzymania zależy przede wszystkim od typu kotwicy, jej masy i rodzaju dna, ale także od kąta między łańcuchem a dnem. Dlatego długość wydanego łańcucha jest tak ważna.
Klasyczna reguła: wielokrotność głębokości
Najstarsza zasada mówi, by długość łańcucha liczyć jako wielokrotność głębokości:
łańcuch: w praktyce 3 do 5 głębokości,
lekka lina kotwiczna: co najmniej 5 głębokości.
Gdy brakuje miejsca na długą linę, odcinek najbliższy kotwicy zastępuje się łańcuchem albo na linie umieszcza się dodatkowy ciężar, zwany prosiakiem. Obciążenie zmniejsza kąt pracy kotwicy i zwiększa siłę trzymania.
Zalecenia różnią się między szkołami. Według magazynu Yachting Monthly RYA radzi co najmniej 4:1, inni mówią o 7:1, a w zatłoczonych kotwicowiskach często spotyka się 3:1. Rod Heikell, autor przewodników żeglarskich, radził w tym magazynie zapomnieć o 3:1 i wydawać co najmniej 5:1, a przy wolnym miejscu więcej.
Lepsza reguła: licz wiatr, nie tylko głębokość
Christopher Smith w Yachting Monthly zwrócił uwagę na słabość samego mnożnika: nie uwzględnia on siły, która naprawdę szarpie jachtem, czyli wiatru. Zaproponował prostą regułę dla płytkich kotwicowisk (około 4 do 8 m):
metry łańcucha = prędkość wiatru w węzłach + długość jachtu w metrach
Przykład z artykułu: jacht 10-metrowy, prognoza do górnej granicy 4°B (16 węzłów), głębokość poniżej 8 m. Wystarczy 16 + 10 = 26 m łańcucha. Jeśli nadchodzi 7°B (33 węzły), potrzeba 33 + 10 = 43 m.
Dodatkowa długość jachtu to zapas na myszkowanie, czyli kołysanie się łodzi na kotwicy, tak żeby nie powstawał ciąg w górę. Kilka dodatkowych zasad z tego samego artykułu:
przy głębszych kotwicowiskach, około 10 do 15 m, mnóż prędkość wiatru przez 1,5,
przy prądzie dodaj około 4 m łańcucha na każdy węzeł prądu (wartość z pomiarów autora na jego 10-metrowym jachcie),
łańcuchy znakuje się zwykle co 10 m, więc wynik zaokrąl do najbliższej dziesiątki.
Autor pokazuje też, że klasyczny mnożnik bywa mylący: przy 4 m głębokości i wietrze 5°B jego rachunek daje 32 m łańcucha, czyli prawie 8:1.
Planuj na pogodę, która przyjdzie
Licz łańcuch według prognozowanego wiatru, a nie tego, który zastałeś, wpływając do zatoki. Zadaj sobie też pytania: czy kotwicowisko zapełni się w nocy? Jak zmieni się prąd, gdy odwróci się pływ?
Jaką kotwicę do jakiego dna
Typ | Przykłady | Mocne strony | Słabe strony |
|---|---|---|---|
Admiralicji (rybacka) | tradycyjna ze sztokiem | skały i wodorosty, składa się na płasko | małe pazury pełzną po innych dnach |
Pługowa | CQR, Delta, Kobra II | uniwersalna | ciągnięta mocno w miękkim piasku lub mule potrafi „orać” dno |
Pazurowa | Bruce | miękkie i średnie dna | długa krawędź słabo przebija wodorosty; tanie kopie bywają kruche |
Płaska | Danforth, Britany, Fortress | duża powierzchnia względem masy, miękkie i średnie dna | na ubitym piasku i żwirze ślizga się, słabo zakopuje się ponownie po zmianie kierunku ciągu |
Nowej generacji | Rocna, Spade, Manson Supreme, Bügel | łatwe wbijanie i ponowne zakopanie się, duża siła trzymania | projektowane z myślą o jachtach turystycznych, zwykle droższe |
Kotwiczenie krok po kroku
Wybierz miejsce osłonięte od prognozowanego wiatru, sprawdź na mapie rodzaj dna i głębokość.
Oszacuj krąg myszkowania: długość łańcucha plus długość jachtu, i upewnij się, że nie zahaczy o przeszkody ani o inne jednostki.
Podejdź pod wiatr lub prąd i zatrzymaj jacht nad wybranym punktem.
Opuść kotwicę na dno i wydawaj łańcuch, cofając się powoli.
Po wydaniu zaplanowanej długości daj krótko wsteczny: to napina łańcuch i wbija kotwicę w dno.
Wybierz dwa punkty na brzegu i obserwuj, czy się względem siebie nie przesuwają; włącz alarm kotwiczny w ploterze lub telefonie.
Warto też wiedzieć, że według przepisów Polskiego Rejestru Statków jachty z kotwicą cięższą niż 30 kg muszą mieć windę lub kabestan kotwiczny.
Więcej poradników o manewrach i wyposażeniu znajdziesz w dziale Baza wiedzy, a inspiracje na kolejne kotwicowiska w dziale Rejsy.
