Kapitan Maciej Dowhyluk upamiętniony w Alei Żeglarstwa Polskiego w Gdyni

Kapitan Maciej Dowhyluk, gdyński szkutnik i budowniczy jachtu „Opty”, na którym Leonid Teliga jako pierwszy Polak samotnie opłynął świat, został upamiętniony w Alei Żeglarstwa Polskiego w Gdyni. Tablicę z jego nazwiskiem odsłonięto 11 listopada 2026 roku, w Narodowe Święto Niepodległości, na falochronie południowym Basenu Jachtowego im. gen. Mariusza Zaruskiego. To 36. tablica w alei.

Uroczystość upamiętnienia Macieja Dowhyluka w Gdyni

W uroczystości wzięli udział przedstawiciele środowiska żeglarskiego i władz samorządowych, a także rodzina i przyjaciele kapitana. Pierwszy głos zabrał Jacek Wesołowski, komandor Jacht Klubu Morskiego „Gryf”, z którym kapitan Dowhyluk był związany przez wiele lat. Następnie wystąpiła Beata Zastawna, przewodnicząca Rady Miasta Gdyni. Sekretarz generalny Polskiego Związku Żeglarskiego Marek Stawiszyński przekazał żonie kapitana list od prezesa PZŻ, a głos zabrał też Jakub Wyrębski, pełniący obowiązki prezesa Pomorskiego Związku Żeglarskiego.

„Opty”: jacht, na którym Teliga opłynął świat

Najbardziej znanym jachtem kapitana Dowhyluka jest „Opty”. W latach 1965 i 1966 zbudował dla Leonida Teligi dwumasztowy jacht projektu Leona Tumiłowicza: około 10 metrów długości, niespełna 3 metry szerokości i silnik o mocy 7 KM. Na jego pokładzie Teliga w latach 1967 do 1969 samotnie opłynął glob jako pierwszy Polak. Jacht przez wiele miesięcy znosił oceaniczną żeglugę, zmienną pogodę i duże obciążenia. To najważniejsze świadectwo umiejętności kapitana Dowhyluka jako szkutnika.

Od „Rudego Rekina” do „Zeeny”: jachty Macieja Dowhyluka

Maciej Dowhyluk urodził się 19 sierpnia 1937 roku w Warszawie. Jako siedmiolatek, w czasie Powstania Warszawskiego, został ciężko ranny w wybuchu granatu i stracił obie nogi, a kolejne dziewięć miesięcy spędził w szpitalu. Pracy z drewnem i miłości do wody nauczył się w domu. Ojciec pokazywał mu, jak używać narzędzi, i pod jego okiem powstały pierwsze modele łodzi.

W 1950 roku wstąpił do Ligi Morskiej, a w 1953 roku ukończył kurs żeglarski na jeziorze Pogoria. W tym samym roku z dwoma kolegami zbudował pierwszą łódź, „Rudego Rekina”, niewielki jacht klasy P8 projektu Mieczysława Plucińskiego, którym przez trzy kolejne sezony żeglowali po Wielkich Jeziorach Mazurskich. W 1957 roku trafił do Jacht Klubu Morskiego „Gryf” w Gdyni, gdzie rozwijał umiejętności szkutnicze i zdobywał doświadczenie w żegludze morskiej.

W 1960 roku wśród baraków na gdyńskim nabrzeżu stał poważnie uszkodzony jacht „El Hakim”, ze zniszczonym dziobem, wgniecionym pokładem i bez balastu. Kapitan Dowhyluk uznał, że da się z niego zrobić własny jacht morski, i razem z kolegami odbudował go w około półtora roku, finansując pracę między innymi ze sprzedaży „Rudego Rekina”. Tak powstała „BeBe I”, a w kolejnych latach „BeBe II”, „BeBe III” i zwodowana w 2000 roku, 12-metrowa „Zeena”, zaprojektowana pod kątem jego własnych potrzeb żeglarskich. Kapitan nigdy nie prowadził dokładnego rejestru zbudowanych jachtów i nie liczył przebytych mil.

Rejsy i dwie Nagrody Conrada

Kapitan Dowhyluk sam regularnie wypływał w morze, najczęściej na Bałtyk i Morze Śródziemne, często z rodziną. W 1974 roku uczestniczył w Operacji Żagiel na pokładzie „Albatrosa”, którego wcześniej wyremontował. Za rejs z Gdyni do Pireusu na „BeBe III” otrzymał w 1988 roku Nagrodę Conrada, a w 2011 roku drugą, tym razem za całokształt dokonań. Otrzymał też odznaczenia za szczególne zasługi dla polskiego żeglarstwa. Zmarł 17 czerwca 2025 roku w Gdyni.

Aleja Żeglarstwa Polskiego w Gdyni

Od 2012 roku w Alei Żeglarstwa Polskiego upamiętniane są osoby, które najwięcej zrobiły dla polskiego żeglarstwa. Aleja powstała z inicjatywy Miasta Gdyni, Polskiego Związku Żeglarskiego, Ligi Morskiej i Rzecznej, Urzędu Morskiego w Gdyni oraz Pomorskiego Związku Żeglarskiego. Pierwszą tablicę poświęcono kapitanowi Władysławowi Wagnerowi, a w kolejnych latach upamiętniono między innymi Leonida Teligę, Henryka Jaskułę, Teresę Chojnowską-Liskiewicz, Józefa Unruga i Włodzimierza Głowackiego. O poprzednich tablicach pisaliśmy w tekście Aleja Żeglarstwa Polskiego w Gdyni ma już 35 tablic.

Upamiętnienie odbyło się w dniu szczególnie ważnym dla gdyńskiego środowiska żeglarskiego, które 11 listopada tradycyjnie kończy sezon. Po uroczystości przedstawiciele gdyńskich klubów i Pomorskiego Związku Żeglarskiego wspólnie opuścili banderę. Historię Jacht Klubu Morskiego „Gryf”, z którym kapitan Dowhyluk był związany przez wiele lat, przypominaliśmy przy okazji 90-lecia klubu.