Podwodny skansen w 3D

Działa już Wirtualny Skansen Wraków. Można go odwiedzać o dowolnej porze dnia i nocy, a wśród eksponatów znaleźć sześć wraków zalegających na Zatoce Gdańskiej. Najnowszy „oddział” Narodowego Muzeum Morskiego znajduje się w internecie, natomiast wraki ogląda się dzięki fotografii trójwymiarowej.

Wirtualny Skansen Wraków – pierwszy tego typu projekt w Polsce – to strona internetowa, która zaprasza do interaktywnej wycieczki po wrakach znajdujących się na Zatoce Gdańskiej. Powstanie strony jest częścią dwuletniego projektu naukowo – badawczego „Wirtualny Skansen Wraków Zatoki Gdańskiej. Ewidencja i inwentaryzacja podwodnego dziedzictwa archeologicznego”, który dofinansowany jest ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Głównym założeniem i celem projektu jest wykonanie trójwymiarowej dokumentacji wraków drewnianych jednostek z Zatoki Gdańskiej.

– Prace nad przeniesieniem obrazów ze świata podwodnego do rzeczywistości wirtualnej trwają od roku – wyjaśnia dr Tomasz Bednarz, archeolog podwodny z NMM, który kieruje projektem. – Do tej pory udało się nam umieścić w internecie sześć wraków. Kolejnych sześć będzie można oglądać już na przełomie tego i przyszłego roku. W kolejnych latach chcemy umieszczać w wirtualnym muzeum kolejne zalegające na dnie Zatoki i Bałtyku wraków.

W ekipie badawczej realizującej fotogrametryczną (zapewniającą wierne odwzorowanie perspektywiczne fotografowanego obiektu) dokumentację trójwymiarową są ponadto: Janusz Różycki, Wojciech Joński oraz Zbigniew Jarocki. Przedstawienie obrazów w formie trójwymiarowej było możliwe dzięki wykonaniu ponad 60 tys. zdjęć wraków.

– Metodę dokumentacji podwodnej, która związana jest z wykonywaniem fotogrametrycznych modeli 3D wraków, rozwijamy w NMM już od ponad dwóch lat i jesteśmy w pewnym sensie ekspertami w tej dziedzinie – dodaje Tomasz Bednarz. – Do każdego obiektu robimy kilka tysięcy fotogramów, które potem komputer składa w szczegółowy model trójwymiarowy. Efektem naszej pracy jest właśnie wirtualny skansen, czyli miejsce w internecie, gdzie można „zwiedzić” najważniejsze wraki spoczywające na dnie Zatoki Gdańskiej. Chcemy w przyszłości, kontynuując nasz projekt, pływać do tych wraków cyklicznie, fotografować je i nakładać kolejne warstwy zdjęć na te już istniejące. Powstałaby wówczas opcja śledzenia zmian zachodzących na poszczególnych wrakach na przestrzeni kolejnych lat.

Prezentowane modele wraków, wśród których jest m.in. XIX-wieczny „Porcelanowiec”, są wiernym odwzorowaniem rzeczywistego wyglądu tych obiektów zalegających na dnie Zatoki Gdańskiej. Tak właśnie widzą je archeologowie podwodni podczas swojej pracy – z tą różnicą, iż niska przejrzystość wody nie pozwala na obserwację dalszą niż 2-3 metry, tymczasem na stronie „Wirtualny Skansen Wraków” można objąć wzrokiem cały wrak. Do końca roku Narodowe Muzeum Morskie planuje umieścić w „Wirtualnym Skansenie” 13 wraków z Zatoki Gdańskiej, a w następnych latach systematycznie wzbogacać stronę o kolejne stanowiska archeologiczne.

Strona skansenu to nie tylko trójwymiarowe fotografie. Każdy wrak jest dokładnie opisany, z wymiarami, danymi technicznymi, okolicznościami odkrycia, miejscem i głębokością zalegania oraz historią prac badawczych prowadzonych na jednostce.

– Dzisiejsze muzea chcą się cyfryzować, wchodzić w nowe formy przekazu i najnowsze technologie – tłumaczy Szymon Kulas, zastępca dyrektora NMM. – To ważny trend. Jednym z celów każdej współczesnej instytucji kultury jest upowszechnianie zabytków w formie multimedialnej. To z kolei wiąże się z unowocześnianiem i uatrakcyjnianiem oferty. Projekt „Wirtualny Skansen Wraków” jest częścią metamorfozy, którą przechodzimy jako muzeum. Naszą główną misją jest prezentowanie eksponatów i ich ochrona, ale robimy to coraz częściej za pomocą skanerów laserowych i optycznych, drukarki 3D, czy rozszerzonej rzeczywistości.

Modele obiektów podwodnych zamieszczonych w „Wirtualnym Skansenie Wraków” można oglądać na smartfonach, przy użyciu urządzeń do wirtualnej rzeczywistości typu Google Cardboard lub Oculus DK1 i DK2. Potęguje to dodatkowo uczucie trójwymiarowości i przestrzenności prezentowanych stanowisk podwodnych.

Muzeum planuje wdrożenie specjalnej, stacjonarnej wersji „Wirtualnego Skansenu Wraków” na najnowszą wersję Oculus i inne gogle Virtual Reality. Pozwoli to na wirtualne „pełne zanurzenie” w wodach Zatoki Gdańskiej i poruszanie się po stronie skansenu bez wychodzenia z podwodnego świata.

Strona Wirtualnego Skansenu Wraków