Sport i regaty

Słynne regaty: Puchar Ameryki

Mało jest regat, o których można powiedzieć, że są „naj”. A Puchar Ameryki kojarzony jest jako najstarszy, najważniejszy i najbardziej prestiżowy. I jest w tym wiele prawdy. Puchar …

Americas Cup Donan raven wikipedia2013 Americas Cup Donan.raven wikipedia
Galeria zdjęć (3) - zobacz wszystkie

Mało jest regat, o których można powiedzieć, że są „naj”. A Puchar Ameryki kojarzony jest jako najstarszy, najważniejszy i najbardziej prestiżowy. I jest w tym wiele prawdy.

Puchar Ameryki istnieje od drugiej połowy XIX wieku i jak utrzymują organizatorzy, jest to najstarsza międzynarodowa impreza sportowa. Jej nazwa nie powstała, jak można by sądzić, od nazwy kontynentu, ale od szkunera „Ameryka” („America”) z Yacht Klubu Nowy Jork, który w 1851 roku zwyciężył w brytyjskich regatach wokół wyspy Wight (tej samej, z której rozpoczyna się wyścig Fastnet). Nagrodą za tą wygraną był posrebrzany dzbanek, pierwotnie nazywany „£100 Cup”.

Puchar Ameryki
Puchar Ameryki

Tytułowe trofeum. Fot. Biblioteka Kongresu/Wikipedia.

W 1857 roku załoga szkunera oficjalnie przekazała trofeum, nazywane już Pucharem Ameryki, Yacht Klubowi Nowy Jork z zastrzeżeniem, że ma to być „wieczny puchar wyzwań dla przyjaznej rywalizacji między narodami”. Kluczowe było tu słowo „wyzwanie”. Początkowo regaty o Puchar Ameryki odbywały się wówczas, kiedy ktoś rzucił je posiadaczowi trofeum. Tak narodziła się jedna z najważniejszych imprez żeglarskich na świecie.

Z powodu wojny secesyjnej, w której pogrążyły się Stany Zjednoczone w latach 60. XIX wieku, pierwsze regaty o Puchar Ameryki przeprowadzono dopiero w 1870 roku. Wyzwanie nowojorskim żeglarzom rzucił wówczas brytyjski przedsiębiorca James Ashbury, ale nie udało mu być pierwszym w 35-milowych regatach flotowych i trofeum pozostało w Nowym Jorku. Kolejna edycja odbyła się rok później, również za sprawą ambitnego Anglika, ale według nowej i obowiązującej do dzisiaj (choć z wieloma zmianami) formuły match racingowej, w której o zwycięstwo rywalizują w bezpośrednim pojedynku tylko dwa jachty, a nie flota łódek.

Od tego momentu regaty o Puchar Ameryki startują mniej więcej regularnie co kilka lat, a wyzwania zaczęli rzucać nie tylko Brytyjczycy, ale też Kanadyjczycy. Prestiż wyścigu zaczął też przyciągać kolejnych przedsiębiorców – od 1899 roku pięciokrotnie wyzwanie Amerykanom rzucał sir Thomas Lipton, znany zwłaszcza z produkcji herbaty. Trofeum po raz pierwszy opuściło USA dopiero w 1983 roku, po 26 regatach. Zwycięzcą został jacht „Australia II”, dowodzony przez Johna Bertranda, i – jak wówczas żartowano – regaty powinny zmienić nazwę na „Australia’s Cup”.

Puchar Ameryki
Puchar Ameryki

Obraz Fitza Hugha Lane’a przedstawiający zwycięstwo szkunera „Ameryka” w 1851 roku.

Wraz ze wzrostem popularności regat i ewolucją jachtingu zmieniał się także format Pucharu Ameryki. Przez pierwsze dekady zmieniano i udoskonalano różne systemy przelicznikowe, ale na przełomie lat 80. i 90. postanowiono w ogóle z nich zrezygnować, a imprezę zaczęto rozgrywać w klasach z góry ustalonych – początkowo IACC, następnie AC90, AC33 i AC72. W 2021 roku żeglarze popłyną w AC75. Wzrastająca liczba pretendentów do zdobycia Pucharu zmusiła do organizacji regat kwalifikacyjnych, również w formule match racingowej. Kwalifikacje w 1983 roku dorobiły się własnej marki i organizowane są pod nazwą Louis Vuitton Cup. Regaty o Puchar Ameryki nie mają jednego organizatora – za przeprowadzenie imprezy odpowiada obrońca tytułu, w konsultacji z innymi teamami.

Polski jacht nigdy nie wystartował w Pucharze Ameryki. Co nie znaczy, że nie było tam Polaków. Prawdopodobnie pierwszym był Czesław Marchaj, wybitny teoretyk żeglowania, który brał udział w pracach nad jachtem „Sovereign”, walczącym o to trofeum w 1964 roku. Następnych przyniosły ostatnie lata, kiedy w różnych teamach pływali m.in. Jacek Wysocki, Paweł Bielecki i Arkadiusz Ornowski. Największy sukces odniósł Karol Jabłoński, który był sternikiem hiszpańskiego teamu Desafío Español 2007, z którym doszedł do półfinału Louis Vuitton Cup.

Następna edycja Pucharu Ameryki odbędzie się w dniach 6-21 marca 2021 roku w Nowej Zelandii, a trofeum bronić będzie Royal New Zealand Yacht Squadron. Regaty eliminacyjne rozpoczną się październiku 2019 roku u wybrzeży Sardynii i weźmie w nich udział sześć teamów – z Włoch, Stanów Zjednoczonych, Wielkiej Brytanii, Malty i Holandii.

Strona regat

← Wróć do portalu

Czytaj również

Więcej artykułów
Czteroosobowa załoga Trynidadu i Tobago wychylona za burtę przechylonego jachtu RS21 13 listopada 202607:30 Żeglarstwo bez wzroku: zaufanie i czucie łódki Sport i regaty Mateusz Praszczak · 2 min czytania Corentin Horeau z uniesionymi rękami w kokpicie jachtu IMOCA MACSF po zwycięstwie w Route du Rhum 2026 12 listopada 202618:06 Route du Rhum 2026: Horeau wygrywa IMOCA z rekordem Sport i regaty Oskar Wojciechowski · 3 min czytania Kapitan Marek Lewenstein z nagrodą Żeglarski Gryf przy mikrofonie podczas Zachodniopomorskiej Gali Żeglarskiej w Szczecinie 12 listopada 202615:49 Żeglarskie Gryfy 2026: zgłoszenia do 6 grudnia Sport i regaty Oskar Wojciechowski · 1 min czytania Samorządowiec przemawia do mikrofonów, za nim czterech przedstawicieli samorządów Powiatu Puckiego 12 listopada 202614:11 Plan ochrony Zatoki Puckiej: uwagi do 13 listopada Turystyka Michał Łaszkiewicz · 2 min czytania Jachty klasy Star na trasie mistrzostw świata 2026 na Biscayne Bay w Miami 12 listopada 202613:15 Kusznierewicz 2. i 3. w wyścigach MŚ Star w Miami Sport i regaty Michał Łaszkiewicz · 3 min czytania Martinique Suchocka, reprezentantka Polski w Dakarze 12 listopada 202613:05 Martinique Suchocka 8. przed finałem w Dakarze Sport i regaty Mateusz Praszczak · 3 min czytania Żeglarz stoi przy maszcie i ciągnie fał, podnosząc grot na jachcie z czarnym kadłubem u skalistego wybrzeża 12 listopada 202612:00 Fał: co to jest i jak się nim stawia żagiel Baza wiedzy Oskar Wojciechowski · 2 min czytania Biała łódź motorowa Askeladden C76 Cruiser z silnikiem zaburtowym płynie ślizgiem po fiordzie 11 listopada 202609:00 Parker Poland przejmuje markę Askeladden Biznes Michał Łaszkiewicz · 3 min czytania Gala nagród Rejs Roku 2025, kategoria wyprawy i rejsy morskie 10 listopada 202616:37 Rejs Roku 2026: zgłoszenia do 10 grudnia Rejsy Oskar Wojciechowski · 2 min czytania Ślubowanie Olimpijskiej Młodzieżowej Reprezentacji Polski Dakar 2026 10 listopada 202616:05 Martinique Suchocka w Dakarze: Techno293 na YOG 2026 Sport i regaty Michał Łaszkiewicz · 2 min czytania Jacht Gedania z napisem na burcie przy czole lodowca 10 listopada 202615:50 Gedania 50 lat po wyprawie polarnej Boguckiego Historia Oskar Wojciechowski · 5 min czytania Szkolenie regionalne sędziów żeglarskich – zapraszamy do Szczecina 10 listopada 202614:33 Szkolenie sędziów żeglarskich w Szczecinie 14.11 Sport i regaty Michał Łaszkiewicz · 1 min czytania Niebieska flaga z logo World Sailing na tle przystani 10 listopada 202613:24 Kodeks kategoryzacji World Sailing: zmiany Sport i regaty Mateusz Praszczak · 2 min czytania Flota łodzi RS Venture Connect z czarnymi żaglami na wyścigu przed zabudową Portimão 10 listopada 202612:00 Centrum treningowe Portimão dla para żeglarzy Sport i regaty Mateusz Praszczak · 2 min czytania Pierwszy dzień mistrzostw świata klasy Star 2026 w Miami 10 listopada 202611:58 Kusznierewicz 40. w 1. wyścigu MŚ Star w Miami Sport i regaty Mateusz Praszczak · 2 min czytania Dwie uśmiechnięte kobiety w kamizelkach asekuracyjnych na łodzi przy piaszczystym brzegu jeziora 10 listopada 202607:30 JachtFilm 2026 w Kinie Wisła: program i bilety Turystyka Oskar Wojciechowski · 2 min czytania Żaglowy jacht przechylony w nocnym przyboju przy oświetlonym nabrzeżu na Maderze 9 listopada 202614:34 Polski żeglarz uratowany u Madery po orkanie Bruna Rejsy Mateusz Praszczak · 1 min czytania Jachty RC44 na trasie regat 44Cup Calero Marinas 2026 9 listopada 202613:14 44Cup 2026: finał cyklu RC44 w Kartagenie Sport i regaty Michał Łaszkiewicz · 1 min czytania Jachty regatowe podczas mistrzostw świata ORC 2026 w Sorrento we Włoszech 9 listopada 202611:09 ORC 2027: nowy VPP, ORC Light i mistrzostwa Sport i regaty Mateusz Praszczak · 2 min czytania Kamil Manowiecki  – mistrz świata mężczyzn w mistrzostwach świata X-15 w wingfoilu 2026 9 listopada 202610:17 Manowiecki mistrzem świata X-15 na Ibizie Sport i regaty Oskar Wojciechowski · 3 min czytania Trimaran SVR-Lazartigue Toma Laperche’a na mecie Route du Rhum 2026 w Pointe-à-Pitre 9 listopada 202610:05 Route du Rhum 2026: Tom Laperche wygrywa z rekordem Sport i regaty Oskar Wojciechowski · 3 min czytania W Miami rozpoczęły się mistrzostwa świata klasy Star 2026 9 listopada 202607:31 Kusznierewicz na mistrzostwach świata Star w Miami Sport i regaty Oskar Wojciechowski · 1 min czytania Okrągły wyświetlacz Galvanic Voice z zielonymi diodami na konsoli sterowej jachtu, obok kompas i radiotelefon B&G 9 listopada 202607:30 Galvanic Sailing: nowa aplikacja na jacht Biznes Oskar Wojciechowski · 2 min czytania Craig Wood z protezami nóg siedzi na burcie katamaranu Sirius II w marinie 8 listopada 202621:34 Craig Wood: film o samotnym rejsie przez Pacyfik Rejsy Mateusz Praszczak · 2 min czytania