WILQ morski radzi: ORC jest łatwe

Z poprzednich tekstów („Regaty morskie – po co komu przeliczniki?”, „Regaty w klasach wyrównawczych – kto je wygrywa?”) wiemy już po co są formuły wyrównawcze, z jakimi formułami możemy się zwykle spotkać ścigając się w Europie oraz co pokazują przeliczniki. Czas na przybliżenie jednej z najbardziej popularnej formuły wyrównawczej w Polsce – ORC (Offshore Racing Congress).

ORC korzysta z najbardziej zaawansowanego i dokładnego algorytmu obliczeniowego, którego zadaniem jest jak najdokładniejsze obliczenie oczekiwanej prędkości danego jachtu w zadanych warunkach. Brzmi skomplikowanie i naukowo? Być może tak, lecz nie taki diabeł straszny…

Świadectwa pomiarowe ORC dzielą się na dwie kategorie: ORC Club oraz ORC International.

Na początek przygody z formułą pomiarową wystarczy świadectwo klubowe (ORC Club), które uprawnia do startu w większości regat na poziomie towarzyskim i klubowym. Niewielkie wymagania formalne i dość prosta procedura uzyskania świadectwa są okupione niedokładnościami pomiarów/wyliczeń.

Dodatkowo na tym poziomie wszystkie dane są deklarowane przez właściciela i nie są sprawdzane przy wystawianiu świadectwa. To powoduje, że wśród części żeglarzy ścigających się „na poważnie”, pokutuje przeświadczenie o możliwości zafałszowania wyników pomiaru poprzez podanie nie do końca prawdziwych danych. Taka możliwość istnieje i dlatego przed regatami (w Polsce coraz częściej) prowadzone są inspekcje sprawdzające zgodność stanu faktycznego ze świadectwem – a to wszystko w imię uczciwej konkurencji.

Udział w regatach o poziomie mistrzowskim (mistrzostwa krajowe, kontynentalne, światowe) oraz w niektórych innych imprezach międzynarodowych obarczony jest obowiązkiem posiadania aktualnego świadectwa ORC International. To to samo co ORC Club, lecz zmierzone i potwierdzone przez uprawnionego mierniczego ORC. Świadectwo International zawiera też więcej szczegółowych informacji o jachcie, niż świadectwo ORC Club.

Międzynarodowe seminarium mierniczych ORC w Górkach Zachodnich, wiosna 2017. Fot. Paweł WILQ Wilkowski

Kto może uzyskać świadectwo ORC

Każdy, kto ma jednokadłubowy jacht morski, może uzyskać certyfikat ORC. Procedura jest prosta, nie wymaga od właściciela dogłębnej wiedzy na temat zasad pomiarów przyjętych przez IMS (International Measuring System) i niedroga. Świadectwo pomiarowe jest wystawiane na właściciela jachtu i ważne do końca danego roku kalendarzowego. Jak wygląda świadectwo ORC, pokazałem w pierwszym odcinku. Świadectwo pomiarowe, dla swej ważności, musi być podpisane przez właściciela.

Przygotowanie jachtu do uzyskania świadectwa – to jest łatwe

Należy (w miarę możliwości) przygotować dokumentację jachtu, z której można odczytać wiele wymiarów potrzebnych do uzyskania świadectwa pomiarowego. Jakie to wymiary – podpowie nam arkusz aplikacji on-line.

W razie wątpliwości warto skontaktować się z mierniczym ORC.

Dobrze jest pamiętać, że część danych uzyskuje się przez pomiary w części podwodnej kadłuba, więc warto zaplanować procedurę pomiarową, gdy jacht jest wyjęty z wody (np. przed sezonem).

Nie będę podawał szczegółów poszczególnych pomiarów, ani rad typu: „aby zmierzyć żagiel, warto jest go rozwinąć na płaskiej powierzchni”, bo nie ma na to miejsca, a wiele z tego typu zaleceń jest zawartych w przepisach IMS – niech lektura tych przepisów będzie elementem przygotowania się do procedury pomiarowej.

O czym warto wiedzieć – działanie programu VPP (warto zmierzyć wszystko)

Zebraliśmy już dane do nakarmienia aplikacji on-line. Pora na decyzję, czy poprzestać na zestawie danych sugerowanych przez ten arkusz, czy może jednak zadać sobie trochę trudu i zmierzyć jacht bardziej szczegółowo. Zapytacie – po co? Przecież na tym zestawie danych i tak dostanę świadectwo pomiarowe. Zgadza się, lecz pamiętajmy, że współczynniki wylicza program komputerowy VPP (velocity prediction program) – taki sam dla ORC Club i ORC International i wszędzie tam, gdzie brakuje mu jakiejś danej (zestaw danych do ORC Int jest znacznie szerszy niż w Club), sam przyjmie jakąś automatyczną wartość.

Wierzcie mi – to nie jest korzystne dla was – wszystkie drobne braki w danych, uzupełnione przez program, będą skutkowały wyliczeniem teoretycznej prędkości dla waszego jachtu wyższej, niż gdyby podano rzetelne i pełne dane. W sumie może dojść do przekłamań rzędu kilkunastu sekund na milę, a to bardzo dużo.

Reasumując – opłaca się podać rzetelne (właściwie zmierzone) i pełne (jak najmniej niewiadomych) dane jachtu.

Po przesłaniu danych do Biura Pomiarowego ORC i uiszczeniu stosownych opłat, bardzo szybko otrzymujemy zamówione świadectwo pomiarowe. I co teraz?

Teraz pozostaje nam już tylko zgłosić się do regat, w których jest klasyfikacja ORC, wystartować i żeglować jak najbliżej fizycznych możliwości jachtu. Potem pozostaje jeszcze odebrać puchar po regatach i pomyśleć o ORC International.

Pomiary stateczności na jachcie „Vataha”. Fot. Paweł WILQ Wilkowski

ORC Club vs International – konkurencja – serwis ORC

Kto ma ochotę na poważniejsze ściganie, np. w mistrzostwach Polski, nie uniknie pracy z mierniczym, ponadto czeka go procedura pomiarowa trwająca 2-3 dni (oby pogoda dopisała, bo część pomiarów może być dokonana jedynie przy spokojnej, niemal bezwietrznej, pogodzie). Tu wchodzą w grę pomiary wszystkich, lub prawie wszystkich, parametrów jachtu, włącznie z próbami stateczności. Czyli to samo, co w ORC Club, lecz trochę więcej…

W wielu regatach ORC obie kategorie (Club i Int) są klasyfikowane razem, a posiadanie cetryfikatu International nie wyklucza startów w regatach klubowych.

Czy Club, czy International – warto zarejstrować się (bezpłatnie) w Sailor Services na stronie ORC (jest polska wersja językowa). W tym serwisie możecie wyszukiwać świadectwa pomiarowe waszych konkurentów, dzięki czemu będziecie wiedzieli, o ile szybciej musicie od nich żeglować, żeby wygrać. Jest tam znacznie więcej funkcjonalności, a nawet można kupić program VPP, ale to już raczej dla najbardziej zaawansowanych, którzy mają ochotę pokombinować z optymalizacją jachtu pod formułę ORC.

Przydatne informacje i linki: Strona PZŻ Zakładka dotycząca ORC w PZŻ Strona ORC Strona prowadzona przez Tomasza Konnaka – w zakładce „Edu-re” jest kilka świetnie napisanych artykułów na temat formuł pomiarowych.