„Zaślubiny Polski z morzem” w Narodowym Muzeum Morskim

Od 8 lutego, w Narodowym Muzeum Morskim będzie można oglądać obraz Juliana Fałata „Zaślubiny Polski z morzem”. Dzieło powstało na pamiątkę powrotu Bałtyku do naszych granic i symbolicznej uroczystości zaślubin z udziałem gen. Józefa Hallera w roku 1920. We wtorek 7 lutego w gdańskim muzeum odbyła się prezentacja obrazu.

W wydarzeniu wzięli udział reprezentanci lokalnych samorządów, przedstawiciele marszałka województwa pomorskiego Mieczysława Struka, pomorscy muzealnicy. Dawid Krupiej, przedstawiciel patronującego wydarzeniu ministra dziedzictwa i kultury narodowej Jarosława Sellina, odczytał list skierowany do uczestników uroczystości.

„Jestem niezwykle rad, że obraz o tak podniosłej, patriotycznej tematyce znalazł się w zbiorach Narodowym Muzeum Morskim – napisał m.in. szef resortu. – Spróbujmy na chwile zatrzymać się na wymowie symbolicznego gestu zaślubin z morzem dokonanych przez generała Hallera. To w swej wymowie gest bardzo piękny, wzruszający, ale też z pewnością bardzo przemyślany. Państwu, które dopiero co swoją niepodległość odzyskało potrzebne były działania spajające i wpływające na budowanie współczesnej tożsamości. Można powiedzieć, że symboliczne odzyskanie dostępu do morza dokonane tym gestem dopełniło procesu scalenia ziem polskich”.

Dyrektor muzeum Jerzy Litwin zauważył w swoim wystąpieniu, że obraz Juliana Fałata jest dziełem wyjątkowym.

– Dziś przywracamy kulturze narodowej obraz długo pozostający w zapomnieniu, który z uwagi na rangę autora, należącego do ścisłej czołówki polskich malarzy, jak też na przedstawioną tematykę, jest zabytkiem najwyższej próby – mówił. – Jesteśmy bardzo szczęśliwi, że po wielu miesiącach żmudnych prac konserwatorskich możemy zaprezentować dzieło gościom Muzeum, tym bardziej, że jego prezentacja zbiega się z ważną rocznicą.

Zakupiony dzięki wsparciu MDiKN obraz „Zaślubiny Polski z morzem” jest najważniejszym elementem gromadzonego w Narodowym Muzeum Morskim zbioru zabytków związanych z tą uroczystością, do którego należy m.in. dedykowana gen. Józefowi Hallerowi akwarela Juliana Fałata, przedstawiająca pierwszą przejażdżkę generała po polskim morzu, która miała miejsce 11 lutego 1920 w Wielkiej Wsi oraz akwarele Henryka Uziembły – także uczestnika puckiej ceremonii.

Zaślubiny dokonane przez gen. Hallera odbyły się w Pucku. Przedstawiciele władz tego miasta obecni na wernisażu dzieła Juliana Fałata zaprosili wszystkich do udziału w dorocznych obchodach rocznicy historycznego wydarzenia. Ich początek zaplanowano na godz. 9.30 w piątek, 10 lutego na rynku miejskim. O godz. 10 odprawiona zostanie rocznicowa msza św. w puckiej farze, a następnie uczestnicy obchodów przeniosą się do portu rybackiego, gdzie m.in. zaplanowano występ Zespołu Wokalnego Klubu Marynarki Wojennej i zrzucenie z pokładu śmigłowca wieńca do wód Zatoki Puckiej.

Zaślubiny Polski z morzem 10 lutego 1920 r. – Generał Haller wraz z ministrem spraw wewnętrznych, Stanisławem Wojciechowskim oraz nową administracją Województwa Pomorskiego 10 lutego 1920 przybył do Pucka, gdzie dokonał historycznych zaślubin Polski z morzem. Tego dnia została odprawiona msza święta dziękczynna, celebrowana przez dziekana polowego ks. Antoniego Rydlewskiego. Kazanie wygłosił kapelan wojskowy frontu pomorskiego ks. Józef Wrycza. Podczas uroczystości poświęcono Banderę Polską, którą porucznik marynarki Eugeniusz Pławski wraz ze starszym marynarzem Florianem Napierałą podnieśli na maszcie na znak objęcia przez Polską Marynarkę Wojenną służby na Bałtyku. Oddano 21 salw armatnich. Rybak kaszubski, szyper Jakub Myślisz, przekazał symbolicznie straż w ręce polskiego marynarza. Aktu zaślubin dokonał gen. Józef Haller wrzucając platynowy pierścień – zakupiony przez polskich gdańszczan – w fale morza. W dniu tym Zatoka Pucka była zamarznięta, co Kaszubi uważali za dobry znak.

Julian Fałat – malarz i pedagog, jeden z najwybitniejszych artystów polskich przełomu XIX i XX wieku, członek polskich i europejskich stowarzyszeń twórczych oraz Królewskiej Akademii Sztuk Pięknych w Berlinie, wielokrotnie odznaczany medalami na wystawach międzynarodowych. Po studiach malarskich spędził kilka miesięcy w Rzymie, w 1884 był w Paryżu i w Hiszpanii, a w 1885 odbył podróż morską dookoła świata. W latach 1894-96 współpracował z Wojciechem Kossakiem przy panoramie „Berezyna”. W 1895 został powołany na stanowisko dyrektora Szkoły Sztuk Pięknych w Krakowie, w której gruntownie zreformował system nauczania, przekształcając tę uczelnię w nowoczesną Akademię Sztuk Pięknych (1900 r.). Do roku 1910 był rektorem Akademii. W okresie 1919-1921 mieszkał w Toruniu, gdzie założył Konfraternię Artystów. Po przejściu na emeryturę osiadł w miejscowości Bystra k. Bielska. Znakomity akwarelista, malował także olejno. We wcześniejszym okresie tworzył w konwencji realistycznej, z czasem rozjaśnił i wzbogacił paletę, a w akwarelach wprowadzał rozlaną plamę barwną. Zasłynął jako malarz scen myśliwskich rozgrywających się najczęściej w zimowej scenerii; malował też pejzaże, wiejskie sceny rodzajowe, portrety, widoki miejskie.