Zimowanie silnika zaburtowego i diesla jachtowego krok po kroku: paliwo, olej przekładni, płyn LLC i impeller

Zimowanie silnika jachtowego najlepiej zaplanować, gdy temperatura zaczyna stale spadać poniżej 10°C, i skończyć przed pierwszym silnym mrozem. Woda zostawiona w układzie chłodzenia albo w przekładni zamarza, zwiększa objętość i może rozsadzić obudowę, wymiennik ciepła lub pompę. Ten poradnik dotyczy wyłącznie silnika: o zbiornikach wody, żaglach i wentylacji kadłuba piszemy w poradniku o zimowaniu jachtu krok po kroku.

Jeśli silnik zbliża się do terminu przeglądu okresowego, wykonaj go przed odstawieniem na zimę. Ilość oleju, rodzaj smaru i położenie korków spustowych zależą od modelu, dlatego zawsze sprawdzaj je w instrukcji obsługi swojego silnika.

Czym różni się zimowanie silnika zaburtowego od diesla

Paliwo i stabilizator w silniku zaburtowym

Silnik zaburtowy odstawiaj ze świeżym paliwem, do którego dodano stabilizator przeznaczony do silników morskich. Paliwo bez dodatku utlenia się i tworzy w układzie paliwowym lepki osad, szczególnie groźny dla silników gaźnikowych. Paliwo starsze niż miesiąc lepiej wypompować i zastąpić świeżym. Po dodaniu stabilizatora uruchom silnik na około 10 minut, na wodzie albo z płukanką, żeby uzdatnione paliwo dotarło do całego układu, a potem wymień filtr paliwa.

Starszy zbiornik z odpowietrznikiem napełnij do około 95 procent: pełny zbiornik ogranicza skraplanie się wody, a wolne miejsce pozwala paliwu rozszerzać się przy zmianach temperatury. Nowsze zbiorniki, które nie wymieniają powietrza z otoczeniem, nie wymagają napełniania. W silnikach Honda przy postoju dłuższym niż 60 dni zbiornik przenośny i układ paliwowy opróżnia się całkowicie.

Olej silnikowy i zamgławianie cylindrów (4T)

W czterosuwie olej i filtr wymienia się co 100 godzin albo raz w sezonie, niezależnie od liczby przepracowanych godzin. Stary olej zawiera wilgoć i kwaśne produkty spalania, które przez zimę korodują wnętrze silnika. Stosuj olej do silników morskich, nigdy samochodowy. Po wymianie uruchom silnik i sprawdź szczelność: stara uszczelka filtra potrafi przykleić się do bloku, a podwójna uszczelka przepuszcza olej.

Zamgławianie pokrywa cylindry, tłoki i łożyska warstwą oleju konserwującego, która chroni je przed korozją. Najlepiej robić to na ciepłym silniku: wykręć świece i wpryśnij olej konserwujący do każdego cylindra zgodnie z instrukcją na opakowaniu. W silnikach Yamaha stosuje się też drugą metodę: silnik pracuje 10 minut na podwyższonych obrotach biegu jałowego z przenośnego zbiornika z niewielką ilością świeżego paliwa, oleju konserwującego i stabilizatora, a na koniec krótko zwiększa się obroty, aż z piasty śruby wyjdzie dym.

Silnik dwusuwowy 2T: co robi się inaczej

Klasyczny dwusuw zamgławia się tak samo jak czterosuw, olejem wpryskiwanym przez otwory świec. Wyjątkiem są dwusuwy z bezpośrednim wtryskiem paliwa (DFI, na przykład Mercury OptiMax): zamiast oleju konserwującego do każdego cylindra wlewa się przez otwór świecy jedną uncję (około 30 ml) oleju do silników DFI. Wymiana oleju silnikowego i filtra dotyczy tylko czterosuwów; paliwo, przekładnia, chłodzenie i smarowanie wyglądają w 2T tak samo.

Wymiana oleju w przekładni i płukanie silnika zaburtowego

Olej w przekładni wymienia się co 100 godzin albo raz w sezonie. Woda w oleju przekładniowym może zamarznąć i rozsadzić obudowę. Spuść olej dolnym korkiem i obejrzyj go: biały, kremowy albo spieniony olej oznacza wodę, zwykle z uszkodzonego uszczelniacza wału śruby, a najczęstszą przyczyną jest żyłka wędkarska nawinięta za śrubą. Przy podejrzeniu wody zleć serwisowi próbę ciśnieniową przekładni.

Nowy olej wtłaczaj od dołu, przez otwór spustowy, aż zacznie wypływać górnym otworem odpowietrzającym. Wkręć najpierw górną śrubę, potem dolną. Nie napełniaj przekładni od góry. Przy okazji zdejmij śrubę napędową, usuń żyłkę z okolicy uszczelniacza i nasmaruj wał smarem do zastosowań morskich.

Płukanie silnika zaburtowego wykonuje się słodką wodą, z płukanką nałożoną na wloty wody chłodzącej. Po płukaniu opuść silnik do pionu, żeby woda spłynęła z układu. Nasmaruj smarowniczki (na prowadnicy układu kierowniczego, kolumnie i mechanizmie zmiany biegów), wymień anody zużyte w 50 procentach i sprawdź płyn trymu: powinien być jasnoczerwony, a różowy lub mleczny oznacza wodę. Powierzchnie podatne na rdzę pokryj cienką warstwą oleju albo preparatem antykorozyjnym.

Przechowywanie silnika zaburtowego pionowo

Silnik zaburtowy przechowuj w pozycji roboczej, opuszczony do pionu, zarówno na przyczepie, jak i na stojaku. Pozostała w nim woda może wtedy sama wypłynąć, a uwięziona i zamarznięta potrafi poważnie uszkodzić silnik. Miejsce przechowywania powinno być suche i wolne od kurzu, a silnik okryty pokrowcem. Akumulator naładuj, wyjmij i trzymaj w chłodnym, suchym miejscu na ładowarce podtrzymującej.

Zimowanie diesla jachtowego w obiegu zamkniętym

W obiegu zamkniętym blok chłodzi płyn krążący przez wymiennik ciepła, a woda zaburtowa chłodzi tylko wymiennik. Zasada jest prosta: wodę zaburtową się spuszcza, płyn chłodzący zostaje. Płynu nie spuszcza się przed zimą ani przed długim postojem. Jeśli w układzie jest sama woda bez płynu LLC (Long Life Coolant), trzeba dodać LLC albo wodę spuścić. Stężenie LLC powinno wynosić od 30 do 60 procent; za dużo płynu obniża sprawność chłodzenia. Nie mieszaj płynów różnych typów i marek, bo może powstać szlam. Płyn wymienia się co rok, a płyn LLC co 2 lata.

Spuszczanie wody zaburtowej w dieslu Yanmar serii YM wygląda tak: podstaw naczynie pod zawory spustowe, otwórz zawory na przewodzie i na wymienniku ciepła, zdejmij boczną pokrywę pompy wody zaburtowej (cztery śruby), spuść wodę, załóż pokrywę i zamknij wszystkie zawory. Woda zaburtowa pozostawiona w układzie przy temperaturze poniżej 0°C może zamarznąć i uszkodzić wymiennik ciepła oraz pompę.

Diesel z obiegiem otwartym i impeller

W obiegu otwartym nie ma płynu chłodzącego: woda zaburtowa przepływa bezpośrednio przez blok silnika. Przed zimą trzeba więc usunąć wodę z całego silnika, przez wszystkie korki i zawory spustowe wskazane w instrukcji danego modelu. Volvo Penta zaleca, żeby zimowanie silnika stacjonarnego wykonał autoryzowany serwis, który dopilnuje spuszczenia całej wody.

Impeller, czyli gumowy wirnik pompy wody zaburtowej, w silnikach Yanmar serii YM wymienia się co 1000 godzin albo co 4 lata, nawet jeśli nie widać uszkodzeń. Przy przeglądzie zdejmij pokrywę pompy i obejrzyj wirnik: pęknięte lub nadszarpnięte łopatki, porysowane krawędzie albo uszkodzona płyta ścierna oznaczają, że pompa wymaga serwisu. Wirnik niszczy też praca silnika przy zbyt słabym wypływie wody chłodzącej.

Pozostałe czynności przy dieslu stacjonarnym

Przed zimą wymień olej, bo stary olej utlenia się i przyspiesza zużycie silnika. Spuść wodę z filtrów paliwa, a zbiornik opróżnij całkowicie albo napełnij, żeby nie skraplała się w nim woda. Nasmaruj linki i łożyska manetki, uszczelnij wlot powietrza i wydech, osusz zęzę i zabezpiecz komorę silnika przed deszczem. Akumulator doładowuj raz w miesiącu, wyjmij kluczyk i osłoń stacyjkę. Diesel Yanmar serii YM może stać bezczynnie do 6 miesięcy; przy dłuższym postoju trzeba skontaktować się z serwisem.

Lista kontrolna zimowania silnika krok po kroku

1. Paliwo ze stabilizatorem, 10 minut pracy silnika, nowy filtr paliwa.
2. Olej silnikowy i filtr wymienione (4T i diesel), szczelność sprawdzona.
3. Cylindry zamglone olejem konserwującym (w DFI olej do cylindrów).
4. Olej przekładni wymieniony od dołu, stary obejrzany pod kątem wody.
5. Śruba zdjęta, żyłka usunięta, wał nasmarowany.
6. Układ chłodzenia przepłukany i opróżniony; w dieslu woda zaburtowa spuszczona.
7. W obiegu zamkniętym płyn LLC w stężeniu 30 do 60 procent.
8. Impeller sprawdzony, wymieniony zgodnie z interwałem.
9. Smarowniczki, anody, płyn trymu i ochrona antykorozyjna.
10. Silnik zaburtowy pionowo, pod pokrowcem; akumulator naładowany i odłączony.

Najczęstsze błędy przy zimowaniu silnika łodzi

• Zbyt późne zimowanie, już po pierwszych mrozach.
• Niedolany zbiornik albo paliwo bez stabilizatora.
• Woda zostawiona w układzie chłodzenia, bo silnik nie został opuszczony do pionu.
• Stary olej w silniku i w przekładni na całą zimę.
• Brak zamgławiania cylindrów.
• Akumulator podłączony przez całą zimę.
• Napełnianie przekładni od góry i podwójna uszczelka filtra oleju.
• Spuszczanie płynu LLC z obiegu zamkniętego i mieszanie płynów różnych marek.

Po zimowaniu silnika warto zajrzeć do pozostałych poradników w Bazie wiedzy, gdzie zbieramy ponadczasowe teksty dla właścicieli jachtów.