Żeglarze wszech czasów: James Cook

Był jednym z największych podróżników w dziejach, który poszerzył granice znanego świata. James Cook podczas trzech wielkich wypraw odkrył przed Europejczykami olbrzymie połacie Pacyfiku i Oceanii.

James Cook urodził się 7 listopada 1728 roku we wsi Marton w północnej Anglii. Jego ojciec był robotnikiem rolnym. W wieku 13 lat zaczął pomagać ojcu na farmie, a trzy lata później rozpoczął pracę w sklepie w nadmorskiej wiosce Staithes. Po półtora roku Cook opuścił to miejsce wiedząc, że handel nie jest jego powołaniem, za to będąc zainteresowanym pracą na morzu. W związku z tym kolejnego zajęcia szukał w portowym miasteczku Whitby, gdzie trafił pod opiekę rodziny Walkerów, która miała firmę zajmującą się przewozem węgla.

Młody James Cook przez trzy lata regularnie pływał pomiędzy Tyne a Londynem. Poza nauką żeglarstwa i nawigacji uzupełniał również wiedzę w zakresie algebry, geometrii, trygonometrii i astronomii. Dzięki temu w 1752 roku – mając 24 lata – zdał egzaminy i zaczął zdobywać stopnie oficerskie we flocie handlowej. Niedługo później, w 1755 roku, zaciągnął się do Royal Navy, ponieważ uznał, że w ten sposób uda mu się szybciej awansować. Przeczucie go nie myliło – podczas wojny siedmioletniej uczestniczył w walkach oraz miał okazję stworzyć bardzo chwalone mapy Nowej Fundlandii.

W 1768 roku awansowany na porucznika Cook otrzymał od brytyjskiej Admiralicji zadanie przeprowadzenia badań astronomicznych na Tahiti oraz prowadzenia odkryć geograficznych na Pacyfiku. W podróż wyruszył z Plymouth 26 sierpnia na okręcie „Endeavour”. Najpierw z opłynięciem przylądka Horn dotarł na Tahiti, a następnie do Nowej Zelandii. 20 kwietnia 1770 roku jako pierwszy Europejczyk odkrył Australię. Do Wielkiej Brytanii wrócił 13 lipca 1771 roku. Jego odkrycia i dzienniki wzbudziły duże zainteresowanie. Dał się też poznać jako dowódca dbający o zdrowie i życie załogi. Dzięki temu objął dowództwo nad kolejną wyprawą.

13 lipca 1772 roku Cook na czele dwóch okrętów – „Resolution” i „Adventure” wypłynął ponownie na Pacyfik. Jego celem było odkrycie legendarnego Nieznanego Lądu Południowego (Terra Australis Incognita). Podczas trzyletniej wyprawy żeglarz trzykrotnie zbliżał się do koła podbiegunowego, jednak z powodu pól lodowych nie dotarł do Antarktydy. 29 lipca 1775 roku wrócił do Wielkiej Brytanii.

Rok później odkrywca wyruszył w kolejny rejs, tym razem na północny Pacyfik, żeby odnaleźć Przejście Północno-Zachodnie. Cook dotarł na Morze Beringa i przepłynął cieśninę Beringa, sporządził także mapę wybrzeży Alaski. Następnie w 1778 roku wrócił na Hawaje. Niestety podczas pobytu na jednej z wysp tego archipelagu doszło do konfliktu pomiędzy tubylcami a żeglarzami. 14 lutego 1779 roku eskalacja doprowadziła do wybuchu walk, podczas których James Cook zginął.

Po śmierci jego ciało zostało najprawdopodobniej, przynajmniej częściowo, zjedzone przez zabójców co uwiecznił Włodzimierz Wysocki w jednej ze swoich słynnych piosenek pod tytułem „Dlaczego Aborygeni zjedli Cooka?”.