Jak przechowywać żagle zimą: mycie, suszenie, zwijanie i serwis w żaglowni

Żagiel spędza zimę w worku przez kilka miesięcy, dlatego błąd popełniony w październiku widać dopiero w kwietniu: czarne plamy pleśni, trwałe załamania tkaniny albo przeszycie, które puszcza przy pierwszym mocniejszym podmuchu. Dwaj najwięksi wrogowie żagla to promieniowanie UV i sól, a zimą dochodzi do nich wilgoć. Poniżej kolejność prac, którą zalecają żaglownie, od zdjęcia żagli z jachtu po jesienną wizytę u żaglomistrza.

Przechowywanie żagli zimą krok po kroku

1. Zdejmij wszystkie żagle z jachtu. Grot na bomie i fok nawinięty na sztag nie powinny zimować na łódce. Przed zdjęciem foka odepnij szoty, zluzuj fał i wyciągacz grota.
2. Rozłóż żagiel na płasko w dobrym świetle. Obejrzyj go centymetr po centymetrze: przetarcia, luźne lub pęknięte szwy, rogi, kieszenie listew, lik przedni i linkę liku tylnego.
3. Wypłucz sól słodką wodą. Żagiel ze słoną wodą schnie znacznie wolniej, bo sól wiąże wilgoć z powietrza.
4. Wysusz go do końca. Suchy żagiel jest równie ważny jak czysty. Wilgotny żagiel zwinięty albo spakowany na dłużej niż dzień lub dwa zaczyna pleśnieć.
5. Zajmij się listwami. Gdy żagiel będzie składany, listwy wyjmij i opisz wodoodpornym pisakiem, która do której kieszeni. Gdy żagiel będzie zwijany, listwy mogą zostać, ale zluzuj ich naprężenie.
6. Zwiń albo złóż żagiel, za każdym razem w innych miejscach. Te same linie złożeń powtarzane co roku zamieniają drobne zagniecenia w trwałe załamania.
7. Opisz worki i odłóż żagle w suche, przewiewne miejsce. Przy kilku żaglach podpisane worki oszczędzają wiosną szukania.

Żagle to tylko część zimowych porządków. Pełną listę prac przy kadłubie, silniku i instalacji wody opisaliśmy w poradniku zimowanie jachtu krok po kroku.

Mycie żagli i pleśń na żaglu

Mycie żagli przed zimą zaczyna się od płukania słodką wodą. Woda ma spłynąć po całej powierzchni żagla i zabrać sól. Słodką wodą warto też wypłukać okucia: rogi, kausze, oczka i suwaki liku. Spinakery z nylonu płucze się szczególnie starannie i suszy do końca, bo wilgoć w kolorowej tkaninie powoduje przebarwienia.

Do brudniejszych miejsc wystarczy ciepła woda z łagodnym płynem do mycia i miękka szczotka, a potem ponowne płukanie. Nie używaj rozpuszczalników ani wybielaczy. Rozpuszczalników szczególnie unikaj przy żaglach laminowanych. U części producentów chemia unieważnia też gwarancję, więc przed użyciem czegokolwiek poza wodą sprawdź zalecenia producenta swojego żagla.

Pleśń na żaglu najłatwiej po prostu wyprzedzić. Gdy już się pojawi, płukanie wodą usunie brud z powierzchni, ale nie plamę: pleśń, która weszła w strukturę tkaniny, zostawia trwałe przebarwienia. Zaatakowany żagiel trzymaj z dala od czystych, żeby pleśń się nie przeniosła, i oddaj go do prania w żaglowni, która ma środki przeznaczone do takich zabrudzeń.

Dakron i laminat: zwijać czy składać

Dla włókien najlepsze jest przechowywanie żagla w rolce. Żagle laminowane, czyli najczęściej regatowe żagle z folii i włókien technicznych, powinny być wyłącznie zwijane. Jeśli laminat trzeba złożyć, nie wolno składać go w tych samych miejscach, zwłaszcza gdy ma wewnątrz włókna węglowe.

Żagiel z dakronu też najlepiej zwinąć, ale grot typowego jachtu turystycznego w rolce często nie mieści się w garażu. Wtedy dakron można złożyć, delikatnie i tylko tyle, ile trzeba: w pasy szerokości około metra, równolegle do liku tylnego, za każdym razem zmieniając miejsca zagięć. Okienek z folii w żaglu nie zginaj, bo kruszą i pękają. Spinaker, genaker i blister lepiej złożyć porządnie niż na całą zimę wepchnąć luzem do worka.

Rolfok, rolgrot i lazy bag przed zimą

Żagle rolowane mają wszyty pas ochronny UV wzdłuż liku tylnego i dolnego. Działa tylko wtedy, gdy po zrolowaniu jest na zewnątrz, i to on ma przyjmować szkody od słońca, bo jego wymiana jest dużo tańsza niż nowy żagiel. Szwy i taśmy w rogu fałowym i halsowym rolfoka oraz w rogu szotowym rolgrota są wystawione na słońce przez cały czas. Utrata ich wytrzymałości jest praktycznie niewidoczna, a ujawnia się dopiero wtedy, gdy przeszycie puści w mocnym wietrze.

Rolfoka nie zostawia się na sztagu na zimę. Zimowe wichury potrafią rozwinąć i podrzeć żagiel, a łopoczący fok może zepchnąć jacht stojący na lądzie z podpór. Zdjęcie żagla przedłuża też życie samego pasa UV. W rolgrocie przy dłuższym postoju trzeba zluzować fał, żeby lik nie rozciągał się pod stałym naprężeniem.

Pokrowiec na bomie, czyli lazy bag albo klasyczny pokrowiec grota, chroni żagiel przed UV w sezonie, między wyjściami na wodę. Na zimę grot schodzi z bomu i trafia do worka. Żagle, które zimują na jachcie, na bomie lub na sztagu, zużywają się wyraźnie szybciej niż te zdjęte i schowane.

Gdzie trzymać żagle przez zimę

Najlepsze miejsce jest suche, przewiewne i choć trochę ogrzewane, w temperaturze zbliżonej do pokojowej. Mróz szkodzi włóknom i laminatom. Sucha piwnica sprawdza się lepiej niż zimny garaż. Kabina jachtu nie jest dobrym miejscem, bo żagle są tam narażone na wilgoć i duże wahania temperatury.

Worki z żaglami trzymaj nad podłogą: gryzonie chętnie zakładają w żaglach gniazda i przegryzają tkaninę. Nie kładź na nich ciężkich rzeczy. Zamki worków wypłucz słodką wodą albo przesmaruj silikonem w sprayu.

Serwis żagli i naprawa żagla w żaglowni

Przegląd w żaglowni raz w sezonie wychwytuje drobne usterki, zanim staną się poważną naprawą żagla. Żaglomistrz sprawdza kieszenie listew, liki, pokrowce żagli rolowanych, szwy i linki liku tylnego. W pierwszych latach zwykle wystarcza przeszycie taśm w rogach rolowanego żagla, a po trzech lub czterech latach taśmy należy wymienić w całości. Naszyte pokrowce UV warto przeszywać mniej więcej co trzy lata.

Najlepszy termin to jesień, zaraz po sezonie. Wiosną żaglownie są przeciążone zamówieniami, a zimą mają więcej wolnych mocy. Część żaglowni oferuje w pakiecie przegląd, naprawę, pranie i przechowanie żagli do wiosny. Pomaga też dziennik żagli: regularne zdjęcia żagla w trakcie pływania i zapis godzin użycia pozwalają żaglomistrzowi ocenić, jak zmienia się jego profil.

Kiedy wymienić żagiel

Żywotność żagla mierzy się w godzinach pływania i sezonach, a nie w latach, i zależy od tego, jak był używany i przechowywany. Starzejący się żagiel rozciąga się i traci profil: jacht trudniej się prowadzi, gorzej idzie ostro na wiatr i mocniej się przechyla. Zanim zamówisz nowy, zapytaj żaglomistrza o przeróbkę profilu (recut), która potrafi przywrócić nawet 90 procent pierwotnego kształtu i można ją wykonać raz lub dwa razy w życiu żagla. Małą dziurę albo przetarcie naprawiaj od razu: wiele poważnych awarii zaczyna się od łaty, której nikt nie nakleił na czas.

Więcej poradników znajdziesz w dziale Baza wiedzy.