Historia

Słyszeliście o… francuskim „odkrywcy” Wenus z Milo?

Zasłynął rejsami dookoła świata, odkryciem wielu wysp Polinezji oraz kilku terytoriów na Antarktydzie. Ustalił przybliżone położenie południowego bieguna magnetycznego, a na wyspie Vanikoro odkrył ślady zaginionej ekspedycji J.F. …

800px Atlas pittoresque800px Atlas pittoresque pl 025
Galeria zdjęć (4) - zobacz wszystkie

Zasłynął rejsami dookoła świata, odkryciem wielu wysp Polinezji oraz kilku terytoriów na Antarktydzie. Ustalił przybliżone położenie południowego bieguna magnetycznego, a na wyspie Vanikoro odkrył ślady zaginionej ekspedycji J.F. de La Pérousa. Jednak znakomity żeglarz, przyrodnik i poliglota Jules Dumont d’Urville zapisał się w jeszcze jednej, zaskakującej jak na żeglarza, dziedzinie…

Jules dumont d urville

Jules Dumont d’Urville.

Żeglarska kariera urodzonego w 1790 r. Julesa zaczęła się, gdy w wieku 17 lat zaciągnął się w Breście do marynarki wojennej. Myliłby się ten, kto sądziłby, że za takim wyborem życiowej drogi stało zamiłowanie do wojaczki czy życia na okręcie. D’Urvilla pociągała możliwość podróżowania po całym świecie, docierania do egzotycznych lądów i prowadzenia badań naukowych.

Pracując na lądzie nigdy nie miałby szans na realizację swojej badawczej pasji. Trzeba jednak oddać słynnemu Francuzowi, że choć to nie żeglarstwo jako takie skłoniło go do bycia żeglarzem, pełnił swoje zawodowe obowiązki na kolejnych okrętach sumiennie i profesjonalnie.

Prawdziwa morska przygoda Urvilla zaczęła się w roku 1819. Był już wówczas porucznikiem marynarki i dał się poznać jako zapalony botanik i entomolog. Pasja naukowa zdecydowała o powierzeniu mu misji przeglądu i korekty map Morza Śródziemnego i Czarnego. W ten rejs wyruszył na pokładzie barku „La Chevrette”. Wyprawa okazała się przełomowym wydarzeniem w historii… sztuki.

Wersji tego co stało się podczas postoju Francuzów u wybrzeży greckiej wyspy Milos na Morzu Egejskim jest kilka. Jedna wskazuje na to, że Jules Dumont d’Urville zauważył wykopaną przez greckiego chłopa rzeźbę bogini Wenus i nakłonił do jej kupna francuskiego ambasadora w Konstantynopolu. Inna zapewnia, że to ambasador uczynił go pośrednikiem przy pozyskaniu posągu.

Kolejne relacje podają, że pierwszym, który zauważył bezcenne znalezisko Greka był kapitan innego francuskiego statku uczestniczącego we francuskiej ekspedycji. Niezależnie od tego, jak było naprawdę, uznaje się, że odpowiedzialnym za to, by Wenus trafiła we francuskie ręce (jako prezent ambasadora dla króla Ludwika XVIII), uczyniono d’Urvilla.

Zdobycie jednej z najsłynniejszych dziś rzeźb nie było łatwe. Negocjacje w sprawie zakupu posągu trwały jakiś czas, a Francuzów przepłacili Grecy. Poddani Ludwika, chcąc nie chcąc, musieli zapłacić więcej. Kiedy jednak zamierzali zabrać rzeźbę na statek, który miał przetransportować ją do Francji, Wenus była już na pokładzie greckiego okrętu. Stoczono o nią prawdziwą batalię gróźb i szantaży (a niektórzy twierdzą nawet, że nie obyło się bez wystrzałów armatnich), którą ostatecznie wygrali Francuzi. Najskuteczniejszą bronią okazały się pieniądze. Kosztowało ich to 6 tysięcy franków.

Wenus z Milo.

Nie tylko szczegóły odkrycia i pozyskania przez Francuzów rzeźby, różnią się w wielu relacjach. Do dziś toczą się spory o to, jak Wenus straciła ręce. Oficjalnie uważa się, że w chwili odkrycia już ich nie miała. Są jednak i takie doniesienia, według których straciła je podczas przenoszenia na grecki statek, albo w czasie sporu między Francuzami i Grekami, który wcale nie miał pokojowego przebiegu.

Byli i tacy, którzy utrzymywali, że Wenus straciła górne kończyny podczas katastrofy morskiej, w której rozbił się francuski okręt. Sporów i niejasności wokół jednej z najsłynniejszych rzeźb jest zresztą więcej. Dotyczą autorstwa posągu, powodów uszkodzenia podstawy rzeźby, ułożenia nieistniejących dziś rąk, rekwizytów, które Wenus dzierżyła i biżuterii, która ją zdobiła. Szum medialny i aura tajemniczości sprawia, że dziś moglibyśmy uznać, że te wszystkie tajemnice to element szerszej kampanii marketingowej wokół słynnego eksponatu ze zbiorów Luwru.

Wróćmy jednak do Julesa Dumonta d’Urvilla – operacja „Wenus” przyniosła mu sławę dzielnego oficera marynarki i Legię Honorową, którą przyjął z rąk króla. W kolejny dalekomorski rejs wyruszył już jako kapitan i zastępca dowódcy fregaty „La Coquille”. Był to jego pierwszy rejs dookoła świata. Czas na pokładzie dzielił między obowiązki oficera i pracę badawczą nad okazami roślin i owadów zbieranych podczas postojów na kolejnych wyspach.

Po powrocie do Francji powierzono mu kolejną misję. Tym razem, jako dowódca „L’Astrolabe”, w roku 1826, popłynął w rejon Oceanii, gdzie m.in. poszukiwał śladów rozbitków z wyprawy kapitana de La Pérousa. Jeden z zaginionych statków także nosił imię „L’Astrolabe”. D’Urville żeglował u wybrzeży Australli, Nowej Zelandii, Fidźi i Nowej Gwinei, dokonując wielu odkryć geograficznych i przyrodniczych. Na wyspie Vanicoro jego marynarze natrafili na szczątki dwóch okrętów de La Pérousa.

Po powrocie do ojczyzny d’Urville napisał książkę, w której zawarł informacje o wszystkich ważniejszych podróżach wokół globu od czasów Magellana. Książka stała się bestsellerem i na zaproszenie do kolejnej dalekomorskiej wyprawy słynny żeglarz nie musiał długo czekać. Tym razem dwa okręty pod jego dowództwem skierowały się na południe, w stronę Antarktydy.

Ta podróż i poczynione odkrycia przyniosły mu jeszcze większą sławę i stopień kontradmirała. Towarzystwo Geograficzne odznaczyło go medalem, a on sam zabrał się za spisywanie wspomnień z podróży i opisywania dokonanych odkryć, czego efektem było kilkutomowe dzieło „Wyprawa do Bieguna Południowego i Oceanii”. Jego dalsza kariera pisała się w najpiękniejszych barwach.

Bibliothèque nationale de France

Katastrofa kolejowa w Meudon.

Niestety, fortuna kołem się toczy… 8 maja 1842 d’Urville wraz z zoną i 16-letnim synem wybrał się do Parku Wersalskiego, gdzie z okazji urodzin Ludwika Filipa I odbywał się pokaz atrakcji wodnych. Po spacerze, oficer i jego najbliżsi w drogę powrotną wyruszyli pociągiem. Do domu nigdy nie dotarli, ponieważ pociąg, którym jechali wykoleił się z powodu niedostosowania lokomotywy do liczby kabin pasażerskich. Trzyosobowa rodzina d’Urvillów zginęła, a z nimi niemal 60 innych pasażerów. 117 osób zostało rannych. Była to największa wówczas katastrofa w historii kolejnictwa.

← Wróć do portalu

Czytaj również

Więcej artykułów
Czteroosobowa załoga Trynidadu i Tobago wychylona za burtę przechylonego jachtu RS21 13 listopada 202607:30 Żeglarstwo bez wzroku: zaufanie i czucie łódki Sport i regaty Mateusz Praszczak · 2 min czytania Corentin Horeau z uniesionymi rękami w kokpicie jachtu IMOCA MACSF po zwycięstwie w Route du Rhum 2026 12 listopada 202618:06 Route du Rhum 2026: Horeau wygrywa IMOCA z rekordem Sport i regaty Oskar Wojciechowski · 3 min czytania Kapitan Marek Lewenstein z nagrodą Żeglarski Gryf przy mikrofonie podczas Zachodniopomorskiej Gali Żeglarskiej w Szczecinie 12 listopada 202615:49 Żeglarskie Gryfy 2026: zgłoszenia do 6 grudnia Sport i regaty Oskar Wojciechowski · 1 min czytania Samorządowiec przemawia do mikrofonów, za nim czterech przedstawicieli samorządów Powiatu Puckiego 12 listopada 202614:11 Plan ochrony Zatoki Puckiej: uwagi do 13 listopada Turystyka Michał Łaszkiewicz · 2 min czytania Jachty klasy Star na trasie mistrzostw świata 2026 na Biscayne Bay w Miami 12 listopada 202613:15 Kusznierewicz 2. i 3. w wyścigach MŚ Star w Miami Sport i regaty Michał Łaszkiewicz · 3 min czytania Martinique Suchocka, reprezentantka Polski w Dakarze 12 listopada 202613:05 Martinique Suchocka 8. przed finałem w Dakarze Sport i regaty Mateusz Praszczak · 3 min czytania Żeglarz stoi przy maszcie i ciągnie fał, podnosząc grot na jachcie z czarnym kadłubem u skalistego wybrzeża 12 listopada 202612:00 Fał: co to jest i jak się nim stawia żagiel Baza wiedzy Oskar Wojciechowski · 2 min czytania Biała łódź motorowa Askeladden C76 Cruiser z silnikiem zaburtowym płynie ślizgiem po fiordzie 11 listopada 202609:00 Parker Poland przejmuje markę Askeladden Biznes Michał Łaszkiewicz · 3 min czytania Gala nagród Rejs Roku 2025, kategoria wyprawy i rejsy morskie 10 listopada 202616:37 Rejs Roku 2026: zgłoszenia do 10 grudnia Rejsy Oskar Wojciechowski · 2 min czytania Ślubowanie Olimpijskiej Młodzieżowej Reprezentacji Polski Dakar 2026 10 listopada 202616:05 Martinique Suchocka w Dakarze: Techno293 na YOG 2026 Sport i regaty Michał Łaszkiewicz · 2 min czytania Jacht Gedania z napisem na burcie przy czole lodowca 10 listopada 202615:50 Gedania 50 lat po wyprawie polarnej Boguckiego Historia Oskar Wojciechowski · 5 min czytania Szkolenie regionalne sędziów żeglarskich – zapraszamy do Szczecina 10 listopada 202614:33 Szkolenie sędziów żeglarskich w Szczecinie 14.11 Sport i regaty Michał Łaszkiewicz · 1 min czytania Niebieska flaga z logo World Sailing na tle przystani 10 listopada 202613:24 Kodeks kategoryzacji World Sailing: zmiany Sport i regaty Mateusz Praszczak · 2 min czytania Flota łodzi RS Venture Connect z czarnymi żaglami na wyścigu przed zabudową Portimão 10 listopada 202612:00 Centrum treningowe Portimão dla para żeglarzy Sport i regaty Mateusz Praszczak · 2 min czytania Pierwszy dzień mistrzostw świata klasy Star 2026 w Miami 10 listopada 202611:58 Kusznierewicz 40. w 1. wyścigu MŚ Star w Miami Sport i regaty Mateusz Praszczak · 2 min czytania Dwie uśmiechnięte kobiety w kamizelkach asekuracyjnych na łodzi przy piaszczystym brzegu jeziora 10 listopada 202607:30 JachtFilm 2026 w Kinie Wisła: program i bilety Turystyka Oskar Wojciechowski · 2 min czytania Żaglowy jacht przechylony w nocnym przyboju przy oświetlonym nabrzeżu na Maderze 9 listopada 202614:34 Polski żeglarz uratowany u Madery po orkanie Bruna Rejsy Mateusz Praszczak · 1 min czytania Jachty RC44 na trasie regat 44Cup Calero Marinas 2026 9 listopada 202613:14 44Cup 2026: finał cyklu RC44 w Kartagenie Sport i regaty Michał Łaszkiewicz · 1 min czytania Jachty regatowe podczas mistrzostw świata ORC 2026 w Sorrento we Włoszech 9 listopada 202611:09 ORC 2027: nowy VPP, ORC Light i mistrzostwa Sport i regaty Mateusz Praszczak · 2 min czytania Kamil Manowiecki  – mistrz świata mężczyzn w mistrzostwach świata X-15 w wingfoilu 2026 9 listopada 202610:17 Manowiecki mistrzem świata X-15 na Ibizie Sport i regaty Oskar Wojciechowski · 3 min czytania Trimaran SVR-Lazartigue Toma Laperche’a na mecie Route du Rhum 2026 w Pointe-à-Pitre 9 listopada 202610:05 Route du Rhum 2026: Tom Laperche wygrywa z rekordem Sport i regaty Oskar Wojciechowski · 3 min czytania W Miami rozpoczęły się mistrzostwa świata klasy Star 2026 9 listopada 202607:31 Kusznierewicz na mistrzostwach świata Star w Miami Sport i regaty Oskar Wojciechowski · 1 min czytania Okrągły wyświetlacz Galvanic Voice z zielonymi diodami na konsoli sterowej jachtu, obok kompas i radiotelefon B&G 9 listopada 202607:30 Galvanic Sailing: nowa aplikacja na jacht Biznes Oskar Wojciechowski · 2 min czytania Craig Wood z protezami nóg siedzi na burcie katamaranu Sirius II w marinie 8 listopada 202621:34 Craig Wood: film o samotnym rejsie przez Pacyfik Rejsy Mateusz Praszczak · 2 min czytania