Sztormowanie – jak sobie najlepiej z tym poradzić?
Dobra praktyka żeglarska i zdrowy rozsądek podpowiadają, żeby przed zapowiadanym sztormem i podczas niego z portu nie wypływać. Zdarza się jednak, że trudnych warunków na morzu nie da …
Vorsegelbergen Gorch Fock 1958 fot Mehlauge Wikipedia Dobra praktyka żeglarska i zdrowy rozsądek podpowiadają, żeby przed zapowiadanym sztormem i podczas niego z portu nie wypływać. Zdarza się jednak, że trudnych warunków na morzu nie da się uniknąć – wtedy zachodzi konieczność sztormowania.
Do każdego wyjścia w rejs morski powinno się odpowiednio przygotować. Najważniejsze jest sprawdzenie i bieżące kontrolowanie prognozy pogody, tej na najbliższe 24 godziny, jak i kolejne dni. Ważne też, żeby mierzyć siły na zamiary – niedoświadczona załoga, cierpiąca w gorszych warunkach na chorobę morską, w krytycznym momencie może nie sprostać sztormowi.
Przygotowanie na sztormowanie
Podczas trudnych warunków i sztormu ważne, żeby pamiętać o bezpieczeństwie. Załoga powinna bezwzględnie założyć kamizelki ratunkowe, a osoby znajdujące się na pokładzie przypiąć do lajfliny lub do stałych, solidnie zamocowanych zaczepów na jachcie. Warto zabezpieczyć też przedmioty znajdujące się pod pokładem, które przy bardzo dużym rozkołysie mogłyby się przemieszczać i zagrażać bezpieczeństwu. Powinno się też zamknąć wszystkie świetliki i klapy, sprawdzić sprawność pomp zęzowych oraz zmniejszyć powierzchnię żagli. Załoga pozostająca na pokładzie powinna włożyć ubrania sztormowe, osłaniające ich od wiatru i wody.
Człowiek za burtą – i co teraz?
Sztormowanie pod wiatr
Generalną zasadą podczas sztormowania jest redukcja powierzchni ożaglowania i wypłaszczenie żagli. Dlatego warto zadbać, żeby fał, refszkentla i refsejzingi były odpowiednio wybrane. Z żagli sztormowych podczas bardzo silnego wiatru przydaje się zwłaszcza trajsel. Jeżeli chcemy sztormować pod wiatr, powinniśmy obrać ostry kurs. Trzeba uważać, żeby nie przejść linii wiatru, ponieważ może to spowodować niekontrolowany zwrot przez sztag i w konsekwencji nawet wywrócenie jachtu. Podczas sterowania ważne jest, żeby odpowiednio korygować położenie jachtu w stosunku do fal, żeby uniknąć z jednej strony uderzenia w bok jednostki, a z drugiej zalania pokładu. Najpierw powinno się kierować dziób w kierunku szczytu fali, a następnie pod kątem do doliny fali. Przy sztormowaniu pod wiatr warto elementy wyposażenia jachtu, bagaże załogi i ładunek aprowizacyjny rozmieścić wewnątrz jachtu na środku nad balastem lub na nawietrznej burcie. Można też wspomóc się silnikiem.
Sztormowanie z wiatrem
Żeglując w ten sposób, doświadcza się mniejszych przechyłów, a żegluga bywa bardziej sucha. Płynąc z wiatrem utrzymujemy kurs baksztag, wykorzystując tylko żagle przednie. Warto dbać o zachowanie odpowiedniej prędkości – zarówno zbyt mała, jak i zbyt duża może sprawić kłopoty. Płynie się wówczas szybciej i przyjemniej, choć przy bardzo silnym wietrze łatwiej stracić czujność i pozwolić na uszkodzenie żagla czy takielunku. Przy sztormowaniu z wiatrem elementy wyposażenia jachtu, bagaże załogi, ładunek aprowizacyjny powinny znaleźć się wewnątrz jachtu jak najbliżej rufy.
Sztormowanie z użyciem dryfkotwy
Do zwiększenia oporu i zmniejszenia prędkości jachtu sztormującego z wiatrem, przydaje się dryfkotwa. Jest to czasza w kształcie spadochronu, utrzymująca się pod wodą za jachtem na wypuszczonej z rufy linie o odpowiednio dobranej długości pomiędzy wierzchołkami fal, tj. fali, na której znajduje się jacht i fali nadbiegającej. Można również, przy zrzuconych żaglach, z użyciem dryfkotwy sztormować pod wiatr i pod falę. Jacht na cumie wypuszczonej z dziobu o odpowiedniej długości i zorientowanej względem burty, pozwala w miarę bezpiecznie i spokojnie trwać w warunkach sztormowych.
Sztormowanie – stanięcie w dryf
Inną możliwością podczas sztormu jest stanięcie w dryfie. Żeby to zrobić, płynąc bajdewindem powinno się wybrać nawietrzny szot foka, a ster zablokować po ustawieniu na nawietrzną. Dzięki temu przechył jachtu będzie stały, a woda nie powinna wchodzić na pokład. Możliwy jest też dryf bez żagli, ale jest on rzadko stosowany, z uwagi na problem, jaki stanowi zachowanie sterowności i ustawienie się jachtu burtą do fali oraz ponieważ zwiększa ryzyko wywrócenia przez fale i wymaga w szczególnych sytuacjach asekuracji silnikiem.
Po sztormie
Kiedy pogoda się uspokoi, warto poświęcić trochę czasu na porządki na jachcie. Sprawdzenie takielunku i żagli, odpompowanie wody i ewentualne uporządkowanie wnętrza. Jest to też okazja dla żeglarzy na odpoczynek.
