Wyciąganie jachtu z wody na zimę: dźwig, slip, bramownica, kozły i podpory krok po kroku

Jesienią w portach tworzy się kolejka do dźwigu i bramownicy. Kto zapisze się za późno, wyjedzie z wody w listopadzie, przy krótkim dniu i w zimnie, a mokry kadłub nie zdąży przeschnąć przed mrozem. Ten poradnik dotyczy samego wyjęcia jachtu na ląd i ustawienia go na zimowisku. Pełną listę prac, od zbiorników wody po wentylację kabiny, zebraliśmy w poradniku zimowanie jachtu krok po kroku.

Kiedy i jak zarezerwować wyciąganie jachtu z wody

Termin wyciągnięcia jachtu rezerwuj w porcie z kilkutygodniowym wyprzedzeniem, najlepiej jeszcze w sezonie. Przy zgłoszeniu podaj długość całkowitą, szerokość, zanurzenie i masę jachtu, bo od nich zależy, czym port go podniesie i ile za to policzy. Masę bierz z dokumentów jachtu i doliczaj do niej wyposażenie, które zostanie na pokładzie.

Przed rezerwacją zapytaj w kapitanacie lub u bosmana o kilka rzeczy:

• jakim sprzętem port wyciąga jachty (slip z wózkiem, dźwig, bramownica) i jaki jest jego udźwig,
• czy maszt trzeba położyć albo zdjąć przed podniesieniem,
• czy port ma własne kozły, stojaki lub łoża, czy trzeba przywieźć swoje,
• gdzie jest stanowisko do mycia kadłuba i czy myjka jest w cenie,
• czy na placu jest dostęp do prądu i czy wolno pracować przy jachcie przez zimę.

Przygotowanie jachtu przy kei

Część pracy łatwiej wykonać, gdy jacht stoi jeszcze na wodzie. Zdejmij żagle i zabierz je do domu (jak je wypłukać, wysuszyć i zwinąć, opisaliśmy w poradniku o przechowywaniu żagli zimą). Wynieś z kabiny ciężkie i zbędne rzeczy, zamknij luki i zabezpiecz wszystko, co może się przesunąć podczas podnoszenia.

Zbiornik wody opróżnij przed wyjazdem na ląd: i tak trzeba to zrobić przed mrozem, a jacht jest lżejszy o kilkadziesiąt kilogramów. Paliwo i układ chłodzenia przygotuj według zaleceń dla swojego silnika, które zebraliśmy w tekście o zimowaniu silnika zaburtowego i diesla.

Maszt to pierwsza rzecz do ustalenia z obsługą. Na jeziorach jachty z mechanizmem kładzenia masztu zwykle kładą go przed slipem albo dźwigiem. Przy dźwigu liny i trawers pracują nad pokładem, więc maszt najczęściej trzeba zdjąć. Bramownica obejmuje jacht od boku i często podnosi go z masztem, ale achtersztag potrafi zahaczyć o jej belkę poprzeczną i wtedy trzeba go poluzować albo odpiąć.

Gdzie idą pasy dźwigu

Pasy podnośnika muszą przejść pod kadłubem w miejscach, które go nie uszkodzą. Na wielu jachtach producent zaznacza je na burtach naklejkami z symbolem pasa, a w instrukcji jachtu podaje punkty podnoszenia i masę. Gdy oznaczeń nie ma, pokaż obsłudze, gdzie są przetworniki logu i echosondy, wał śrubowy ze wspornikiem albo saildrive. Pas założony na wał lub przetwornik potrafi je wygiąć albo wyrwać, a pas zbyt blisko steru może go uszkodzić.

Slip, dźwig czy bramownica: czym się różnią

Wybór zależy od jachtu i od tego, czym dysponuje port. W praktyce o metodzie decyduje masa, zanurzenie i typ kilu.

Na slipie najważniejsze jest ustawienie jachtu na wózku: kil albo miecz musi oprzeć się na belce nośnej, a boczne podpory tylko przytrzymywać kadłub. Przy dźwigu i bramownicy pod jachtem nie stoi nikt z załogi, a cumy prowadzące trzymają go z daleka od kei.

Kozły, łoże i podpory: jak ustawić jacht na zimowisku

Jacht kilowy na lądzie stoi na kilu, a nie na podporach. Cały jego ciężar ma spocząć na drewnianych podkładach pod kilem, ułożonych na twardym, równym podłożu. Boczne stojaki, czyli popularne kozły, utrzymują kadłub w pionie i nie powinny przenosić dużej części masy.

Podpory boczne ustawia się parami, po obu burtach, w miejscach usztywnionych od środka: przy grodziach i wzmocnieniach kadłuba, a nie na płaskiej, miękkiej części poszycia ani na zaworach dennych. Pod głowice stojaków kładzie się drewniane lub gumowe podkładki. Stojaki z obu burt łączy się łańcuchem pod kadłubem, żeby żaden nie mógł się rozjechać. Na rozmokłym trawniku podpory zapadają się, a przy odwilży grunt potrafi się przesunąć, dlatego miejsce zimowania powinno mieć utwardzoną nawierzchnię.

Łoże to stalowa rama dopasowana do kształtu kadłuba. Jacht stoi w nim stabilniej niż na pojedynczych stojakach, łatwiej też przewieźć go po placu. Jeśli trzymasz jacht co roku w tym samym porcie, własne łoże zwykle się opłaca. Łodzie mieczowe i mniejsze jachty śródlądowe często zimują po prostu na przyczepie lub wózku podłodziowym.

Podpór nie przestawiaj sam, bez obsługi portu. Sprawdzaj je po silnym wietrze i po odwilży. Pamiętaj też, że jacht na lądzie łapie wiatr całą burtą: łopocząca plandeka albo żagiel zostawiony na sztagu potrafią zepchnąć go z podpór.

Mycie kadłuba myjką ciśnieniową zaraz po wyjęciu

Dno myje się od razu, w pierwszej godzinie na lądzie. Mokry porost i muł schodzą pod strumieniem wody, a zaschnięte trzeba później skrobać. Myj na wyznaczonym stanowisku, bo spływająca woda zawiera resztki farby przeciwporostowej (antyfoulingu), a w wielu portach mycie dna jest dozwolone tylko tam, gdzie woda jest zbierana.

Dyszę myjki trzymaj w rozsądnej odległości od kadłuba. Zbyt mocny strumień z bliska zdziera miękki, ścieralny antyfouling, uszkadza naklejki i uszczelnienia, a na drewnie wypłukuje miękkie włókna. Umyj też ster, śrubę i okolice wału, a przy okazji obejrzyj anody.

Kontrola osmozy i oględziny dna

Osmoza to wnikanie wody przez żelkot do laminatu kadłuba z tworzywa sztucznego. Rosnące ciśnienie tworzy pęcherze, zwykle między żelkotem a zewnętrznymi warstwami laminatu. Najczęściej dotyka jachtów zbudowanych w latach 1970 do 2000, w których stosowano starsze żywice ortoftalowe, bardziej podatne na wilgoć niż izoftalowe i winyloestrowe.

Po umyciu obejrzyj dno w dobrym świetle, najlepiej w bocznym, które wydobywa każdą nierówność. Prosty test: pęcherz nakłuwa się, a jeśli wypływa z niego płyn o ostrym, octowym zapachu, to najpewniej osmoza. Zakres uszkodzeń ocenia się miernikiem wilgotności. Odczyty porównuje się względnie, z suchym miejscem na tym samym kadłubie, i najlepiej powtórzyć pomiar po kilku tygodniach schnięcia na lądzie.

Kilka małych pęcherzy można rozwiercić, przemyć słodką wodą, suszyć przez kilka miesięcy, a potem wypełnić i zaszpachlować. Gdy pęcherzy jest dużo albo pokrywają całe dno, potrzebna jest ocena rzeczoznawcy, bo naprawa może wymagać zdjęcia żelkotu z całej części podwodnej. Zimowanie na lądzie samo w sobie pomaga: kadłub z laminatu warto co roku zostawić na kilka miesięcy do wyschnięcia.

Przy oględzinach sprawdź też:

• luz steru i stan jego łożysk,
• styk kilu z kadłubem, gdzie pojawiają się pęknięcia żelkotu,
• zawory denne i przejścia kadłubowe,
• miejsca przecieków, które oznaczyłeś jeszcze na wodzie.

Zrób zdjęcia dna z datą. Za rok porównasz je i od razu zobaczysz, czy coś się zmieniło.

Plandeka i zabezpieczenie jachtu na zimę

Plandeka ma chronić przed deszczem i śniegiem, ale nie może zamknąć wilgoci w środku. Najlepiej rozpiąć ją na stelażu nad pokładem, tak żeby tworzyła spadek, po którym zsuwa się śnieg. Płasko leżąca plandeka zbiera wodę, a w zagłębieniach rośnie ciężar śniegu. Tam, gdzie plandeka dotyka kadłuba, połóż miękkie przekładki, bo ocierająca się tkanina matowi żelkot.

Na końcach zostaw otwory wentylacyjne, żeby powietrze przepływało pod przykryciem. Folię termokurczliwą zakłada się z fabrycznymi wywietrznikami. Plandekę mocuj do jachtu, a nie do podpór, bo szarpana wiatrem mogłaby je wyciągnąć. Położony maszt podeprzyj na pokładzie w kilku punktach, przez miękkie podkładki. Oczyść odpływy kokpitu z liści.

Akumulatory naładuj i odłącz od instalacji albo zabierz do domu. Szczegóły dla akumulatorów kwasowych, AGM i LiFePO4 opisaliśmy w poradniku o akumulatorze jachtowym zimą.

Ile kosztuje wyciąganie jachtu i postój zimowy: przykład z Giżycka

Koszt zależy od masy jachtu (cena podnośnika) i od jego długości (cena miejsca na placu). Dobrym przykładem jest cennik portu Ekomarina Giżycko, ustalony zarządzeniem nr 1396/2024 Burmistrza Miasta Giżycka z 8 kwietnia 2024 roku. To najnowszy opublikowany cennik tego portu, ceny obejmują 23 procent VAT. Postój zimowy trwa tam od 15 października do 15 kwietnia.

Cena postoju zimowego dotyczy jachtu na własnych stojakach i pod plandeką, nie obejmuje bramownicy, a transport na wyznaczone miejsce właściciel organizuje na własny koszt. W portach morskich, na przykład w Gdyni czy w Górkach Zachodnich w Gdańsku, sprzęt i cenniki są inne, dlatego przed rezerwacją zawsze poproś o wycenę całego pakietu: wyciągnięcia, postoju, mycia i wodowania wiosną. Pozostałe jesienne poradniki dla właścicieli jachtów znajdziesz w dziale Baza wiedzy.