100 lat polskiego żeglarstwa: wyposażenie elektroniczne ze „Spaniela”

W siedzibie głównej Narodowego Muzeum Morskiego w Gdańsku, w Spichlerzach na Ołowiance, prezentowana jest wystawa czasowa „100 lat polskiego żeglarstwa”. Można na niej zobaczyć ponad 200 zabytków związanych z najważniejszymi wydarzeniami w historii polskiego żeglarstwa. W naszym cyklu Radosław Paternoga, kurator wystawy z Działu Historii Wychowania Morskiego, przedstawia niektóre z nich.

W centralnej części wystawy „100 lat polskiego żeglarstwa” znajduje się aranżacja przestrzenna, stylizowana na kadłub jachtu. Umieszczono na nim elementy konstrukcyjne, osprzętu i wyposażenia pochodzące z jednostek, które odbyły najważniejsze rejsy w dziejach polskiego żeglarstwa.

Należą do nich urządzenia elektroniczne pochodzące z jachtu „Spaniel”. Na wystawie pokazano 7 wybranych przedmiotów. Kolekcja znajdująca się w Narodowym Muzeum Morskim w Gdańsku jest znacznie bogatsza, liczy bowiem aż 45 przedmiotów, wśród których znajdują się urządzenia sterujące, wskazujące, komputery, kompasy, czujniki, a także przełączniki i puszki połączeniowe. Wszystkie one zostały wyprodukowane przez brytyjską firmę Brookes and Gatehouse.

W latach 70. XX w. miał miejsce bardzo szybki rozwój polskiego żeglarstwa regatowego i oceanicznego, co było także wynikiem poprawy kondycji ekonomicznej państwa. Efektem tego były również dewizowe zakupy wyposażenia dla jachtów należących do Polskiego Związku Żeglarskiego. Jednym z ich beneficjentów był zbudowany w 1975 r. „Spaniel”, dla którego zakupiono brytyjskie urządzenia elektroniki jachtowej. Podobny zestaw zakupiono dla – zbudowanego w tym samym czasie „Mazurka”.

W 1976 r. Kazimierz Jaworski na „Spanielu” wziął udział w regatach OSTAR. Z czasem 24 dni 23 godziny 40 minut zajął trzecie miejsce w klasyfikacji ogólnej i drugie miejsce w klasie Jester. Wynik ten stanowi jedno z największych osiągnięć polskiego żeglarstwa regatowego, a z całą pewnością jest to najlepszy wynik uzyskany kiedykolwiek przez polskiego żeglarza w regatach OSTAR. W kolejnej edycji regat rozegranej w 1980 r., płynący na „Spanielu II” Kazimierz Jaworski uzyskał jeszcze lepszy czas – 19 dni 13 godzin 25 minut, pozwoliło to jednak na zajęcie dopiero 6 miejsca. Oba czasy do dzisiaj są najlepszymi jakie uzyskali polscy żeglarze w OSTAR.

W książce napisanej przez Kazimierza Jaworskiego „11.40 GMT – Newport” znajduje się fotografia przedstawiająca autora i żeglarza w jednej osobie siedzącego przy stole nawigacyjnym. W tle widoczne są urządzenia, w których bez trudu można rozpoznać te ze zbiorów muzealnych. W internecie można znaleźć także kilka innych zdjęć pochodzących z tej sesji. Z innych fotografii wiadomo również, że część urządzeń umieszczona była na – dostępnej z kokpitu – tylnej ścianie pokładówki.

„100 lat polskiego żeglarstwa” – pierwsza wystawa w historii rodzimego muzealnictwa, która przedstawia historię polskiego jachtingu z punktu widzenia wielkiej różnorodności składających się na nią zagadnień. Samotne rejsy dookoła świata, trudne początki i późniejsze sukcesy na arenach olimpijskich, tradycje wychowania morskiego, żeglarstwo śródlądowe, działalność klubowa i żeglarskie osiągnięcia Polaków na emigracji – zwiedzanie ekspozycji jest podróżą zarówno przez najgłośniejsze wydarzenia, jak i mniej znane dzieje polskiego sportu żaglowego. A wszystko to zamknięte w immersyjnej przestrzeni nawiązującej do morza, spienionych fal i bezkresnego horyzontu. Narodowe Muzeum Morskie w Gdańsku zaprasza na wystawę do Spichlerzy na Ołowiance od 12 maja 2024 r. do 4 maja 2025 r.